I SAB/Op 28/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. L. na bezczynność Wojewody Opolskiego w przedmiocie uznania za obywatela polskiego 1) zobowiązuje Wojewodę Opolskiego do załatwienia sprawy, wydania aktu lub dokonania czynności, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdza, że Wojewoda Opolski dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, 3) stwierdza, że bezczynność Wojewody Opolskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz strony skarżącej P. L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnianie Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. L. (zwaną dalej też: stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) jest bezczynność Wojewody Opolskiego (zwanego dalej też: Wojewodą lub organem) w sprawie rozpatrzenia jego wniosku o uznanie za obywatela polskiego. W skardze strona skarżącą wskazała, że 24 lutego 2025 r. na adres Wojewody Opolskiego nadała wniosek o uznanie za obywatela polskiego w trybie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2025 r. poz. 1611 ze zm.). W tych okolicznościach autor skargi podkreślił, że dwumiesięczny termin określony w art. 35 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w dacie orzekania - t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.), dalej jako: Kpa, upływał z dniem 24 kwietnia 2025 r. Podniósł następnie, że pismem z datą sporządzenia 21 marca 2025 r. Wojewoda wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku poprzez dostarczenie wskazanych w piśmie dokumentów. 22 kwietnia 2025 r. skarżący, działający przez pełnomocnika, uzupełnił wniosek o brakujące dokumenty. W dalszej kolejności autor skargi przedstawił następującą po sobie chronologię podejmowanych przez organ czynności, w tych ramach odnotował, że Wojewoda przedłużał termin rozpoznania wniosku skarżącego sześć razy, następującymi pismami: - pismem z datą sporządzenia 24 kwietnia 2025 r., nadanym na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 30 kwietnia 2025 r. (data stempla pocztowego) przedłużając termin rozpoznania wniosku do dnia 27 czerwca 2025 r.; - pismem z datą sporządzenia 18 czerwca 2025 r. wyznaczając termin wydania decyzji na dzień 28 lipca 2025 r.; - pismem z datą sporządzenia 23 lipca 2025 r. wyznaczając termin wydania decyzji na dzień 28 sierpnia 2025 r.; - pismem z datą sporządzenia 22 sierpnia 2025 r. wyznaczając termin wydania decyzji na dzień 29 września 2025 r.; - pismem z datą sporządzenia 25 września 2025 r. wyznaczając termin wydania decyzji na dzień 28 listopada 2025 r. oraz - pismem z datą sporządzenia 26 listopada 2025 r. wyznaczając termin wydania decyzji na dzień 28 stycznia 2026 r. Ponadto – na co w dalszej kolejności zwrócił uwagę autor skargi – pismem z datą sporządzenia 29 października 2025 r., Wojewoda poinformował skarżącego, że może w terminie 7 dni od otrzymania przedmiotowego pisma (pismo odebrano 4 listopada 2025 r.) zapoznać się i wypowiedzieć co do zebranego w sprawie materiału dowodowego na podstawie, którego zostanie wydana decyzja. W piśmie tym podano także, że po upływie zakreślonego terminu decyzja w sprawie zostanie podjęta. Autor skargi zaznaczył przy tym, że zakreślony powyższym pismem 7-dniowy termin upłynął z dniem 11 listopada 2025 r., zaś decyzja do dnia sporządzenia przedmiotowej skargi nie została wydana. Wskazał także, że Wojewoda w piśmie z datą sporządzenia 26 listopada 2025 r. wyznaczył nowy termin wydania decyzji na dzień 28 stycznia 2026 r. mimo wcześniejszych deklaracji złożonych jak w piśmie z datą sporządzenia 29 października 2025 r. informującym stronę o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 Kpa, w zakreślonym 7-dniowym terminie, po upływie którego decyzja miała zostać wydana. Podsumowując autor skargi skonstatował, że w związku z sześciokrotnym przedłużaniem terminu rozpoznania sprawy, jak i naruszeniem obowiązków z art. 36 Kpa, w dniu 4 grudnia 2025 r. złożono ponaglenie, na skutek którego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 29 grudnia 2025 r. uznał je za bezzasadne. W jego uzasadnieniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odwołał się m.in. do art. 10 ust. 3a ustawy o obywatelstwie polskim, który stanowi że załatwienie spraw innych niż wymienione w ust. 1 i 2 następuje w terminie 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku do organu właściwego do wydania decyzji. W związku z powyższym stwierdził, że terminem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego był dzień 25 sierpnia 2025 r. Nie godząc się z tym twierdzeniem pełnomocnik skarżącego wskazał, że przepis, na którego treść powołał się Minister wszedł w życie 1 sierpnia 2025 r., a zatem