I SA/Wr 385/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski Sędziowie: Asesor WSA Łukasz Cieślak (sprawozdawca) Sędzia WSA Tadeusz Haberka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 0201-IEE2.7192.17.2023.2.IW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę w całości.

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej: strona, spółka, strona skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr 0201-IEE2.7192.17.2023.2.IW, którym – po rozpoznaniu zażalenia strony – podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – Psie Pole (dalej: organ egzekucyjny) z dnia 27 lutego 2023 r. nr 0226-SEE.711.6.2023.14.KW dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie wysokości kosztów powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z 18 stycznia 2023 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ egzekucyjny prowadzi wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego obejmującego zaległości z tytułu VAT za listopad 2022 r. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z 20 stycznia 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w B. S.A. Zawiadomienie o zajęciu nr [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono spółce 30 stycznia 2023 r. za pośrednictwem operatora pocztowego. Następnie 6 lutego 2023 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo spółki z 2 lutego 2023 r. zatytułowane "sprzeciw" dot. ww. zawiadomienia, a w szczególności w zakresie kwoty opłaty egzekucyjnej wskazanej w ww. zawiadomieniu jako bezprawnej. Pismo to organ egzekucyjny zakwalifikował jako wniosek o wydanie postanowienia sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Następnie organ egzekucyjny przywołanym na wstępie postanowieniem odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie wysokości kosztów powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Spółka wniosła zażalenie na to postanowienie, w którym jednak – jak podał DIAS – zawarła zarzuty, które nie dotyczą postanowienia organu egzekucyjnego, ale wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych. Rozpoznając wniesione zażalenie DIAS stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych. Na dzień wydania postanowienia organu egzekucyjnego nie wystąpiła żadna z przesłanek z art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. uzasadniająca wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W ocenie DIAS organ egzekucyjny właściwie zastosował art. 61a § 1 k.p.a., który uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten miał zastosowanie w sprawie, albowiem organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że na dzień wydania postanowienia nie doszło do wyegzekwowania w całości należności objętych ww. tytułem wykonawczym. Nie dokonano zapłaty całości należności, a także postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuł wykonawczy nie zostało umorzone. W sprawie nie zaistniały zatem przesłanki do wydania, na wniosek spółki, postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych. To przesądziło o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie. Z przywołanym postanowieniem DIAS nie zgodziła się spółka, wnosząc w jego przedmiocie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podniesiono, że w ocenie spółki z dniem 7 lutego 2023 r. upłynął termin, jaki organ egzekucyjny miał na odpowiedź na pismo spółki z dnia 2 grudnia 2022 r. (zawierające wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz ponowne rozpatrzenie sprawy rozłożenia zaległości podatkowej na raty), a zatem wszystkie pisma wystawione przez organ egzekucyjny po wskazanym dniu są bezzasadne. Przytoczono dalej przebieg korespondencji z organem egzekucyjnym i DIAS. Spółka zarzuciła, że organ egzekucyjny pisma spółki "rozbija" na mniejsze sprawy. Zdaniem strony skarżącej, w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 122c k.p.a. w związku z nieterminowym udzielaniem odpowiedzi na pisma skarżącej. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim należy powiedzieć, że w doręczonych Sądowi aktach sprawy znajduje się m.in. pismo spółki z 2 lutego 2023 r., w którym sformułowano sprzeciw wobec uwidocznionych w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym kwoty opłaty egzekucyjnej o opłaty manipulacyjnej. Wobec tego, że na tego rodzaju zawiadomienie sprzeciw nie przysługuje, organ egzekucyjny zobowiązany był dokonać kwalifikacji charakteru procesowego pisma spółki. Przy ustaleniu charakteru pisma strony nie ma decydującego znaczenia jego tytuł, ani nawet dosłowne powołanie poszczególnych zawartych w niej zwrotów, ale ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2006 r., I OSK 1134/05 