I SA/Wr 262/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 17 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić wniosek.

Pismem z dnia 18 lutego 2017 r. P.J. wniósł skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wraz z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że o wydaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie przed organem podatkowym drugiej instancji dowiedział się w trakcie przeprowadzonej z pracownikiem tego organu rozmowy telefonicznej, po której niezwłocznie (tj. 15 lutego 2017 r.) osobiście stawił się w siedzibie organu w celu zapoznania się z treścią postanowienia. Skarżący zakwestionował przy tym skuteczność doręczenia postanowienia w trybie zastępczym, tj. poprzez pozostawienie go ze skutkiem doręczenia w aktach sprawy, po uprzedniej dwukrotnej awizacji, podnosząc, że zamieszkuje z matką, przez co cały czas któryś z domowników jest obecny w domu i tylko w sporadycznych przypadkach dochodzi do pozostawienia przez listonosza awiza. Wskazał także, że wszelka korespondencja związana z prowadzonymi wobec niego postępowaniami (w tym postępowaniem karnym skarbowym, stanowiącym niejako podstawę niniejszej sprawy) jest przez niego odbierana i jeszcze nigdy nie zdarzyło się, aby którekolwiek z kierowanych do niego pism nie zostało przez niego ostatecznie odebrane. Skarżący zwrócił się też do Sądu - w razie gdyby podane przez niego okoliczności budziły wątpliwości - o wystąpienie do Poczty Polskiej S.A. [...] z wnioskiem o podanie danych listonosza, który dokonał awizacji przesyłki po raz pierwszy i drugi, ustalenie, w jaki sposób i kiedy pozostawił on awizo adresowane do strony oraz stażu pracy tego listonosza. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu, przy zachowaniu warunków formalnych wniosku, skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu. W wyniku wniesionego przez stronę zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 września 2017 r. sygn. I FZ 153/17 uchylił ww. postanowienie w całości i przekazał sprawę Sądowi do ponownego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena zasadności wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie organu musi zostać poprzedzona rozważeniem warunków skuteczności tzw. doręczenia zastępczego oraz prawidłowości zastosowania tej instytucji prawnej w niniejszej sprawie. NSA powziął bowiem wątpliwości co do tego, że opisany powyżej tryb doręczania przesyłki zawierającej postanowienie organu podatkowego został w tej sprawie zastosowany prawidłowo. Do takiego wniosku doprowadziła NSA analiza znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej przedmiotowe postanowienie. NSA wskazał, że w treści ww. dokumentu odnotowane zostało, iż z powodu niemożności doręczenia przesyłki w sposób określony w pkt 1 (tj. adresatowi albo pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 149 O.p.), przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej [...]. Adnotację tę opatrzono datą 22 listopada 2016 r. Z powodu zaś niepodjęcia jej w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie 30 listopada 2016 r. W treści zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanej przesyłki nie wskazano jednak miejsca, w którym pozostawiono adresatowi informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej [...]. Tymczasem, oba zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej powinny być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty, że doręczyciel powiadomił go o przesyłce w sposób wskazany w art. 150 O.p. Przywołana powyżej okoliczność, w zestawieniu z twierdzeniami skarżącego o nieotrzymaniu awiza dotyczącego wspomnianej przesyłki, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, poddaje w wątpliwość prawidłowość zastosowanego w rozpoznawanej sprawie trybu doręczenia w drodze tzw. fikcji prawnej. To zaś rodzi negatywne konsekwencje w zakresie przyjętego przez organ podatkowy i Sąd pierwszej instancji momentu wprowadzenia objętego skargą postanowienia organu do obrotu prawnego, a zatem rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi na to postanowienie, a w dalszej kolejności - określenia momentu, w którym termin ten upłynął. Ponownej oceny w sprawie wymaga zatem okoliczność, czy skarżący w ogóle uchybił terminowi do wniesienia skargi na postanowienie organu podatkowego z dnia 17 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podlega odrzuceniu. W myśl art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej w skrócie: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd może na wniosek przywrócić termin, jeżeli strona bez własnej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a.). We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, że zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. O niedopuszczalności wniosku można mówić m.in. w przypadku, gdy nie doszło do uchybienia terminu (tak: H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Komentarz i orzecznictwo, wydanie III, Wolters Kluwer 2016, a także postanowienia NSA z 17 grudnia 2009 r. sygn. II GZ 283/09, czy z 23 czerwca 2008 r. sygn. I OZ 405/08; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za Naczelnym Sądem Administracyjnym przyjąć należy, że w niniejszej sprawie strona skarżąca nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi, gdyż będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie nie zostało doręczone stronie w sposób prawidłowy. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 listopada 2016 r. wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki w sposób określony w pkt 1 (tj. adresatowi albo pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu z zastrzeżeniem warunków określonych w art. 149 O.p.), przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej [...] . Adnotację tę opatrzono datą 22 listopada 2016 r. Z powodu zaś niepodjęcia jej w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie 30 listopada 2016 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 150 § 2 i 3 O.p. o powyższych okolicznościach adresat pisma winien zostać poinformowany poprzez umieszczenie zawiadomienia (awiza) w jego oddawczej skrzynce pocztowej, lub - gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie nie wskazano jednak miejsca, w którym pozostawiono adresatowi informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej [...] . Tymczasem, oba zawiadomienia adresata o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej powinny być potwierdzone wyraźnymi, niebudzącymi żadnych wątpliwości, adnotacjami pracownika poczty, że doręczyciel powiadomił go o przesyłce w sposób wskazany w art. 150 O.p. W związku z powyższym uznać należało, że termin do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie rozpoczął swój bieg w dniu 15 lutego 2017 r., w którym to dniu skarżący osobiście stawił się w siedzibie organu, w celu zapoznania się z treścią zaskarżonego postanowienia. Fakt ten przyznaje strona skarżąca (s. 3 uzasadnienia skargi). Tym samym, nadając w urzędzie pocztowym w dniu 20 lutego 2017 r. przesyłkę zawierającą skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 listopada 2016 r. skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia skargi, który to termin - w myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. - wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W konsekwencji, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznać należy za niedopuszczalny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 88 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.