na ponad 6 miesięcy po złożeniu wniosku przez skarżącego. Mając to na uwadze stwierdził, że termin rozpoznania wniosku skarżącego o uznanie za obywatela polskiego określają ogólne przepisy Kpa, gdyż w dacie jego złożenia tj. w dniu 24 lutego 2025 r. nie istniały przepisy lex specialis, w tym zakresie. Zdaniem skarżącego organ właściwy do rozpoznania wniosku przekroczył zarówno miesięczny, jak i dwumiesięczny termin zakreślony w art. 35 §3 Kpa, a właściwy do jego rozpoznania, które to terminy upłynęły najpóźniej z dniem 24 kwietnia 2025 r. (gdyby przyjmować za właściwą datę wpływu do organu, to termin upływałby najdalej z dniem 26 kwietnia 2025 r.). W odpowiedzi na skargę, Wojewoda przedstawił, analogicznie jak strona skarżąca, następujący po sobie ciąg zdarzeń, po czym wniósł o jej oddalenie. W tych ramach podał, że wniosek skarżącego o uznanie za obywatela polskiego wpłynął do niego w dniu 26 lutego 2025 r. Po przeanalizowaniu wniosku oraz załączonych do niego dokumentów pismem z 21 marca 2025 r. - wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie m.in.: dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego tj. świadectwo ukończenia szkoły z językiem wykładowym polskim lub certyfikat wydany przez Państwową Komisję do spraw poświadczania znajomości języka polskiego jako obcego (co najmniej na poziomie B1). Ponadto wnioskodawca został poinformowany, iż do przedmiotowego wniosku należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej. Skarżący uzupełnił wniosek o wymagane dokumenty w dniu 25 kwietnia 2025 r. Po uzupełnieniu wniosku niezwłocznie rozpoczął prowadzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Wyjaśnił przy tym, że w jego toku zobowiązany był - stosownie do treści art. 36 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim - do ustalenia czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podał, że w celu realizacji tego obowiązku przed wydaniem decyzji zwraca się o udzielenie informacji do Komendanta Wojewódzkiego Policji, Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby do innych organów. Wydanie decyzji Wojewody Opolskiego w przedmiotowym postępowaniu uzależnione było zatem od uzyskania informacji Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Opolu, Komendanta Wojewódzkiej Policji w Opolu, Szefa Agencji Wywiadu w Warszawie, Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu, Komendanta Placówki Straży Granicznej w Opolu i Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu. Jednocześnie podniósł, że każdorazowo o przyczynie wydłużenia terminu wydania decyzji wnioskodawca był zawiadamiany. Podał nadto, że pismami z 5 maja 2025 r. wystąpił do organów opiniujących o informację, czy nabycie obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zaznaczył także, że z uwagi na fakt, iż wnioskodawca, jako dokument potwierdzający spełnienie warunku określonego w art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim przedstawił świadectwo ukończenia Szkoły Policealnej [...] w P., to 30 maja 2025 r., wystąpił do ww. szkoły z prośbą o potwierdzenie tego faktu oraz o poinformowanie, w jakim języku prowadzone były zajęcia na kierunku, który ukończył wnioskodawca. W dalszych motywach podał, że przedmiotowa przesyłka powróciła do niego w dniu 30 czerwca 2025 r., z adnotacją - "zwrot nie podjęto w terminie". Mając to na uwadze pismami z 16 lipca 2025 r., oraz 4 września 2025 r., ponownie wystąpił do Policealnej Szkoły [...] z prośbą o potwierdzenie faktu ukończenia jej przez wnioskodawcę. Korespondencje te, na co także Wojewoda wskazał, ponownie nie zostały podjęte w terminie. W sytuacji braku możliwości - pomimo kilku podjętych prób - nawiązania kontaktu ze szkołą, Wojewoda pismem z dnia 26 września 2025 r. wystąpił do [..] Kuratora Oświaty z prośbą o udzielenie informacji, czy świadectwo wydane przez Szkołę Policealną [...] w P. pozostaje w obiegu prawnym. Wojewoda wskazał, że [...] Kurator Oświaty pismami z dnia 8 października 2025 r. oraz z 17 lutego 2026 r., poinformował go, iż Policealna Szkoła [...] w P. została wykreślona z ewidencji szkół i placówek niepublicznych, prowadzonej przez Prezydenta Miasta P. z dniem 4 lutego 2025 r. Zaznaczył Wojewoda, że z dołączonej do ww. odpowiedzi Kuratora kopii decyzji Prezydenta P. wynika, iż szkoła nie mogła prowadzić zajęć już od dnia 1 listopada 2023 r. W tych realiach zwrócił uwagę, że jest zobowiązany do przeprowadzenia wnikliwej analizy prawnej, która wykaże, czy załączone do wniosku świadectwo szkoły policealnej można uznać za dokument spełniający warunki określone w art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Następnie potwierdził podnoszone przez stronę