I SA/Wr 623/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca), Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi: R. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 27 czerwca 2022 r., nr SKO/41/P-72/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.: I. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy S. z dnia 7 lutego 2022 r., nr FN-V.3123.112.2022 w całości; II. oddala skargę w pozostałym zakresie.

Skarga R. P., M. P. (Strony, Skarżący) dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej jako SKO, Organ odwoławczy) z 27 czerwca 2022 r. nr SKO/41/P-72/2022 utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy S. (dalej jako Wójt, Organ I instancji) nr FN-V.3123.112.2022 z 7 lutego 2022 r. w sprawie ustalenia Stronom łączne zobowiązanie pieniężne za 2022 r. w kwocie 299,00 zł. W rozstrzygnięciu Wójta przyjęto poniższe przedmioty opodatkowania i wartości: – [...] – [...]: 400m2 x 0,54 = 216,00 zł – NIEU-Nieużytki 400m2 x 0,00 (zwolnienie) – Grunty orne kl. IIIb 0,1500ha = 0,1875ha przelicz x 153,70 = 28,82 – Grunty orne Kl IVa 0,2500ha = 0,2500 ha przelicz x 153,70 = 38,43 – Łąki pastwiska kl. IV 0,1500ha = 0,1050 ha przelicz x 153,70 = 16,14 – Grunty orne kl. V, łąki pastwiska kl. V, HKL-Zadrz – łąki kl IV i V = zwolnienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ I instancji wskazał, że wymiaru podatku dokonano na podstawie przepisów powołanych na wstępie rozstrzygnięcia oraz w oparciu o posiadane dokumenty: dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostwo powiatowe w Z. i informacje podatkowe. W odwołaniu został zakwestionowany wymiar podatku od drogi w wysokości 216 zł, albowiem Wójt nie wyjaśnił jakie to drogi są na działce rolnej, nie wskazał miejscowości oraz nr działki. Ponadto kontrola odwoławcza ogólników nie jest możliwa, co samo w sobie już jest podstawą uchylenia decyzji Wójta. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wójta Organ odwoławczy wskazał, że w przesłanej wraz z aktami odpowiedzi na odwołanie Organ I instancji: – opisał podjęte przez siebie czynności w toku postępowania, – wskazał, że w latach poprzedzających wobec Stron wydawano decyzje z wymiarem łącznym w tym za 2018 r. – gdzie w wyniku odwołania SKO utrzymało w mocy decyzje Wójta, – w stosunku do okresu za który została wydana decyzja stan faktyczny na opodatkowanej nieruchomości nie uległ zmianie, stąd za 2019 r. nie wszczynano postępowania przed wydaniem decyzji, – w decyzji za 2013 r. podano, że opodatkowana droga nie jest drogą publiczną. Następnie przytaczając przepisy ustaw: z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.) – dalej jako u.p.o.l. i z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 333 ze zm.) SKO w szczególności podzieliło stanowisko Wójta m.in. w kwestii opodatkowanie dróg (oznaczonych dr). Organ odwoławczy wskazał, że sporna droga nie jest zaliczana do dróg publicznych, a więc brak jest możliwości zastosowania zwolnienia z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Z pisma przekazującego Wójta również wynikać, że opodatkowany grunt nie jest zaliczany do jakiejkolwiek kategorii dróg publicznych. Powołano się na wiążące zapisy z ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022, poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2023 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (odnosi się, bowiem do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych). Skarga jest uzasadniona. Sąd dostrzegł naruszenie przepisów postępowania, które powodują że jako przedwczesne uznać należy rozważania dotyczące merytorycznej strony rozstrzygnięcia SKO. Decyzji Wójta z 7 lutego 2022 r. w sprawie wymiaru Stronom łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r. nie poprzedziło wszczęcie postępowania w sposób przewidziany w art. 165 § 2 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.) – dalej jako o.p., jak również pominięto wyznaczenie Skarżącym terminu do zapoznania się z aktami sprawy (art. 200 § 1 o.p.). Jakkolwiek zgodnie z art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 o.p. w przypadku zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie brak jest obowiązku: wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu w formie postanowienia, doręczenie takiego postanowienia podatnikowi jak również wyznaczenia terminu do zapoznania się z aktami sprawy. Przytoczony wyjątek mógłby mieć zastosowanie do rozpoznawanej sprawy jednakże z przedstawionych Sądowi akt