I SA/Wr 642/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku uczestnika postępowania J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i straty z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2007 r. postanawia przyznać J. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprawie postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2017 r. przyznano uczestnikowi postępowania J. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 9 października 2017 r. Sąd oddalił skargę na wyżej oznaczoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu. W ślad za skargą kasacyjną od tego wyroku występujący w sprawie w imieniu uczestnika adwokat z wyboru przesłał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazano, że wnioskująca wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córką w mieszkaniu o powierzchni 81,56 m² i wartości około 350.000 zł, ich dochodem jest zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 831,10 zł i świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł, natomiast ich wydatki to: opłata za prąd w kwocie około 170 zł, opłata za szkołę baletową – 220 zł, opłata za obiady w szkole – 100 zł, opłata za telefon, internet i telewizję – 90 zł, raty kredytów i pożyczek w łącznej kwocie 2.115,97 zł, koszty wyżywienia – około 300 zł, koszt zakupu ubrań, kosmetyków i środków higieny – około 80 zł, koszty dojazdów - około 60 zł oraz spłata zadłużenia na karcie kredytowej – 1.217,30 zł. Nadto wskazała, że w maju 2017 r. straciła pracę i obecnie stara się o dofinansowanie na rozpoczęcie działalności gospodarczej, oraz że korzysta z pomocy rodziców i teściów. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, którymi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. J. B. wykazała bowiem, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej córki ponosić kosztów sądowych w sprawie. Świadczą o tym wysokość dochodu gospodarstwa domowego skarżącej i brak majątku podlegającego spieniężeniu, sytuacja życiowa skarżącej i jej rodziny, a także wysokość i konieczny charakter wydatków ponoszonych na ich utrzymanie. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny uczestniczka postępowania nie tylko nie uległ poprawie, ale pogorszył się w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2017 r., uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.