I SAB/Sz 5/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na przewlekłość Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oddala skargę.

R. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (ZUS) w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący podniósł, że organ wniósł skargi kasacyjne od wyroków zapadłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 193/20 i I SAB/Sz 23/20, co wpływa na przewlekłość tych postępowań. Organ miał przy tym naruszyć art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z. 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a") poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz art. 12 k.p.a. Z załączonych do skargi dokumentów wynika, że skarżący [...] lipca 2019 r. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w całości. Decyzją z [...] września 2019 r. o nr [...], ZUS (Oddział w R. - Centrum Umorzeń) odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Od wskazanej decyzji dłużnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności. [...] stycznia 2020 r. ZUS (Oddział w [...] Centrum Umorzeń II instancji), decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] września 2019 r. ZUS (Oddział w R. Centrum Umorzeń) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Od tej decyzji wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 193/20, uchylił decyzję z [...] stycznia 2020 r. nr [...], utrzymującą odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższy wyrok została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z [...] grudnia 2020 r. oddalił skargę kasacyjną ZUS. Pismami z [...] sierpnia 2020 r., [...] września 2020 r. i [...] października 2020 r. skarżący zwracał się do organu z ponagleniem. W pismach podnosił, że domaga się umorzenia składek i przeprowadzenia postępowania. Wskazywał również, że dalsza zwłoka ZUS uniemożliwia funkcjonowanie jego firmy, bowiem nie może przystępować do przetargów. Nadto zwracał się o wycofanie przez organ skargi kasacyjnej z NSA, podnosząc, że wniesienie skargi powoduje przedłużenie postępowania i większe straty. Organ pismami z [...] lipca 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] września 2020 r. oraz z [...] października 2020 r. informował skarżącego, że decyzja nie jest prawomocna, jak również – prawomocne nie jest orzeczenie WSA w Szczecinie. Nadto, ZUS wskazał, że skorzystał z uprawnienia do wywiedzenia skargi kasacyjnej wobec czego niemożliwe jest podejmowanie przez ZUS kolejnych rozstrzygnięć w sprawie do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Organ wskazał też, że brak jest podstaw do cofnięcia skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. ZUS wskazał, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zakończyło się oddaleniem skargi kasacyjnej organu wyrokiem z dnia [...] grudnia 2020 r., jednakże po wydanym wyroku nie zostały zwrócone akta administracyjne. Organ wskazał, że po zwrocie akt przeprowadzone zostanie na nowo postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Sądowi z urzędu wiadome jest, że akta administracyjne w ww. sprawie zwrócone zostały do organu w wykonaniu zarządzenia z dnia [...] marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem sprawy jest skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, poprzedzona wniesionym przez skarżącego ponagleniem do organu prowadzącego postępowanie. Merytoryczne rozpatrzenie skargi przez sąd administracyjny każdorazowo powinno zostać poprzedzone zbadaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., sąd bada także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - pkt 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 k.p.a.), czyli niezgodnie z terminami określonymi w art. 35 k.p.a. Należy zaznaczyć, że przewlekłość postępowania jest pojęciem szerszym niż bezczynność w niezałatwieniu sprawy. Przewlekłość ma miejsce wtedy, gdy organ prowadzi postępowanie m.in. w sposób nieefektywny, podejmuje nieskuteczne czynności procesowe doprowadzając tym samym do przedłużenia postępowania. Badając dopuszczalność skargi, należy również zauważyć, że - zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. - skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W art. 52 § 2 p.p.s.a. doprecyzowano, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Ponadto, w art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazano, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, bądź do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 2 k.p.a.). Chociaż ponaglenie nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym w ścisłym rozumieniu, to jego wniesienie jest warunkiem stwierdzenia bezczynności organu lub przewlekłości postępowania przez organ administracji właściwy do jego rozpoznania, a także warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, która może doprowadzić do wydania przez sąd orzeczenia stwierdzającego, że organ administracji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył ponaglenie do organu pismami z [...] sierpnia 2020 r., [...] września 2020 r. oraz z [...] października 2020 r., tym samym został spełniony warunek wynikający z art. 37 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie istotne jest zbadanie, czy postępowanie organu było przewlekłe. Skarżący złożył wniosek o umorzenie składek w dniu [...] lipca 2019 r. Następnie ZUS wydał, w dniu [...] września 2019 r., decyzję nr [...], w której odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Od wskazanej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności, który został rozpoznany decyzją nr [...]. z [...] stycznia 2020 r. Od tej decyzji wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i Sąd ten, wyrokiem z [...] czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 193/20, uchylił decyzję z [...] stycznia 2020,r. nr [...], utrzymującą w mocy odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższy wyrok została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który, wyrokiem z [...] grudnia 2020 r., ją oddalił. Akta administracyjne zwrócono do organu zarządzeniem z dnia [...] marca 2021 r. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o przewlekłym prowadzeniu sprawy przez organ administracji publicznej. Niesłusznym jest zarzut skarżącego, że przewlekłość miała być wynikiem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 193/20. Sąd zauważa, że organowi, podobnie jak skarżącemu, przysługuje na gruncie p.p.s.a. uprawnienie do zaskarżenia wyroku zapadłego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 32 p.p.s.a stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest skarżący i organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stronie przysługuje skarga kasacyjna od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny (art.173 § 1 i § 2). Nie można również mówić, aby organ dopuścił się naruszenia art. 8 k.p.a. oraz 12 k.p.a. Organ prowadził postępowanie zgodnie z przepisami, korzystał również z możliwości zagwarantowanych dla każdej strony postępowania sądowoadministracyjnego, nie dopuścił się zatem naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wniesienie przez organ skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być postrzegane w kategoriach przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ. Mając na uwadze opisany wyżej przebieg postępowania w niniejszej sprawie, skład orzekający nie widzi podstaw do stwierdzenia w niej przewlekłości postępowania. Dlatego też, Sąd skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.