I SAB/Ol 13/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SAB/OI 9/23 postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2. zwrócić skarżącemu wpis w wysokości 100 (słownie: sto) złotych.

Prawomocnym wyrokiem z 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SAB/OI 9/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę F. W. (dalej jako Skarżący) na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r. oraz odrzucił skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie załatwienia sprawy łącznego zobowiązania pieniężnego na 2022 r. i 2023 r. W dniu 14 listopada 2023 r. (data stempla pocztowego) Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, domagając się wznowienia sprawy o sygn. akt SAB/OI 9/23 i jej ponowne rozpoznanie. Uzasadniając powyższe żądanie Skarżący powołał następujące przepisy prawa: art. 271 pkt 2, art. 273 § 1 pkt 1,2 oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), art. 45 pkt 1 i 2 Konstytucji RP, art. 231 § 1 Kodeksu postępowania karnego. W dalszej kolejności podniósł, że wyrok został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie z rażącym naruszeniem prawa. Nadto Skarżący był pozbawiony możliwości działania oraz pojawiły się nowe dowody na bezczynność wójta. Na mocy zarządzenia z 8 stycznia 2024 r. wezwano Skarżącego do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie podstawy prawnej wznowienia postępowania i uzasadnienia tej podstawy w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżącego pouczono o treści art. 279, art. 271 pkt 1 i 2, art. 272 § 1, art. 273 § 1 pkt 1 i 2, art. 273 § 3 p.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi podnosząc, że w ocenie Skarżącego skarga jest kompletna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - t.j., dalej: p.p.s.a) sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Z powyższego przepisu wynika, że pierwszą czynnością sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym, tj. czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została złożona w ustawowym terminie. Tylko łączne spełnienie obu tych przesłanek stwarza możliwość rozpoznania zasadności skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze i dlatego badanie to następuje na posiedzeniu niejawnym (zob. M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. 1, Warszawa 2001, s. 793). Podkreślić w tym miejscu należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia sądu administracyjnego wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności takie jak wystąpienie przez stronę z odpowiednim żądaniem, bowiem ustawa nie przewiduje wznowienia postępowania z urzędu, żądanie musi być oparte na ustawowej podstawie wznowienia, przy czym podane przez stronę w skardze o wznowienie podstawy muszą zaistnieć faktycznie, nie wystarczy jedynie powołanie się na przepisy określające podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 279 ustawy p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Jak się przyjmuje w literaturze prawniczej oraz orzecznictwie sądowym, sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza jeszcze oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie SN z 28.10.1999 r., sygn. akt II UKN 174/99, OSNAP 2001/4/133 oraz postanowienia NSA z 25.09.2001, sygn. akt II SA/Gd 970/0; z 19.04.2005 r. sygn. akt GSK 1242/04; z 21.02.2006 r. sygn. akt II OSK 45/06; z 17.04.2007 r. sygn. akt I FSK 607/06). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżący w skardze datowanej na 13 listopada 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I SAB/Ol 9/23 przywołał art. 271 pkt 2, art. 273 § 1 pkt 1 i 2 oraz 273 § 2 p.p.s.a. podnosząc lakonicznie w uzasadnieniu skargi (s. 2-3), że: - zapadły wyrok WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt I SAB/Ol 9 /23 został wydany z rażącym naruszeniem prawa; - skarżący był pozbawiony możliwości działania przed WSA w Olsztynie; - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie pominął i nie rozpatrzył sprawy i jej zarzutów dotyczących sfałszowanego, podrobionego dokumentu z 2004 r., który jest wykorzystywany od 2004 r. do naliczania zawyżonego podatku. Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2024 r. Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie podstawy prawnej wznowienia postępowania i uzasadnienia tej podstawy w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie w wezwaniu pouczono skarżącego, że myśl art. 279 p.p.s.a. skarga w wznowienie postępowania powinna zawierać podstawę wznowienia oraz jej uzasadnienie. Przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia, ewentualnie gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Ponadto, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Można również żądać wznowienia postępowania w sytuacji, gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub gdy orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podstawą wznowienia postępowania może być także późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2). Ostatnią podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania jest późniejsze wykrycie prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3). Wskazać należy, że powszechnie w orzecznictwie jak również w literaturze przedmiotu podnosi się, że braki formalne skargi o wznowienie postępowania mogą zostać uzupełnione w trybie art. 49 p.p.s.a. W literaturze przyjmuje się, że