I SA/Wr 2392/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. nr SKO [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz doradcy podatkowego R. J. wynagrodzenie w kwocie 600 (sześćset) zł oraz podatek VAT w kwocie 138 (sto trzydzieści osiem) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Skarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...]ustalającą T. K. oraz K. K. (dalej: strona, skarżąca) zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2014 r. w wysokości 2.104 zł. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent Miasta W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości na 2014 r. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W trakcie postępowania organ podatkowy ustalił, że przedmiotowy budynek jest współwłasnością K. K. i T. K. oraz Gminy W.. W budynku tym wyodrębniony jest lokal niemieszkalny o powierzchni 261,93 m2 stanowiący własność stron. Nieruchomość posadowiona jest na działce gruntu nr [...]sklasyfikowanej jako inne tereny zabudowane - Bi, a udział stron w tym gruncie stanowi 5570/10000. Po wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] lipca 2014 roku Prezydent Miasta W. ustalił stronom zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014 r. w kwocie 2.104 zł. Jako przedmiot opodatkowania wskazał budynki lub ich części pozostałe o pow. 261,93 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 171,56 m2. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej strona zarzuciła przeprowadzenie postepowania na podstawie fałszywych danych. Według strony stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości jest inny niż jest to zawarte w urzędowej dokumentacji Jednocześnie strona zaznaczyła, iż powierzchnia nieruchomości będąca w ich posiadaniu jest bezsporna i wynosi 261,93 m2. SKO utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdziło, że z akt sprawy wynika, że podatnicy są współwłaścicielami działki gruntu nr [...]w udziale 5570/10000. Okoliczność tę potwierdza również wypis z rejestru gruntów z dnia 19 maja 2014 r. Zebrane przez organ pierwszej instancji dokumenty określają bowiem wyraźne udział stron w posiadanej działce. Organ wskazał, że powierzchnia lokalu mieszkalnego opodatkowanego w zaskarżonej decyzji przyjęta przez gminny organ podatkowy tj. 261,93 m2 wynika, z pomiarów dokonanych przez biegłego sądowego z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego w sierpniu 2008 r. Powierzchnię tę organ przyjął do opodatkowania zgodnie z wnioskiem T. K. z dnia [...] lutego 2011 r. Organ zaznaczył, że w rozpatrywanej sprawie powierzchnia lokalu niemieszkalnego była bezsporna, co także potwierdziły w odwołaniu same strony. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że sposób ustalenia zobowiązania podatkowego wynika z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.). Skoro podatnicy nie dokonali fizycznego podziału posiadanej nieruchomości i nie stali się wyłącznymi właścicielami części nieruchomości to nie było – według organu – podstaw prawnych do ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości każdemu z nich osobno za część, która na każdego z nich przypada. Ponieważ strony są w dalszym ciągu współwłaścicielami (w częściach ułamkowych, po ½ udziału) części nieruchomości przy ul. [...], to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na nich solidarnie. Odnośnie zarzutu dotyczącego niezapewnienia stronom czynnego udziału w postepowaniu Kolegium uznało go za chybiony. SKO wyjaśniło, że organy podatkowe obu instancji zapewniły stronom czynny udział w każdym stadium postępowania oraz przed wydaniem decyzji umożliwiły wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Końcowo Kolegium wskazało, że dla opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie ma znaczenia, czy nieruchomość jest użytkowana, ani też czy jej właściciele czerpią pożytki z jej posiadania. W treści skargi do tutejszego Sądu K. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie ich w całości. W uzasadnieniu skargi zasadniczo powtórzyła argumentację z odwołania. Wskazała, że organ podatkowy odmówił przeprowadzenia postępowania dowodowego w oparciu o stan rzeczywisty opodatkowanej z urzędu od 1998 r. nieużytkowanej nieruchomości z winy organu podatkowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdza, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Należy wskazać, że stosownie do art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej O.p.), postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, co oznacza, że w wyniku złożenia środka zaskarżenia, sprawa będzie w całości przedmiotem postępowania. Stwarza to obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy, czyli konieczność przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyroki NSA z 25 września 2001 r., III SA 913/00 oraz z 19 marca 2002 r., III SA 1861/00, CBOIS). Istotą dwuinstancyjności jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, co wymaga ponownego i całościowego rozpatrzenia sprawy, a nie jedynie formalna kontrola decyzji. Nie może więc ten organ ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, ale zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę, a to oznacza, że organ ten winien przeprowadzić postępowanie w celu ustalenia czy decyzja organu I instancji wydana została z zachowaniem reguł postępowania podatkowego, czy właściwie ustalono stan faktyczny sprawy, czy nie uległ on zmianie oraz czy dokonano właściwej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, a w konsekwencji, czy zgodnie z prawem określono stronie obowiązek podatkowy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organ drugiej instancji, dokonując ponownego rozpoznania sprawy – dysponując znajdującym się w aktach sprawy aktem notarialnym z dnia [...] września 2014 r. Repertorium A numer [...]umowy darowizny dokonanej przez K. K. na rzecz T. K. nieruchomości przy ul. [...] w W. ( k. 23 akt adm. organu I instancji) - nie podjął żadnych działań celem ustalenia na kim, od wystąpienia powyższego zdarzenia, ciążył obowiązek podatkowego. Nie odniósł się także do kwestii zawartego aktu notarialnego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wywodząc w niej, że "strony są w dalszym ciągu współwłaścicielami (w częściach ułamkowych, po ½ udziału) części nieruchomości przy ul. [...], to obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciążył na nich solidarnie." W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Z ust. 4 tego przepisu wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie (ust. 3). Obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek (ust.4). Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek za ten rok ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek (ust. 5). Osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (ust.6). Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego (ust.7). Przepis art. 6 ust. 8 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistniało zdarzenie, o którym mowa w ust. 3, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek. Z przytoczonych przepisów wynika, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, którym niewątpliwie jest zmiana podmiotu zobowiązanego do uiszczenia podatku, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. Jak wynika z akt sprawy ww aktem notarialnym z dnia [...] września 2014 r. K. K. na podstawie umowy darowizny przekazała nieruchomość, której dotyczy obowiązek podatkowy swojemu mężowi T. K.. Organ odwoławczy powinien wyjaśnić kwestię zmiany właściciela przedmiotowej nieruchomości. Ponadto w świetle przytoczonych przepisów ustalić kto jest zobowiązany od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie do zapłaty podatku. Wydając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy naruszył przepisy prawa podatkowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a. Z uwagi na powyższe, odnoszenie się do podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych należało uznać za przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium uwzględni wcześniej zaprezentowane stanowisko co do naruszenia przepisów prawa procesowego i ustali stan faktyczny sprawy w zakresie podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku w 2014 r. od przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postepowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. nr 31, poz. 153 z późn. zm.).