I SAB/Bd 2/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. R. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy w przedmiocie niewydania w terminie decyzji postanawia: odrzucić skargę

Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. K. R. wniosła skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy w przedmiocie niewydania w terminie decyzji o wznowieniu postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżąca podała, że pismem z dnia 2 kwietnia 2022 r. wystąpiła do Dyrektora Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia 21 listopada 2005 r. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zarzuciła, że w sprawie nie została wydana decyzja, której dotyczył jej wniosek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ wyjaśnił, że wniosek K. R. z dnia 2 kwietnia 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 21 listopada 2005 r. został załatwiony przez organ postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 r., którym odmówiono stronie wznowienia postępowania. Skarżąca odebrała ww. postanowienie w dniu 10 maja 2022 r. W związku z powyższym organ uznał, że wniosek strony został rozpatrzony w terminie tj. w 19 dniu od jego wpływu do organu, a rozstrzygnięcie zostało nadane do skarżącej w 21 dniu. Z powyższego wynika, że organowi nie można zarzucić bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wskazać należy, że wniesienie skargi na bezczynność organu dopuszczalne jest jedynie w tym zakresie, w jakim stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Jak już zostało powiedziane, składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącej pozostaje Dyrektor Oddziału Regionalnego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Bydgoszczy, przez nierozpoznanie jej żądania z dnia 2 kwietnia 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 21 listopada 2005 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 11 listopada 1997 r. do 31 grudnia 1997 r. Podkreślić należy, że w przypadku decyzji/postanowień wydawanych w sprawach ubezpieczenia społecznego rolników przewidziano drogę postępowania przed sądem powszechnym (art. 4778 w zw. z art. 476 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm., dalej: "k.p.c."). Oznacza to, że wyłączona została w tych sprawach droga sądowoadministracyjna, albowiem nie jest dopuszczalna dwutorowość postępowań sądowych. Wynika to z konstytucyjnego modelu sądownictwa, który zakłada całkowitą odrębność pionu sądownictwa powszechnego i administracyjnego oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości sądów tworzących strukturę sądownictwa powszechnego i administracyjnego. Zgodnie z art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (...). Przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 90) w art. 36 ust. 3 przewidują, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9 i 12 (art. 36 ust. 1 pkt 1 - w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie), a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym uznać należy, iż w przypadku stwierdzenia przez skarżącą jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu organów KRUS, które mogą być uznane za bezczynność, zobowiązana jest ona poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem cywilnym, uregulowanego w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie było dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność KRUS (zob. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 431/12, postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Bd 83/13, postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt I SAB/Bd 1/23, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd postanowił o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.