I SAB/Lu 5/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie w przedmiocie zwrotu podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić K. P. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Pismem nadanym 19 stycznia 2026 r. K. P. (dalej: podatnik, skarżący, strona) wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie (dalej: organ) w przedmiocie zwrotu uiszczonego podatku od spadków i darowizn. Jak argumentował 9 października 2025 r. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismo zawierająca żądanie zwrotu pobranych należności finansowych wraz z należnymi odsetkami należnych w związku z decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 29 sierpnia 2025 r. znak: 0601-I0D-1.4104.48.2025.2. Z uwagi na brak odpowiedzi złożył ponaglenie do organu odwoławczego, które organ uznał za bezpodstawne z uwagi na dokonany 19 listopada 2025 r. zwrot kwoty 1.650 zł. Do chwili obecnej nie otrzymał jednak pisemnej odpowiedzi organu na jego pismo z 9 października 2025 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na brak jakiejkolwiek bezczynności organu. Wskazał, że decyzją z 7 stycznia 2022 r., znak: 0619-SPV.4104.102.2021 ustalił stronie zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn, w kwocie 1.565,00 zł. Wydający decyzję uznał, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony warunek zgłoszenia nabycia spadku w terminie 6 miesięcznym, licząc od daty powstania obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Od powyższej decyzji podatnik wniósł odwołanie. Decyzją z 25 kwietnia 2022 r., znak: 0601-10D-1.4104.6.2022.11 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję podatnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który wyrokiem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 357/22 uchylił ww. decyzję organu odwoławczego z 25 kwietnia 2022 r., znak: 0601-I0D-1.4104.6.2022.11. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji wymiarowej. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie złożył skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z 18 grudnia 2024 r, sygn. akt III FSK 594/23. Po ponownej analizie zebranego materiału dowodowego oraz zarzutów odwołania, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w ww. prawomocnym orzeczeniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r., znak: 0601-I0D-1.4104.22.2025.2 stwierdził, niedopuszczalność odwołania. Naczelnik Urzędu Skarbowego we Włodawie, uwzględniając uzasadnienie wyroku WSA, 28 lipca 2025 r. doręczył podatnikowi decyzję z 7 stycznia 2022 r. znak: 0619-SPV.4104.102.2021 ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1 565,00 zł. Od decyzji tej podatnik ponownie wniósł odwołanie. Decyzją z 29 sierpnia 2025 r. znak: 0601-I0D-1.4104.48.2025.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie z 7 stycznia 2022 r., znak: 0619-SPV.4104.102.2021 i umorzył postępowanie w sprawie - z uwagi na upływ terminu przedawnienia prawa do wymiaru podatku. Podatnik pismem z 12 listopada 2025 r. złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ponaglenie na bezczynność Urzędu Skarbowego we Włodawie, w sprawie braku odpowiedzi na jego pisma z 9 października 2025 r., a dotyczące zwrotu pobranych należności finansowych wraz z należnymi odsetkami, wynikających z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 29 sierpnia 2025 r. znak: 0601-I0D-1.4104.48.2025.2. Zwrot akt sprawy wraz z informacją o dacie doręczenia podatnikowi ww. decyzji organ otrzymał 17 listopada 2025 r. Postanowieniem z 10 grudnia 2025 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie ponaglenie strony uznał za bezprzedmiotowe. Zwrot kwoty 1.650,00 zł wpłaconej przez podatnika na poczet decyzji z 7 stycznia 2022 r. nastąpił 19 listopada 2025 r., natomiast kwota odsetek za zwłokę w wysokości 30 zł została zwrócona 25 listopada 2025 roku. Powyższa kwota odsetek została ustalona zgodnie z treścią art. 78 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 77 §1 tejże ustawy. W tej sytuacji - zdaniem organu - brak jest podstaw do formułowania zarzutu bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Na wstępie należy jednak zaznaczyć, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie dopuszczalności jej wniesienia. Badanie to przebiega m. in. z uwzględnieniem przesłanek odrzucenia skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, gdy jest ona niedopuszczalna. Niedopuszczalność zachodzi wówczas, gdy skarga nie może być skutecznie wniesiona, to znaczy nie może zostać merytorycznie rozpoznana przez sąd. Możliwość wniesienia skargi na bezczynność przewiduje art. 3 § 1 pkt 9 p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia takiej skargi sąd, w zależności od realiów konkretnej sprawy, może orzec w ten sposób, że: 1) zobowiąże organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiąże organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdzi, że organ dopuścił się bezczynności. Jest przy tym rzeczą oczywistą, że w wypadku, gdy organ nie pozostaje już w bezczynności, tj. wydał akt administracyjny, interpretację albo dokonał czynności, a w tych ramach wypowiedział się już w zakresie uprawnień lub obowiązków strony, nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. (zob. np. wyroki NSA: z 27 lutego 2020 r., II OSK 2423/19; z 19 kwietnia 2017 r., II OSK 238/16). Z istoty rzeczy sąd nie może bowiem zobowiązać organu do podjęcia działania, które już zostało podjęte ani do rozstrzygnięcia o prawach czy obowiązkach strony, jeżeli już w ich przedmiocie orzekł. Z kolei co do możliwości wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., czyli stwierdzenia bezczynności organu, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19. Stosownie do niej, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zapatrywania wynikające z powyższych uchwał są co do zasady wiążące dla sądów administracyjnych (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Jak celnie wskazał organ, skarga w niniejszej sprawie dotyczyła bezczynności w postępowaniu, które w dacie jej wniesienia było już definitywnie zakończone. Bezspornym bowiem jest, że 19 listopada 2025 r. organ dokonał zwrotu na rzecz skarżącego kwoty 1.650,00 zł wpłaconej przez podatnika na poczet decyzji z 7 stycznia 2022 r. Skarga w tym przedmiocie została natomiast wniesiona 19 stycznia 2026 r. Wobec tych okoliczności oraz zgodnie z wytycznymi NSA skargę na bezczynność organu należało uznać za niedopuszczalną. Raz jeszcze należy powtórzyć, że postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania strony w podatku od spadków i darowizn zostało zakończone ostateczną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 29 sierpnia 2025 r. znak: 0601-I0D-1.4104.48.2025.2 uchylająca w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego we Włodawie z 7 stycznia 2022 r., znak: 0619-SPV.4104.102.2021 i umarzającą postępowanie w sprawie - z uwagi na upływ terminu przedawnienia prawa do wymiaru podatku. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego we Włodawie po zwrocie mu akt przez organ odwoławczy dokonał natychmiast, bo już 19 listopada 2025 r. zwrotu skarżącemu uiszczonego przez niego podatku. Zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje zaś ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Jednocześnie wyjaśnić należy stronie, że zwrot podatku w takiej sytuacji jak miała miejsce w niniejszej sprawie jest czynnością materialno-techniczną. Nie jest wymagane w tym zakresie wydanie decyzji lub innego aktu czego w istocie domaga się skarżący. Zarzuty formułowane w tym zakresie nie mogły być uznane za trafne. W związku z tym, mając na względzie pogląd NSA wyrażony w przedstawionej powyżej uchwale, który Sąd orzekający w pełni podziela i którym, jest związany, należało orzec o odrzuceniu skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. O zwrocie wpisu Sąd orzekła natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.