jak również rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach nie wynika, by taki wyjątek miał miejsce. W sprawie dotyczącej wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r wymagałoby to bowiem wykazania braku sporu, co do zobowiązania za poprzedni rok tj. 2021 r, o czym mogłoby świadczyć istnienie ostatecznej decyzji Wójta za ten okres. W skarżonej decyzji z 27 czerwca 2022 r. nr SKO/41/P-72/2022 tymczasem nie skontrolowano w ogóle tego zagadnienia poprzestając jedynie na stwierdzeniu – a właściwie powieleniu stanowiska Wójta zawartego w arkuszu odwoławczym (pismo z 29 marca 2022 r.), że w latach poprzednich w odniesieniu do Stron były wydawane decyzje ustalające wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego, w tym także za rok 2018, gdzie decyzja Wójta została utrzymana w mocy decyzją SKO z 30 lipca 2018 r. nr SKO/41/P-75/2018. Skoro zaś – dalej wskazywał Organ odwoławczy, w stosunku do okresu, za który decyzję tę wydano stan faktyczny na opodatkowanej nieruchomości nie uległ zmianie to Wójt zastosował przepis art. 165 § 5 pkt 1 o.p. i odstąpił, przed ustaleniem Stronom łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r od wydania i doręczenia formalnego postanowienia o wszczęciu postępowania. W tym miejscu należy zarzucić SKO naruszenie zasad prawdy obiektywnej (art. 121 § 1 o.p.) i zasady zaufania (art. 122 o.p.) skoro nie zauważył, że postępowanie, które prowadzi w drugiej instancji dotyczy 2022 r., a nie 2019 r. i dla zastosowania wyjątku z art. 165 § 1 pkt 1 o.p. nie ma kompletnie znaczenia stan faktyczny dotyczący roku 2018 r. Następnie wskazać należy, że istotą dwuinstancyjności (art. 127 o.p.) jest ponowna analiza sprawy przez Organ odwoławczy, a o niezmienności stanu faktycznego o którym mowa w art. 165 § 5 pkt 1 o.p. przy wymiarze podatku od nieruchomości za 2022 r. nie może świadczyć samo oświadczenie organów (i tak zresztą nie przystające do okresu objętym procedowaniem), skoro brak jest w aktach ostatecznej i prawomocnej decyzji dotyczącej wymiaru Skarżącym podatku od nieruchomości za 2021 r., a ze stanowiska Wójta wynika, ze jego decyzje za inne okres rozliczeniowe (2013, 2014, 2018) były kontestowane przez Strony (złożono odwołania). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że stan faktyczny odzwierciedlony w aktach nie uprawniał Wójta do zastosowania art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 o.p. W zakresie postępowania przed SKO okoliczności skorzystania przez Organ I instancji z wyjątku od formalnego wszczęcia postępowania nie zostały w ogóle skontrolowane - wyjaśnione zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.) i obowiązkiem zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 o.p.). W rezultacie Strony zostały pobawione czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 o.p.) przeprowadzonym przez Wójta. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt winien ustalić, czy stan faktyczny jest odpowiedni dla zastosowania art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 o.p., a SKO uwzględnić poczynione niniejszym wyrokiem uwagi. Mając na uwadze naruszenie przepisów postępowania – art. 121 § 1, 122, art. 123, art. 127 i art. 187 § 1 o.p. w związku art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 o.p Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. obowiązany był uwzględnić skargę z uwagi na istotność wskazanych naruszeń, w szczególności zaś mającej oparcie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarancji dwukrotnego rozpoznania sprawy z udziałem strony postępowania. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania dotyczące ustaleń stanu faktycznego uniemożliwiają Sądowi merytoryczną weryfikację zaskarżonej decyzji – wymiaru podatku, a usunięcie wskazanych naruszeń wymaga również wyeliminowania z obrotu prawnego – w oparciu o art. 135 p.p.s.a. – decyzji Wójta z 7 lutego 2022 r. nr FN-V.3123.112.2022 (pkt I sentencji wyroku). W zakresie pozostałych żądań opartych na przepisach ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – dalej jako k.p.a., Sąd nie mógł ich uwzględnić albowiem nie prowadzi postępowania i nie wydaje rozstrzygnięć w oparciu o wskazane przepisy, które stosują organy administracyjne (pkt II sentencji wyroku). Ponadto zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta zostały wydane nie w oparciu o przepisy k.p.a. lecz o.p. Stronom przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym m.in. koszty sądowe.