I SA/Wr 208/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 czerwca 2017 r., I SA/Wr 208/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W-F w przedmiocie wykreślenia podatnika z rejestru jako podatnika VAT postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego.

Skarżąca spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazała, iż nie posiada żadnych wolnych środków finansowych. Nadto zostało wydane wobec niej postanowienie o zabezpieczeniu na całym jej majątku podatku od towarów i usług na kwotę 5 mln zł. Do wniosku załączyła rachunek zysków i strat za 2016 r., z którego wynika, iż w 2016 r. osiągnęła przychód w wysokości 26 mln zł. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. referendarz odmówił spółce przyznania prawa pomocy argumentując, iż powinna ona w celu sfinansowania kosztów procesu uzyskać dopłatę od wspólnika, który przy obrotach spółki rzędu 1 mln zł, powinien dysponować oszczędnościami. Referendarz zwrócił nadto uwagę, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jaką jest skarżąca, winna zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Skarżąca nie przedłożyła zaś na wezwanie takiej umowy. Nie wiadomo więc, czy umowa skarżącej przewiduje obowiązek dopłat wspólników. W sprzeciwie strona argumentowała, że przedłożona umowa spółki jest aktualna, referendarz w razie wątpliwości miał obowiązek wezwać stronę o dodatkowe dokumenty, umowa spółki nie przewiduje obowiązku dopłat, zarzuciła, że "referendarz uznał, iż nieprowadzenie działalności gospodarczej i brak jakichkolwiek środków trwałych nie wskazuje na niemożność poniesienia kosztów postępowania". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W przypadku osoby prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.]). W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie sfinansować wpisu w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Z akt sprawy wynika, że spółka w 2016 r. osiągnęła 26 mln zł przychodu. Jako przyczynę złej sytuacji finansowej podaje wydanie wobec niej postanowienia o zabezpieczeniu na całym jej majątku. Sąd wskazuje, że wydanie postanowienia o zabezpieczeniu nie jest równoznaczne z podjęciem przez organ rzeczywistych czynności wobec aktywów podatnika, takich jak ustanowienie hipoteki lub zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Strona nie przedłożyła zaś żadnych dowodów na dokonanie przez organy czynności, które uniemożliwiałyby jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, np. zajęcia rachunku i znajdujących się na nim kwot uiszczanych przez kontrahentów spółki za zakupiony od niej towar. Pomimo wezwania referendarza nie przedłożyła zaś dokumentów (deklaracji VAT) dotyczących br. lub nie wyjaśniła, iż dokumenty te nie istnieją i z jakich przyczyn. Sąd wskazuje, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia twierdzeń uzasadniających wniosek. Rozpoznający wniosek nie ma zaś obowiązku działania w tym zakresie za stronę, leczy przyjmuje stan faktyczny wynikający z materiału dowodowego przedłożonego przez wnioskodawcę. W sprawie, strona nie udowodniła, iż organy podatkowe uniemożliwiły jej dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Odnosząc się do podnoszonej w sprzeciwie kwestii aktualności przedłożonej umowy spółki Sąd wskazuje, iż przedłożony dokument stanowi umowę zawartą na formularzu umowy udostępnianym w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 1571 K.s.h. i istotnie nie wynika z niej obowiązek dopłat wspólników. W realiach przedmiotowej sprawy jest to jednak okoliczność bez znaczenia. Z akt sprawy wynika, że prezes skarżącej spółki jest jednocześnie jedynym jej udziałowcem. W tym stanie rzeczy nawet w przypadku przyjęcia, iż sama skarżąca środków nie posiada (czego, jak wcześniej wskazano, nie wykazała), nie sposób uznać, iż nie ma możliwości uzyskania środków na finansowanie procesu od jedynego udziałowca i zarazem prezesa, choćby w formie pożyczki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem mieć na uwadze nie tylko posiadane środki, ale także możliwość ich uzyskania ze źródeł zewnętrznych. Trafnie zaś zauważa referendarz w skarżonym postanowieniu, iż prawdopodobne jest (zważywszy na wielomilionowe obroty spółki w 2015 i 2016 r.), że jedyny wspólnik skarżącej poczynił oszczędności, które może przeznaczyć na proces formalnie zainicjowany przez spółkę. Zwrócić też można uwagę, że koszty procesu w sprawie nie są duże. Ustawowa stawka minimalna doradcy podatkowego w tego typu sprawach wynosi 240 zł (adwokata 480 zł). Przyjmując, iż fachowy pełnomocnik zażądałby nawet dziesięciokrotność tej stawki, zważywszy na dochód, jaki spółka o ww. obrotach mogła przynieść wspólnikowi, kwota którą wspólnik musiałby przekazać spółce nie jawi się jako wygórowana. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.