okoliczności, że w dniu 8 grudnia 2025 r. do wpłynęło do niego ponaglenie na przewlekłość prowadzenia postępowania w sprawie o uznanie za obywatela polskiego. Za strona także podał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 29 grudnia 2025 r., nr nr [...], stwierdził jego bezzasadność oraz wskazał, że o zakresie niezbędnego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy materiału dowodowego decyduje organ prowadzący sprawę, tj. Wojewoda, i to on jest władny do zebrania i oceny tego materiału, a nie strona. Zdaniem Wojewody przedmiotowa sprawa charakteryzuje się wysokim poziomem skomplikowania z uwagi na konieczność wyjaśnienia kwestii potwierdzenia przez wnioskodawcę faktu ukończenia szkoły z językiem wykładowym polskim - co wynika z akt sprawy. W ocenie Wojewody zarzut o pozostawanie w bezczynności uznać należy za bezzasadny i nie mający oparcia w dokumentacji. Odnosząc się do kwestii powiadomienia wnioskodawcy (pismem z dnia 24 kwietnia 2025 r.) o niezałatwieniu sprawy w terminie z kilkudniowym opóźnieniem wyjaśnił, że fakt ten wyniknął z niedopatrzenia oraz ogromnej ilości korespondencji koniecznej do wysłania każdego dnia. Wskazał także, że czasie bezpośrednio poprzedzającym wysłanie zawiadomienia, jego służby pozostawały w stałym kontakcie z pełnomocnikiem wnioskodawcy, który dopiero w dniu 25 kwietnia 2025 r. uzupełnił materiał dowodowy o wymagane dokumenty zgodnie z pismem z dnia 21 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania organu (zwłoki) w załatwieniu sprawy administracyjnej i doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa. Zakres kontroli sądu sprowadza się w tym przypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy w tym zakresie organ zrealizował nałożone na niego obowiązki. Uwzględniając skargę na bezczynność – stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. – sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast, stosownie do art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji RP). Okoliczność, że sądy administracyjne nie oceniają celowości czy słuszności aktów administracyjnych, koncentrując się tylko na badaniu ich zgodności z prawem, nie narusza także międzynarodowych kryteriów w tym zakresie. Stosownie bowiem do postanowień art. 6 ust. 1 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. nr 61 poz. 284), traktujących o prawie do rzetelnego procesu sądowego, każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. W świetle wiążących Polskę aktów prawa międzynarodowego konieczne (niezbędne) jest więc zapewnienie w porządku krajowym ochrony sądowej we wskazanych dziedzinach prawa. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: pierwszej: oceny zgodności działania z prawem materialnym, drugiej: dochowania wymaganej prawem procedury, trzeciej: respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231). W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany w ramach przedstawiania dotychczasowego przebiegu postępowania objętego skargą i stąd też nie istnieje konieczność jego powielania w tej części uzasadnienia. Przed przedstawieniem przyczyn rozstrzygnięcia Sądu, należy zaznaczyć, że do dnia rozpoznania sprawy nie wpłynęła do Sądu żadna informacja o jej załatwieniu w sposób określony w art. 104 § 1-2 Kpa. Jednocześnie wyjaśnić przyjdzie, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., sąd może rozpoznać sprawę ze skargi na bezczynność w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W takim właśnie trybie została rozpoznana skarga złożona w niniejszej sprawie na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnił, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej nadal Kpa, przy czym skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne, czy też negatywne, a nawet – czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie samego faktu wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia. W niniejszej sprawie strona skarżąca, przed złożeniem skargi do sądu dopełniła powyższego wymogu wnosząc ponaglenie. Stwierdzając zatem, że skarżący wyczerpał środek zaskarżenia w postaci ponaglenia, Sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Przeprowadzona przez Sąd legalności prowadzonego przez Wojewodę postępowania zainicjowanego wnioskiem strony o uznanie za obywatela polskiego wykazała natomiast, że skarga zasługuje na uwzględnienie co do zarzutu bezczynności. Wyjaśnić w pierwszej kolejności przyjdzie, że przepisy p.p.s.a. nie określają na czym polega stan bezczynności. Wykładając treść tego pojęcia przyjąć jednak należy, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Takie rozumienie pojęcia "bezczynności" pozostaje w zgodzie z jego legalną definicją wynikającą z art. 37 § 1 pkt 1 Kpa, wg. której przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 Kpa. