I SAB/Wa 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. K. i P. K. na bezczynność Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. stwierdza, że bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 listopada 2022 r. nr 620/SD/2022 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących K. K. i P. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

K.K. i P. K. złożyli skargę na bezczynność Wojewody [....] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta [....] z 16 listopada 2022 r., nr 620/SD/2022. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł, przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podali, że Prezydent wydał wskazaną powyżej decyzję, od której złożone zostało 21 grudnia 2022 r. odwołanie. Skarżący zarzucili, że Wojewoda do listopada 2023 r. nie informował ich o przekroczeniu terminu na rozpoznanie sprawy oraz nie wskazał nowego terminu jej załatwienia. Dopiero w piśmie z 8 listopada 2023 r. organ wyjaśnił, że postępowanie nie mogło zakończyć się w terminie z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczność analizy bardzo obszernego materiału dowodowego. Wojewoda wyznaczył termin załatwienia sprawy na 31 marca 2024 r., a więc termin pięciokrotnie przekraczający załatwienie sprawy przez organ II instancji. Nie pouczył także o możliwości złożenia ponaglenia. Skarżący wskazali, że od dnia otrzymania odwołania organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Zarzucili, że Wojewoda nie wykonał nawet tak podstawowej czynności jak zawiadomienie stron o nierozpoznaniu sprawy w terminie wynikającym z kpa i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Podnieśli, że pełnomocnik skarżących był wielokrotnie zapewniany telefonicznie o bliskim wydaniu decyzji, co jednak nie nastąpiło. Działania w sprawie zostały podjęte dopiero po wysłaniu do Wojewody e-maila 6 i 7 listopada 2023 r. Dopiero wówczas Wojewoda wysłał (po 10 miesiącach) pierwsze pismo zawiadamiające o nowym terminie załatwienia sprawy. Zdaniem skarżących żądanie orzeczenia grzywny oraz zasądzenia sumy pieniężnej ma uzasadnienie w treści art. 149 § 2 ppsa. Wielokrotne przekroczenie terminów wynikających z kpa oraz brak jakichkolwiek działań organu administracji powinno spotkać się ze stanowczą reakcją Sądu. Skarżący przed wniesieniem skargi złożyli ponaglenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda przedstawił przebieg postępowania przed organem odwoławczym i wskazał, że decyzją z 21 grudnia 2023 r., nr 4966/2023 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z 16 listopada 2022 r., nr 620/SD/2022. Organ podniósł, że nie pozostawał w bezczynności, gdyż zakończył postępowanie, wszczęte odwołaniem skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jak stanowi przepis art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ppsa Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa (art. 37 § 1 pkt 1 kpa) lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa, co oznacza, że pozostawał w bezczynności. Odwołanie E. K. i odwołanie skarżących wpłynęły do Wojewody 5 stycznia 2023 r. Organ dopiero 8 listopada 2023 r. (po interwencji pełnomocnika) poinformował strony o przyczynach zwłoki i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania odwoławczego. Oznacza to, że organ pozostawał w bezczynności, a ta w realiach niniejszej sprawy nosi cechy rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Organ znacznie przekroczył ustawowy termin rozpoznania sprawy i po ponad 10 miesiącach poinformował o przyczynach zwłoki. Wprawdzie Wojewoda nie załatwił sprawy w terminie, jednakże 21 grudnia 2023 r. wydał decyzję. Wobec powyższego Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Sąd oddalił skargę w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej - uznając te żądanie za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 149 § 2 ppsa sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Wskazać trzeba, że grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym. Środek ten powinien być stosowany w sytuacjach, gdy istnieje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nie będzie respektował obowiązków wynikających z kpa i nadal pozostawał w bezczynności. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż pomimo zwłoki organ wydał decyzję. Z przyczyn wyżej podanych Sąd w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym sumy pieniężnej. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana, kiedy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Suma poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 ppsa oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Z treści skargi, nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy lub szkody którą należałoby zrekompensować. Poza tym, jak wyżej wskazano, organ wydał decyzję w sprawie. Z wyżej wskazanych przyczyn Sąd w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Mając na uwadze wszystkie wyżej podane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 i sentencji), art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji) i art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (pkt 4 sentencji).