regulacja zawarta w art. 49 § 1 p.p.s.a. obejmuje swoim zakresem zarówno warunki formalne dotyczące wszystkich pism procesowych, jak i wymagania szczególne odnoszące się do niektórych pism kwalifikowanych (zob. A. Żmudzińska, Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, ZNSA 2006/4–5, s. 38–39). Powyższą wykładnię art. 49 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił w postanowieniu z 8.11.2011 r., sygn. akt II OSK 2065/11, ONSAiWSA 2012/4, poz. 68, w którym uznał, że w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania – na etapie wstępnego badania skargi pod względem wymagań określonych w przepisach art. 46–47 oraz art. 279 p.p.s.a. – przewodniczący bądź sąd wzywa stronę do uzupełnienia dostrzeżonych w tym zakresie braków formalnych w trybie art. 49 p.p.s.a. w zw. z art. 279 p.p.s.a. pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. Wezwanie do sprecyzowania skargi o wznowienie postępowania poprzez wskazanie podstawy prawnej wznowienia postępowania i uzasadnienia tej podstawy, doręczone zostało Skarżącemu w dniu 10 stycznia 2024 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie wykonał wezwania Sądu, podnosząc w piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2024 r., że w ocenie skarżącego skarga jest kompletna a wydane zarządzenie jest bezzasadne. Oceniając zasadność powołania się na przesłankę przewidzianą w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który przewiduje m.in., że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie była należycie reprezentowana, należy wyjaśnić, że "nienależyta reprezentacja strony" w rozumieniu tego przepisu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy strona była reprezentowana przez pełnomocnika bądź przedstawiciela ustawowego, gdyż "reprezentacja" w ujęciu ww. przepisu odwołuje się do przedstawicielstwa, a więc występowania w imieniu strony i ze skutkiem dla niej. Pojęcie "reprezentacji" na gruncie wykładni językowej nie obejmuje natomiast całokształtu czynności podejmowanych osobiście przez stronę postępowania. Nie jest natomiast kwestionowane, że Skarżący w sprawie o sygn. I SAB/OI 9/23 działał samodzielnie, gdyż nie ustanowił pełnomocnika, który reprezentowałby go przed Sądem. Bezsporne jest też, że Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lipca 2023 r. Skarżący został zawiadomiony m.in. o terminie, godzinie i miejscu posiedzenia Sądu w jego sprawie, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zawiadomienie (k. 33). Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Nieskuteczne jest też powoływanie się przez Skarżącego na art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Powołany przepis wskazuje na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, a więc odnosi się do takich okolicznościach faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby wpłynąć na treść orzeczenia wydanego przez sąd administracyjny. Tymczasem z uzasadnienia skargi wynika wprost, że okoliczności, na które powołuje się Skarżący mają świadczyć - w jego przekonaniu - o wadliwości rozstrzygnięć podjętych przez organy administracyjne, a nie sąd administracyjny. Dodatkowo zauważyć należy, że można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jedynie wówczas, gdy zgodnie z art. 274 p.p.s.a. czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Skarżący nie wskazał żadnego wyroku sądu powszechnego, który stwierdzałby wpływ popełnienia przestępstwa na wydany wyrok. Skarga nie wypełnia przesłanki z art. 273 § 2 p.p.s.a., przewidującego, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z tego przepisu wynika bowiem, że chodzi o późniejsze wykrycie, tj. dowiedzenie się o ich istnieniu w czasie, w którym powołanie ich w zakończonym postępowaniu było niemożliwe. Z treści skargi wynika zaś, że skarżący wskazuje na dokument z 2004 r., który wykorzystywany jest od 2004 r. do naliczania podatku. Okoliczności, na które zwraca uwagę skarżący na s. 3 skargi nie są nowymi, nieujawnionymi wcześniej dowodami, z których strona nie mogła obiektywnie skorzystać w poprzednim postępowaniu, a więc – w konsekwencji – dokumenty te nie zostały "wykryte" po dacie wyroku. Jak już zaznaczono, brak ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. Sąd nie może samodzielnie doszukiwać się przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze wniesionej przez stronę. Zasada niezwiązania sądu granicami środka zaskarżenia w kształcie, w jakim obowiązuje ona w postępowaniu zwykłym, toczącym się przed sądem pierwszej instancji, nie znajduje w takim przypadku zastosowania. Sąd dostrzegając oczywiste braki formalne skargi o wznowienie postępowania wezwał Skarżącego zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2024 r. do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie podstawy prawnej wznowienia postępowania i uzasadnienia tej podstawy w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W wyznaczonym terminie Skarżący wezwania nie wykonał, podtrzymując żądanie wznowienia postępowania. Powyższe oznacza, że Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi o wznowienie postępowania, co stanowi podstawę do jej odrzucenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Wobec powyższego w oparciu o art. 232 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 232 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 276 sąd orzekł jak w pkt. 2 postanowienia.