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie zatem z zasadą, że to nie tytuł pisma (podania) przesądza o jego charakterze, organ egzekucyjny trafnie zakwalifikował wskazane pismo spółki jako wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, taka kwalifikacja pisma umożliwiła jego proceduralne rozpatrzenie, dając spółce prawo do wniesienia zażalenia, a następnie skargi do sądu administracyjnego. W skardze spółka wyraża przy tym niezadowolenie, że organy egzekucyjne rozpatrują poszczególne pisma spółki, co jest – w przekonaniu Sądu – wyrazem pewnego niezrozumienia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej spółka znajduje się w toku egzekucji administracyjnej. Tym bardziej więc w takich okolicznościach prawidłowe było działanie organu kwalifikujące ww. pismo spółki jako wniosek w sprawie wszczęcia postępowania dotyczącego kosztów postępowania egzekucyjnego. Ewentualna dalsza korespondencja ze spółką, nieprzyjmująca charakteru rozstrzygnięcia w postaci postanowienia, narazić mogłaby organy na zarzut unikania proceduralnego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach spółki. W tym kontekście należy dalej wskazać, że zgodnie z art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia: a) wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b) zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, c) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Jak trafnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, żadna z ww. okoliczności nie wystąpiła w sprawie, a zatem brak było możliwości zainicjowania postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego – według stanu sprawy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z odesłaniem wynikającym z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Prawidłowo zatem organ egzekucyjny, a następnie DIAS zastosowały art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie z uzasadnionych przyczyn postępowanie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego nie mogło być wszczęte. Co jednak istotne, wskazać należy, że w przyszłości po wystąpieniu którejś z okoliczności wskazanych w art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. nie jest wykluczone wszczęcie na wniosek spółki postępowania w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. Nie jest wykluczone również wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania z urzędu, co jednak pozostaje irrelewantne dla oceny działania organu polegającego na wydaniu zaskarżonego postanowienia według stanu prawnego i faktycznego z dnia jego wydania. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego nie naruszają przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie brak jest podstaw do ich uchylenia. Jeśli zaś chodzi o argumentację podniesioną w skardze, to z uwagi na to, że w nikły sposób miała ona związek z zaskarżonym postanowieniem, odnoszenie się do niej pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli legalności poddano wyłącznie postanowienie wskazane w sentencji wyroku. Sąd w niniejszej sprawie nie miał zatem kognicji do badania zarzutów skarżącej spółki odnoszących się do nierozpoznania czy nieterminowego rozpoznania jej wniosków kierowanych do organu egzekucyjnego lub DIAS. Zarzuty tego rodzaju pozostają poza granicami zaskarżenia w niniejszej sprawie, co wyklucza ich badanie dla ustalenia tego, czy zaskarżone postanowienie DIAS odpowiada prawu. Stronie niezadowolonej z działalności organów egzekucyjnych służą środki ochrony określone w u.p.e.a. oraz k.p.a., a ponadto droga sądowa w sprawach, w których dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Godzi się jednakże wskazać, że całkowicie chybione jest stanowisko strony, według którego nieterminowe udzielenie odpowiedzi na pismo spółki świadczy o tym, że organ podatkowy czy egzekucyjny milcząco zaaprobował wniosek spółki zawarty w danym piśmie, a co za tym idzie utracił niejako prawo do kierowania do spółki kolejnych pism, w tym zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 122a § 1 k.p.a. sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Wśród przepisów szczególnych pozwalających na załatwienie sprawy milcząco brak jest jednak przepisów u.p.e.a., zatem argumentacja spółki odwołująca się do instytucji milczącego załatwienia sprawy w postępowaniu egzekucyjnym była nietrafna. Wziąwszy pod rozwagę wszystkie omówione okoliczności faktyczne i prawne oraz nie dopatrując się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa, w tym naruszeń prawa, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje możliwość rozpoznania sprawy w tym trybie, jeśli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służyło zażalenie.