I SA/Wr 290/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia wpłat na poczet podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma jakichkolwiek przychodów ani dochodów. Środki na rachunkach bankowych zostały zajęte w wyniku postępowań egzekucyjnych. Spółka nie posiada nieruchomości ani rzeczy ruchomych, które mogłaby sprzedać celem uzyskania środków na opłacenie wpisu od skargi. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 300.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok 13.809,89 zł i wartość straty 67.725,82 zł. Na dwóch rachunkach bankowych saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że w 2015 r. spółka nie odnotowała żadnych przychodów netto ze sprzedaży, a przychody z działalności operacyjnej wyniosły 12.035,24 zł. Podane we wniosku wartości środków trwałych i straty dotyczyły roku 2014 r. W 2015 r. wyniosły one odpowiednio 9.116,02 zł i (-) 64.189,67 zł. Nie przedłożono bilansu oraz rachunku zysków i strat za rok 2016 r. Przedłożono poza tym kopię umowy spółki, kopie dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne oraz postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Jako znane z urzędu wskazać należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 200 zł. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, strona skarżąca nie wykazała powyższej przesłanki. Wprawdzie zgodzić się należy, że sytuacja majątkowa i finansowa spółki jest zła – spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma żadnych przychodów i praktycznie nie ma też majątku. Niemniej jednak nie jest to jeszcze wyznacznik uzasadniający przyznanie prawa pomocy, zwłaszcza w przypadku spółki kapitałowej. Zaznaczyć trzeba, że przytoczona wyżej regulacja prawna ustanawia wyjątek od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem równoznaczne z dofinansowaniem strony postępowania przez Skarb Państwa, Celem tej instytucji jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia przedmiotowych kosztów samodzielnie (zob. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14 – publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się też, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka nie wykazała, iż podjęła wszelkie działania i wykorzystała wszystkie możliwości, które zmierzałyby do zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a zwłaszcza wpisu od skargi, który wynosi 200 zł. Zwrócić należy przy tym uwagę, że wpis od skargi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obu instancji stanowi zwykle najwyższy koszt sądowy. Tymczasem spółka mimo, iż nie dysponuje praktycznie majątkiem, to jednak nie można zapominać o innych możliwościach, które dają szansę pozyskania środków pieniężnych. Spółka może je bowiem pozyskać w sposób przewidziany w art. 177 k.s.h. Stosownie do treści tego przepisu, umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. W doktrynie wskazuje się, że dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Ze względu na to, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, przyjąć należy, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 sygn. akt II FZ 799/11). W przypadku strony skarżącej, dopłaty zostały przewidziane w umowie spółki, która w § 10 ust. 2 stanowi, że wspólnicy mogą być zobowiązani uchwałą Zgromadzenia Wspólników do wniesienia dopłat na inne cele niż pokrycie strat bilansowych w wysokości nieprzekraczającej 10% objętych udziałów. Wsparcie ze strony wspólników może nastąpić nie tylko w formie dopłat, ale również nieoprocentowanej pożyczki. Nie bez znaczenia w tym kontekście jest to, że jednym z trzech wspólników skarżącej spółki jest inna spółka z o.o. Pozostałych dwóch wspólników to osoby fizyczne. W tych okolicznościach trudno jest dać wiarę, że trzech wspólników nie jest w stanie udzielić wsparcia finansowego na kwotę 200 zł. Należy bowiem mieć na uwadze, że posiadacz udziałów w spółce z .o.o. jest tym samym jej współwłaścicielem i jakkolwiek spółka z o.o. jest odrębnym podmiotem, to jednak rolą wspólnika jest działanie w jej interesie. Mając zatem na uwadze powyższe, brak jest podstaw do przyjęcia, że spółka nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie wpisu od skargi w wysokości – co wymaga powtórzenia – 200 zł oraz ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, których wartości nie będą przewyższać kwoty ww. wpisu. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.