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia to, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca. Podsumowując powyższe jawi się uwaga ogólna, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Z kolei pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 Kpa, występuje ono wówczas gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Nadto sięgając do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 Kpa i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że – zgodnie z art. 12 Kpa - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Stosownie zaś do art. 36 § 1 Kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Tym samym zgodnie z ustanowioną w art. 12 Kpa zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 Kpa. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. (art. 35 § 3 Kpa). Do wyżej określonych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 569 i 1002), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Stosownie natomiast do treści art. 36 Kpa, jak wskazano powyżej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). W okolicznościach sprawy podstawę procesową działania organów administracji publicznej przy rozpoznaniu wniosku skarżącego o uznanie za obywatela polskiego stanowiły wielokrotnie przytaczane wyżej przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2025 r. poz. 1611), dalej: u.o.p. Wskazać należy, że na skutek nowelizacji tej ustawy, dokonanej ustawą z dnia 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 921), dalej: ustawa nowelizująca, do art. 10 u.o.p. dodano ust. 3a, zgodnie z którym załatwienie spraw innych niż wymienione w ust. 1 i 2 następuje w terminie 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku do organu właściwego do wydania decyzji. Przepis art. 10 ust. 3a u.o.p. stanowi przepis szczególny, o którym mowa w art. 35 § 4 Kpa, który wyłącza zastosowanie terminów określonych w art. 35 § 3 i § 3a Kpa. Z art. 5 ustawy nowelizującej wynika, że do postępowań w sprawach wydania wiz krajowych w celu repatriacji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 9 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji) w brzmieniu dotychczasowym (ust. 1). W sprawach, w których Pełnomocnik Rządu do Spraw Repatriacji przed dniem 1 stycznia 2026 r. wydał decyzje w sprawie udzielenia pomocy, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, a kwota pomocy nie została wypłacona przed tym dniem, do wypłaty kwoty pomocy stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 2). Do postępowań innych niż wymienione w ust. 1 i 2, w sprawach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 3). Przepis ten stanowi o postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy o repatriacji, a nie ustawy o obywatelstwie. Wobec braku uregulowania w ustawie nowelizującej kwestii intertemporalnych związanych z postępowaniami prowadzonymi w trybie u.o.p. kwestię stosowania nowego prawa w czasie należy rozstrzygnąć w oparciu o ogólne zasady prawa intertemporalnego. Zgodnie z zasadą tempus regit actum jeśli postępowanie zostało wszczęte i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowej ustawy, nowe czynności procesowe powinny być dokonywane według nowych przepisów, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Milczenie ustawodawcy co do reguły intertemporalnej należy uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa, chyba że przeciw jej zastosowaniu przemawiają ważne racje systemowe lub aksjologiczne (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06, OTK-A 2006 nr 10, poz. 149.). Wobec powyższego przyjąć należy, że do spraw prowadzonych na podstawie przepisów u.o.p., a niezakończonych do dnia 1 sierpnia 2025 r. należy stosować przepisy nowe w sprawach, w których nawet jeśli wniosek o uznanie za obywatela polskiego wpłynął do organu przed dniem 1 sierpnia 2025 r., ale skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego została złożona po tej dacie. W tej sprawie, dla przypomnienia, wniosek skarżącego o uznanie za obywatela polskiego wpłynął do organu 26 lutego 2025 r., a zatem jeszcze przed wejściem w życie art. 10 ust. 3a u.o.p. Stąd też stosując obowiązujący wówczas w sprawie przepis określający czas na załatwienie sprawy przez organ (art. 35 § 3 k.p.a.) Okoliczność ta nie ma jednakże istotnego znaczenia w sprawie albowiem – jak wskazano wyżej – wniosek złożono pismem nadanym 24 lutego 2025 r., którego wpływ odnotowano w organie 26 lutego 2025 r., a na czas wnoszenia skargi pismem z 29 stycznia 2026 r., data wpływu do organu 4 luty 2026 