I SAB/Lu 12/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Lubelskim w przedmiocie włączenia dowodu do materiału postępowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę

W skardze skarżący E. M. zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Tomaszowie Lubelskim bezczynność w sprawie złożonego przez niego pisma z 23 marca 2026 r. dotyczącego włączenia dowodu do materiału postępowania. Wskazał, że minęło już sześć tygodni i brak jest jakiejkolwiek reakcji organu w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niewyczerpanie wszystkich przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia. Organ podkreślił, że nie dopuścił się bezczynności, bowiem nie upłynął jeszcze termin do zakończenia sprawy. W dniu 16 stycznia 2026 r. wobec skarżącego została wszczęta kontrola podatkowa w zakresie podatku od towarów i usług za okres od 1 września 2025 r. do 30 listopada 2025 r. Termin zakończenia kontroli został wyznaczony na dzień 31 marca 2026 r. Następnie postanowieniem z 23 marca 2026 r. przedłużono termin do 30 czerwca 2026 r. z uwagi na trwający proces kompletowania materiału dowodowego, w tym dokumentów wskazanych przez kontrolowanego w wyjaśnieniach przesłanych 6 marca 2026 r. oraz braku informacji zwrotnych na wnioski składane do czeskiej administracji podatkowej w ramach współpracy administracyjnej SCAC, które mają istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organ wyjaśnił, że w toku kontroli podatkowej 26 lutego 2026 r. do kontrahentów skarżącego kontrolujący skierowali wezwania do złożenia informacji i dokumentów tj. m.in. do N. spółka komandytowa oraz C. sp. z o.o. We wniosku z 23 marca 2026 r. skarżący domagał się włączenia do materiału dowodowego odpowiedzi, które wpłynęły do organu kontrolnego w związku z zadanymi pytaniami przez Urząd Skarbowy w Tomaszowie Lubelskim na jego temat od N. i C. i innych, do których kontrolujący wysłali zapytania. Zatem organ uznał, że dokumenty o włączenie których wnosi skarżący znajdują się już w aktach sprawy, zostały zgromadzone przez organ podatkowy z urzędu w toku kontroli podatkowej. Dlatego nie ma obowiązku ponownego ich włączania, gdyż są one już przedmiotem analizy. Dlatego wniosek skarżącego jest bezprzedmiotowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna i w związku z tym należało ja odrzucić. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia objętej zakresem normowania ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., kognicji sądu administracyjnego do orzekania w sprawie. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych reguluje art. 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (art. 3 § 2 p.p.s.a.): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu uzależniona jest od tego czy dotyczy sprawy, w której zaniechanie organu prowadzi do niewydania we właściwym czasie zaskarżalnych do sądu administracyjnego: decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty albo postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.) albo innego niż określone w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Skarga na bezczynność dopuszczalna jest także w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oznacza to, że skarga na bezczynność organu dopuszczalna jest nie tylko w sprawach, w których zaniechanie organu prowadzi do niewydania decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i w rezultacie do niezałatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), ale także dopuszczalna jest w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Wspólną cechą tych dwu sytuacji jest skutek zaniechania organu w postaci braku rozstrzygnięcia dotyczącego uprawnień lub obowiązków strony wynikających z przepisów prawa. Takiego charakteru nie ma niewydanie postanowienia dowodowego lub zarządzenia o włączeniu do akt sprawy uzyskanego materiału. Wykonanie takiej czynności proceduralnej w ramach prowadzonego postępowania nie przyznaje, nie stwierdza i nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków strony, a więc nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Prawidłowość postępowania organu we wskazanym wyżej zakresie może być oceniana przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego, także jeżeli dotyczy zaniechania organu prowadzącego kontrolę podatkową. Może być też przedmiotem badania przez sąd administracyjny, jeżeli dojdzie do oceny legalności aktu wydanego w postępowaniu, w którym wykorzystano materiały zebrane w toku kontroli podatkowej. Niewykonanie takiej czynności proceduralnej nie stanowi jednak przejawu bezczynności organu w prowadzonym postępowaniu i nie podlega kontroli sądu administracyjnego na skutek skargi na bezczynność organu. Materia rzekomej bezczynności organu wskazana w tej sprawie w skardze do sądu nie mieści się w żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kategorii bezczynności podlegających kognicji sądów administracyjnych. Skarżący bowiem przedmiotem skargi uczynił bezczynność organu prowadzącego kontrolę podatkową w przedmiocie włączenia do akt dokumentów, które jak wskazał organ zgromadził on już w sprawie z urzędu w toku trwającej nadal kontroli podatkowej. Skarżącemu będą przysługiwały odpowiednie środki ochrony prawnej w razie nieuwzględnienia jego wniosków dowodowych, to jest prawo do przedstawienia zastrzeżeń po doręczeniu protokołu kontroli lub w kolejnym postępowaniu, jeżeli do niego po zakończeniu kontroli podatkowej, to jest prawo wskazania na uchybienia organu w ramach środka odwoławczego w postępowaniu podatkowym. Niezależnie od wskazanej wyżej przyczyny niedopuszczalności skargi, skarżący, jak słusznie zauważył organ podatkowy, nie wniósł do właściwego organu ponaglenia, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej obydwie przyczyny niedopuszczalności skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a.,