I SA/Wr 666/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.

W skardze na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia, T. M. wniósł o wstrzymanie zaskarżonej decyzji z powodu ryzyka wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W motywach wniosku skarżący wskazał, że wykonywanie decyzji prowadzi do całkowitego paraliżu finansowego, gdyż zabrano mu i zablokowano wszystkie rachunki bankowe, a środki i instrumenty finansowe, którymi dotychczas dysponował stały się niemożliwe do wykorzystania. W aktach sprawy znajduje się przedłożona do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentacja finansowo skarżącego. Wniosek ten nie został uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej w skrócie: p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Przyjmuje się, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OZ 752/14). Tym samym, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonaniem aktu (por. postanowienie NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt II OZ 52/05). Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży wykazanie zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się więc do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne, a ponadto wskazana we wniosku argumentacja winna być poparta stosowną dokumentacją finansowo-majątkową wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09). W realiach niniejszej sprawy wskazać należy, że w przyjętym do rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, skarżący upatruje jego zasadności w tym, że wdrożone już środki egzekucyjne prowadzą do całkowitego paraliżu finansów skarżącego. Oceniając tak przedstawioną argumentację wniosku oraz dokumentację finansową związaną z ubieganiem się przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W kwestii wykonania decyzji w drodze przymusu, zauważyć bowiem należy, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.; w skrócie: u.p.e.a.) określa zasady, jakie wiążą organ egzekucyjny przy prowadzeniu postępowania egzekucyjnego i dotyczącego zabezpieczenia należności. Wedle jednej z nich, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Przy czym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może być kwestionowane przez zobowiązanego w drodze zarzutu (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.). Kolejna zasada, odczytywana na tle przepisów art. 8 - 10 u.p.e.a., wprowadza pewne ograniczenia, których celem jest zapewnienie zobowiązanemu określonych środków do egzystencji. Niewątpliwie zatem, określone w u.p.e.a. zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie tylko ograniczają zastosowanie sposobów egzekucji w kontekście ich uciążliwości, ale przede wszystkim, chronią zobowiązanego przed pozbawieniem go środków do życia. W tym miejscu wypada przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte m.in. w postanowieniu z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 219/11, wedle którego, ograniczenia przewidziane w ustawie egzekucyjnej gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy czym, pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09). Mając zatem na uwadze przepisy normujące postępowanie egzekucyjne w administracji, które przewidują ochronę zobowiązanego, trudno zgodzić się ze skarżącym, że na skutek podjętych przez organ egzekucyjny czynności, został on pozbawiony możliwości korzystania ze środków finansowych, co doprowadziło do całkowitego paraliżu finansowego. Niewątpliwie natomiast działania organu egzekucyjnego powodują pewną dolegliwość w finansach zobowiązanego. Dolegliwość ta sama z siebie nie uzasadnia jednak zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa, gdyż w razie uchylenia zaskarżonej decyzji, można uzyskać zwrot uiszczonej a wynikającej z tej decyzji kwoty. Wobec powyższego, nie można więc uznać, by skarżący wykazał, że zachodzą okoliczności wskazujące na ryzyko powstania poważnej szkody i nieodwracalnych skutków. W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł o odmowie udzielenia ochrony tymczasowej.