I SAB/Gl 17/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. W. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia odrzucić skargę.

W piśmie procesowym z 16 marca 2023 r., zatytułowanym "zawiadomienie", S.W. (dalej w skrócie: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika będącego jego ojcem, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także w skrócie: DIAS) w załatwieniu sprawy wynikającej z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 23 marca 2001 r. w sprawie I SA/Ka 2448/00. Na piśmie tym, będącym kopią dokumentu, pełnomocnik w końcowej jego części zawarł oświadczenie datowane na dzień 30 czerwca 2023 r., w którym wskazał, że DIAS w dalszym ciągu nie wykonał postanowień Sądu przyjętych w sprawie I SA/Ka 2448/00. Omówione wyżej pismo pierwotnie zarejestrowano w repertorium Sądu pod sygn. I KO/Gl 43/23, a następnie pod sygn. akt I SAB 17/23. Pismem z dnia 21 listopada 2023 r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a." – czy przed wniesieniem skargi na bezczynność – zawartej w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. – wniesione zostało ponaglenie do organu wyższego stopnia, zgodnie z art. 141 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383; dalej w skrócie: "O.p."), a w przypadku wniesienia takiego ponaglenia, o nadesłanie w powyższym terminie jego egzemplarza. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że wniósł ponaglenie do organu pismem z dnia 21 stycznia 2020 r., którego kopię skarżący nadesłał do Sądu ostatecznie przy piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2023 r. Odpisy obu pism procesowych skarżącego wraz z odpisem jego pisma z dnia 11 grudnia 2023 r. doręczono DIAS celem zajęcia stanowiska. W piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2023 r. DIAS wyjaśnił m.in., że kwestia ponaglenia skarżącego z dnia 21 stycznia 2020 r. została rozstrzygnięta postanowieniem tego organu z dnia 19 lutego 2020 r. nr 2401-IOD4_761.2.2020.2/4. W akcie tym ponaglenie skarżącego uznano za niezasadne, wyjaśniając jednocześnie obszernie stronie, że organ podatkowy może prowadzić postępowanie tylko w sytuacji, gdy istnieje przedmiot postępowania. Tymczasem w przypadku żądania skarżącego do prowadzenia sprawy wynikającej z pisma Biura Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r. nr [...] wystąpiła sytuacja bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na to, że brak było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga S. W. z dnia 30 czerwca 2023 r. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza jej dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Wyprzedzając rozważania dotyczące dopuszczalności skargi S. W., należy w pierwszej kolejności zidentyfikować jej przedmiot. W toku licznej korespondencji z pełnomocnikiem skarżącego ustalono, iż przedmiotem tym jest bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w załatwieniu sprawy wynikającej z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z 23 marca 2001 r. w postępowaniu I SA/Ka 2448/00 w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994 r. Przystępując do analizy niniejszego przypadku należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przepis art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. stanowi natomiast, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Z kolei po myśli art. 141 § 1 O.p. na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do: 1) organu podatkowego wyższego stopnia; 2) dyrektora izby administracji skarbowej, jeżeli sprawa dotyczy rozpatrywania odwołań od decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, wydanych przez naczelnika urzędu celno-skarbowego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2023 r.; obecnie przepis jest uchylony); 3) Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby administracji skarbowej. Przepis art. 141 § 2 O.p. wskazuje, że organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konstrukcja powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że warunkiem skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie wniesienie ponaglenia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że wniesiona przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 30 czerwca 2023 r. skarga jest niedopuszczalna, gdyż przed jej wniesieniem nie złożył ponaglenia do właściwego organu, tj. nie wyczerpał trybu przewidzianego przez art. 52 § 1 P.p.s.a. Należy przy tym wyjaśnić, że złożenie skargi zawsze musi zostać poprzedzone wniesieniem ponaglenia do właściwego organu administracji publicznej. Czynność ta stanowi niejako warunek wstępny skutecznego zainicjowania postępowania. Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że przed wniesieniem skargi, pełnomocnik skarżącego nie wyczerpał trybu, o którym stanowi art. 52 § 1 P.p.s.a., w szczególności nie wystąpił do właściwego organu z ponagleniem w trybie art. 141 O.p. Za wyczerpanie trybu wskazanego w art. 52 § 1 P.p.s.a. nie można uznać przy tym, jak wskazano w piśmie z dnia 28 listopada 2023 r., ponaglenia sformułowanego w piśmie z dnia 21 stycznia 2020 r. Jak ustalono, powyższe ponaglenie poprzedziło bowiem złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która została następnie zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Gl 6/23, a postępowanie wywołane na skutek jej złożenia zostało zakończone poprzez wydanie w dniu 17 lipca 2023 r. postanowienia o umorzeniu postępowania. Opisane ponaglenie poprzedzało już zatem wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Kolejna skarga wnoszona do sądu administracyjnego w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania powinna była zatem zostać poprzedzona nowym ponagleniem, skierowanym do właściwego organu administracji publicznej. Zdaniem Sądu, w świetle regulacji przewidzianej w art. 52 § 1 P.p.s.a., niedopuszczalne jest inicjowanie postępowań sądowoadministracyjnych poprzez wielokrotne powoływanie się na raz złożone (to samo) ponaglenie, mające przeciwdziałać ustaniu stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Inaczej mówiąc, jeżeli złożona do sądu administracyjnego skarga w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego powadzenia postępowania została poprzedzona wniesieniem ponaglenia, to każda kolejna skarga w tym przedmiocie dla swej skuteczności musi zostać poprzedzona złożeniem nowego środka prawnego w postaci ponaglenia. Przyjęte zapatrywanie prawne znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które opowiada się w takiej sytuacji za niedopuszczalnością wniesionej skargi (por.: postanowienie NSA z 22 lutego 2022 r. sygn. akt I FZ 2/22, postanowienie WSA w Krakowie z 22 października 2021 r. sygn. akt II SAB/Kr 117/21, postanowienie WSA w Warszawie z 28 grudnia 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 443/21, postanowienie WSA w Gliwicach z 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SAB/Gl 74/14; wszystkie ww. orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, skarżący i jego pełnomocnik przed wniesieniem skargi z dnia 30 czerwca 2023 r. nie wystąpili do właściwego organu z ponagleniem, o którym mowa w art. 141 O.p. Z tych też powodów, Sąd uznał złożoną skargę za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.