I SAB/Łd 3/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P.-K. na bezczynność Prezydenta Miasta Zgierza w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej dotacji oświatowej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu [...] r., pod poz. [...].

M. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi bezczynność Prezydenta Miasta Zgierza w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej dotacji oświatowej. Skarżąca zarzuciła organowi administracji brak objęcia lat 2020-2021 i 2022 -2023 postępowaniem dotyczącym zwrotu nienależnie pobranej dotacji oświatowej przyznanej A. M. - prowadzącej Pierwszą Prywatną Szkołę Podstawową w Z. "[...] ." i wniosła o: 1. stwierdzenie bezczynności Prezydenta Miasta Zgierza w zakresie nieobjęcia lat 2020-2021 i 2022-2023 postępowaniem dotyczącym zwrotu nienależnie pobranej dotacji oświatowej; 2. zobowiązanie Prezydenta Miasta Zgierza do przeprowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia obejmującego lata 2020-2021 i 2022-2023, w których nauczyciel również nie posiadał kwalifikacji i został zatrudniony wbrew art. 14 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz.U z 2024 r. poz. 737), zwanej p.o., art. 10 ust. 3 Karty nauczyciela oraz art. 168 ust 6 lit. a) p.o. 3. stwierdzenie naruszenia art. 252 ust. 4 u.f.p. poprzez nieżądanie zwrotu dotacji za cały okres zatrudnienia nauczyciela bez kwalifikacji; 4. stwierdzenie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez selektywne objęcie kontrolą tylko lat 2021–2022; 5. stwierdzenie naruszenia terminu zwrotu nienależnie pobranej dotacji (art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych /Dz.U. z 2023 r., poz.1270/, zwanej u.f.p.); 6. stwierdzenie, że Pierwsza Prywatna Szkoła Podstawowa w Z. nie spełniała warunków do ubiegania się o dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w latach 2020-2023 zgodnie z art. 10 ust. 9 Karty nauczyciela, art. 15 ust. 2, art. 14 ust. 3 pkt 6, art. 168 ust 6 lit. a) p.o.; 7. zobowiązanie Prezydenta Miasta Zgierza do przeprowadzenia pełnej kontroli za lata 2020-2023 oraz do zwrotu całej kwoty nienależnie pobranej dotacji wraz z odsetkami, gdyż Pierwsza Prywatna Szkoła Podstawowa zatrudniając osobę bez kwalifikacji pedagogicznych i przedmiotowych a także w ciągu trzech lat zatrudniania nie wystąpiła o pozwolenie na zatrudnienie do jednostki sprawującej nadzór pedagogiczny a także nie zgłosiła tego faktu jednostce w świetle przepisów prawa utraciła uprawnienia szkoły publicznej jako podmiotu uprawnionego do uzyskania dotacji, art. 252 ust. 4 u.f.p., art. 168 ust 6 lit. a) p.o.; 8. stwierdzenie naruszenia z art. 296 § 1 Kodeksu karnego (defraudacja środków publicznych); 9. zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Zgierza wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak legitymacji M. P. do jej wniesienia, względnie jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zgodnie z § 2 art. 50 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeśli jej wniesienie jest z innych przyczyn niedopuszczalne. Brak legitymacji skargowej skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. Stanowi on bowiem inną przyczynę niedopuszczalności skargi. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Sąd – rozpoznając skargę – w pierwszej kolejności bada legitymację skargową wnoszącego pismo do sądu. Wynikająca z art. 50 § 1 p.p.s.a. legitymacja do wniesienia skargi oparta została na kryterium interesu prawnego. "Interes prawny" zachodzi zaś wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. To, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe (podobnie B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2007, s. 424–425). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny wywodzony jest z przepisu prawa uprawniającego dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (tak postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2017r., IV SA/Wa 450/17, utrzymane w mocy postanowieniem NSA z dnia 8 stycznia 2017r., II OSK 3831/19). Ze skargą może zatem wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa, zasadniczo prawa materialnego, interesem prawnym a zaskarżoną decyzją. Wykazanie związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnia uprawnienie do złożenia skargi (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Gdańsk 2019, art. 50, LEX). Musi to być przy tym interes własny, indywidualny i wynikający z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), zwanej k.p.a., stronami postępowania mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Stosownie zaś do art. 10 ust. 1 p.o., organ prowadzący dany podmiot oświatowy odpowiada za jego działalność oraz nadzoruje ją w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów, w tym nadzoruje prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi (art. 57 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 tej ustawy). Środkami budżetowymi są dotacje oświatowe, do których zastosowanie mają przepisy u.f.p. (art. 60 pkt 1 u.f.p.). Dotacje te podlegają zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego na zasadach określonych w art. 252 u.f.p., tj. jeżeli zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem (ust. 1 pkt 1) bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości (ust. 1 pkt 2), przy czym zwrotowi (w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2) podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 2). W ust. 3 i 4 tego artykułu wyjaśniono, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania zaś dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. Stosownie do art. 47 u.f.z.o. – czynności podejmowane przez organ dotujący, o którym mowa w art. 15 – art. 21, art. 25, art. 26, art. 28 – art. 32 i art. 40 – art. 41a, w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji, o których mowa w art. 15 – art.21, art. 25, art. 26, art. 28 – art. 32 i art. 40 – art. 41a, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten nie stanowi w szczególności, że czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są wyłącznie te, które realizowane są na podstawie przepisów w nim enumeratywnie wymienionych, a zatem nie można doszukiwać się braku wymienienia czynności z art. 35 u.f.z.o. w art. 47 u.f.z.o. jako podstawy do wyłączenia kognicji sądów administracyjnych (por.: wyrok o sygn. akt I GSK 1713/20). Zważywszy na regulację prawną – Sąd stwierdza, że jakkolwiek skarga na bezczynność organu dotującego placówkę oświatową w sprawie dotacji oświatowej jest dopuszczalna, to jednak skarżąca M. P. nie posiada legitymacji skargowej do wniesienia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta Zgierza w przedmiocie zwrotu nienależenie pobranej dotacji oświatowej przez A. M. - prowadzącą Pierwszą Prywatną Szkołę Podstawową w Z. "[...]". Podmiotem, który wystąpił o dotację oświatową i któremu Prezydent Miasta Zgierza udzielił dotacji oświatowej była A. M., prowadząca Pierwszą Prywatną Szkołę Podstawową w Z. "[...]", nie zaś skarżąca. Skarżąca jest, jak wynika z akt sprawy, rodzicem dziecka, które uczęszczało do Pierwszej Prywatnej Szkoły Podstawowej w Z. "[...]", nie wstąpiła w prawa i obowiązku poprzedniego podmiotu w zakresie dotacji oświatowej – A. M., nie została wpisana jako organ prowadzący do ewidencji placówek oświatowych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Zgierza. Konsekwencją tych ustaleń jest to, że skarżąca nie posiada interesu prawnego we wniesieniu skargi na bezczynność organu dotującego w przedmiocie nienależnie pobranej dotacji. Ten wyraża się w żądaniu dokonania przez sąd oceny zgodności przedmiotu zaskarżenia z obiektywnym porządkiem prawnym. Skarga może przy tym dotyczyć jedynie własnej sprawy administracyjnej skarżącego, zatem interes prawny, o którym mowa, ma charakter materialnoprawny w tym znaczeniu, że musi być oparty na normach administracyjnego prawa, zasadniczo prawa administracyjnego materialnego. Pismo skarżącej i Ł. K., zatytułowane "Zawiadomienie. Zawiadomienie w związku z przestępstwem wyłudzenia środków publicznych z art. 297 § 1 i § 2 k.k.", złożone w siedzibie Urzędu Miasta Zgierza w dniu 23 lipca 2023 r., mogło zatem stanowić jedynie impuls do przeprowadzenia z urzędu przez organ dotujący postępowania kontrolnego w zakresie pobranej i wykorzystanej dotacji, w szczególności skontrolowania podniesionego w tym piśmie naruszenia przepisów prawa min. art. 14 ust. 3 pkt 6 p.o. z uwagi na zatrudnianie przez Pierwszą Prywatną Szkołę Podstawową "[...] ." nauczyciela przedmiotu obowiązkowego nie posiadającego kwalifikacji do nauczania tego przedmiotu. Postępowanie to za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2022 r. – co przyznaje sama skarżąca - zostało przeprowadzone i zakończone wydaniem decyzji nakazującej zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w latach 2021 i 2022. W żadnym jednak razie nie mogło ono stanowić podstawy do uznania M. P.za stronę tego postępowania, a w konsekwencji za stronę postępowania w przedmiocie bezczynności organu administracji. Skarżąca nie ma więc uprawnienia zarówno do żądania rozstrzygnięcia sprawy we wskazywanym przez nią w skardze zakresie, jak i kwestionowania sposobu rozstrzygnięcia sprawy udzielonej dotacji oświatowej prowadzącemu placówkę oświatową. Sąd zauważa nadto, że zarzut skargi w zakresie defraudacji środków publicznych, o której mowa w art. 296 § 1 Kodeksu karnego wykracza poza kognicję sądów administracyjnych, określoną w art. 2 i art. 3 p.p.s.a., albowiem leży w zakresie działalności organów ścigania. Zgodnie z art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W art. 3 § 2, § 2a oraz § 3 p.p.s.a. szczegółowo wymieniono akty i czynności z zakresu działalności administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Przepisy te zawierają enumeratywny (zamknięty) katalog aktów i czynności, mogących stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego. Powyższe skutkuje niedopuszczalnością wniesionej skargi i jej odrzuceniem. Odrzucenie skargi jest zaś równoznaczne z odmową merytorycznego rozpoznania skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonego wpisu orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dch