r., a do tut. Sądu 5 marca 2026 r., czyli ponad rok od jego złożenia, sprawa nie została zakończona w sposób określony w art. 104 § 1-2 Kpa. Nie została także zakończona na czas wyrokowania. Tym samym w okolicznościach czas na załatwienie sprawy przez organ upływał organowi bezspornie w dacie wnoszenia skargi, nawet przy założeniu, że sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany. Tymczasem organ nie załatwił sprawy w prawem określony sposób. W ocenie Sądu – w niniejszej sprawie – wystąpiły przy tym okresy opieszałości, które kwalifikować należy zarówno jako przewlekłe prowadzenie postępowania jak i bezczynność. Niewątpliwie bowiem organ nie załatwił sprawy w terminach określonych w Kpa. Co więcej podejmowane przez organ działania nie charakteryzowały się niezbędną koncentracją mającą na celu terminowe załatwienie sprawy. W rezultacie należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności prowadzenia postępowania (jeszcze przed wejściem w życie art. 10 ust. 3a u.o.p.). Natomiast w związku z tym, że skarga została złożona już po wejściu w życie wskazanego przepisu to ocenić należało, czy i w tym terminie organ sprostał zadaniu załatwienia sprawy. Szczegółowa analiza materiału aktowego prowadzi jednak do negatywnej oceny, bowiem organ nie załatwił wniosku skarżącego do dnia wniesienia skargi (data nadania skargi 4 luty 2026 r.). Podsumowując stwierdzić zatem należało, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Oceniając działanie organów w kontekście bezczynności Sąd miał na względzie, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 Kpa). Realizacji tej zasady służy m.in. przytaczany wielokrotnie wyżej art. 35 § 1 Kpa. Przepis ten jest powiązany z określonym w art. 35 § 2 Kpa obowiązkiem załatwieniem sprawy niezwłocznie, w terminach określonych w art. 35 § 3, § 3a i § 4 Kpa, do których zgodnie z art. 35 § 5 Kpa nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa – na co także wskazano wyżej – w art. 2 pkt 7 ustawy o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Jeżeli zatem sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia organ powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest natomiast zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 Kpa). Powołane powyżej przepisy ustawy regulują w sposób ścisły termin załatwienia sprawy, który w sprawie nie został zachowany. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził w pkt 2 wyroku, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że ostatecznie w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna w przedmiocie zezwolenia na wnioskowany pobyt Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w pkt 1 wyroku – zobowiązał Wojewodę do wydania aku lub dokonania czynności, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sparwy. Dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, w pkt 3 wyroku, Sąd uznał, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 3 wyroku. Dokonując kwalifikacji zaistniałej bezczynności Sąd przyjął, że rażące naruszenie prawa związane jest z naruszeniem prawa w sposób oczywisty i wyraźnie sprzeczny z prawem. Ocena naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminu dokonania czynności. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, przekroczenie terminu załatwienia sprawy musi być znaczne. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym zaniedbaniu ze strony organu, ponieważ organ nie zlekceważył wniosku strony skarżącej. Podejmował w sprawie czynności wyjaśniające i zawiadamiał o niedochowaniu terminu wyznaczając nowy. Zdaniem Sądu nie można też organowi przypisać złej woli ani spowodowania opóźnienia w sposób celowy skoro rozpoznanie sprawy wiązał ze stosowaniem obowiązujących regulacji prawnych. Zgodnie bowiem z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji RP, która znajduje wyraz w art. 6 Kpa, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że są związane całością porządku prawnego i nie mogą odstępować od stosowania przepisów ustawowych powołując się bezpośrednio na przepisy konstytucyjne. Nie zmienia tego stanu rzeczy przyjęcie w orzecznictwie sądowym innego stanu prawnego w ramach dokonywania przez Sąd tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw. Dopiero dokonanie takiej kontroli i ustaleń przez sąd w konkretnej sprawie, jest dla organów wiążące w granicach rozpoznania tej sprawy. Z tych też względów nie uwzględniono dalej idącego żądania strony skarżącej zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 7 dni, o zym orzeczono w pkt 4 wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., w pkt 5 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania.