I SAB/Lu 16/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w przedmiocie umorzenia zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę.

J. H. pismem z dnia [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosków o umorzenie kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych od niego na rzecz Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić, gdyż nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Na wstępie rozważań należy wskazać, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 za zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie w przywołanym przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza jednak, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądowa kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Zatem jak wynika z przedstawionych wyżej uregulowań - skarga na bezczynność obejmować może jedynie zaniechanie wydania decyzji, postanowień, aktów, podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień, obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przepisy prawa nie pozwalają, by przedmiotem badania przed sądem administracyjnym były jakiekolwiek inne zaniechania organów. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest bowiem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było to, czy sprawa wszczęta przed sądem administracyjnym pismem z dnia [...], nazwanym "skargą" i skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, ma charakter sprawy sądowoadministracyjnej czy też nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, zarówno analiza treści "skargi" jak również pism strony skarżącej znajdujących się w aktach sprawy prowadzą do wniosku, że nie stanowi ona skargi na bezczynność organu, gdyż nie dotyczy żadnej z form działania organu administracji publicznej wymienionych w pkt 1-4a art. 3 § 2 p.p.s.a.. Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, iż skarżący wniósł skargę na bezczynność Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa wynikającą z braku wydania stosownej decyzji administracyjnej w przedmiocie złożonych przez skarżącego wniosków o umorzenie zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego. Żądanie zawarte w tych wnioskach (z dnia [...]i [...]) jednakże nie zobowiązywało Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania rozstrzygnięcia w formie określonej art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., czego wymaga treść art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. do uznania skargi na bezczynność organu za dopuszczalną. Jak bowiem stanowi art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.) umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje, w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Innymi słowy należności Skarbu Państwa z tytułu kosztów zastępstwa procesowego mają charakter cywilnoprawny, zaś sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw o charakterze cywilnym, które zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. dochodzone są w postępowaniu przed sądem powszechnym. Zatem żądanie skarżącego wykracza poza sferę działalności administracyjnej i nie jest wykonywaniem administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. W kontekście powyższych rozważań brak było podstaw do stwierdzenia przez Sąd barku swojej właściwości miejscowej do rozpoznania skargi i przekazania jej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie jako właściwemu miejscowo. Reguła przekazania sprawy sądowi właściwemu zawarta w art. 59 § 1 p.p.s.a. ma bowiem wyłącznie zastosowanie, gdyby z treści pisma wszczynającego sprawę wynikało, że mieści się w katalogu środków prawnych, do rozpoznania których właściwe są sądy administracyjne. Dostrzeżony natomiast przez Sąd brak kognicji któregokolwiek z sądów administracyjnych tamuje możliwość zastosowania art. 59 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 674/11, LEX nr 1070137). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego, który domagał się ustalenia w sprawie organu właściwego do rozstrzygnięcia jego sprawy i przekazania mu postępowania, należy wyjaśnić, że przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej sytuacji i w razie wystąpienia do sądu administracyjnego z roszczeniem o charakterze cywilnym, sąd obowiązany jest do odrzucenia skargi w tym przedmiocie (por. post. NSA z 17 listopada 2009 r. II OZ 1059/09, Lex nr 530834). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia. Zgodnie z jego treścią sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.