I SA/Wr 186/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiące od marca do października 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca spółka, wraz ze skargą, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w związku z wydaną decyzją przez organ podatkowy wszczęto postępowanie zabezpieczające, a następnie egzekucyjne. W wyniku wszczętego postępowania spółka utraciła płynność finansową, a tym samym również środki na pokrycie wpisu od skargi. Ponadto w związku z egzekucją postawiono w stan wymagalności kredyt bankowy w kwocie 2.508.562,47 zł. i dokonano zajęcia wszelkich środków finansowych spółki, w tym jej rachunków bankowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 500.000 zł, wartość środków wg stanu na rok 2015 – 4.470.843,02 zł, a zysk w 2015 r. wyniósł 372.151,25 zł. Saldo pięciu posiadanych rachunków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło: 0 zł (rachunek zajęty do kwoty 2.512.162,06 zł), 6.988,66 zł (rachunek zajęty do kwoty 4.124.496,24 zł), na trzech pozostałych rachunkach saldo wynosiło 0 zł. Jako dodatkowe informacje strona powołała zobowiązania w podatku od towarów i usług określone decyzją Dyrektora UKS we W. z dnia [...] r. na kwotę 2.967.788,00 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Do wniosku załączono pismo banku o wypowiedzeniu umowy kredytu oraz wydruki z rachunków bankowych na potwierdzenie sald. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że spółka na koniec 2015 r. odnotowała przychody netto w wysokości 142.233.758 zł, wartość jej należności krótkoterminowych wynosiła 13.349.616,34 zł, a zobowiązań krótkoterminowych – 18.970.277,15 zł. Nie zostały przedłożone dokumenty finansowe za 2016 r. i za pierwsze miesiące 2017 r., gdyż zgodnie z oświadczeniem prezes zarządu, dotychczas nie sporządzono jeszcze bilansu oraz rachunku zysków i strat za te okresy. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za grudzień 2016 oraz za styczeń i luty 2017 r., spółka dokonała w tych miesiącach dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio: 8.643.720 zł, 9.327.614 zł i 9.288.318 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty: 8.879.144 zł, 8.667.840 zł i 9.033.434 zł. Przedłożono wydruki historii trzech rachunków bankowych z adnotacjami prezes zarządu, że konto w B zostało zamknięte w styczniu 2017 r. z powodu braku wpływu środków i zajęć komorniczych, konto w C zostało zamknięte z tego samego powodu 27 marca 2017 r., a na koncie w banku D brak było wpływów w okresie od stycznia do marca 2017r. z powodu zajęć komorniczych. Przedłożona też została kopia zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (zobowiązania kontrahenta spółki) z marca 2017 r. z wykazaną kwotą dochodzonych należności 11.044.341,99 zł oraz trzy tytuły wykonawcze. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi wyznaczony został na kwotę 44.548 zł. W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza powyższe nie zostało przez stronę wykazane. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której miesięczne obroty sięgają 8-9 mln złotych. Jakkolwiek strona wykazała, że wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a egzekwowana kwota sięga ponad 11.000.000 zł, nie jest to jednak równoznaczne z tym, że faktycznie strona została pozbawiona tej kwoty. Zwrócić należy uwagę, że sama prezes zarządu wskazała, że rachunki zostały zamknięte z powodu egzekucji zobowiązań przez urząd skarbowy. Na wydrukach rachunków brak jest zapisów co do kwot zablokowanych. Poza tym, zajęcie rachunków w postępowaniu egzekucyjnym uniemożliwiłoby ich zamknięcie. Zaznaczyć również trzeba, że historie trzech rachunków zostały przedstawione wybiórczo mimo, że strona została zobligowana do przedłożenia ich wydruków za okres od grudnia 2016 r. do lutego 2017 r. Historia rachunku w B, który zgodnie z oświadczeniem prezes zarządu został zamknięty w styczniu 2017 r., obejmowała okres od 1 do 11 stycznia 2017 r., historia rachunku w C, który został zamknięty 27 marca 2017 r., dotyczy okresu od 7 do 15 marca 2017 r., zaś historia konta w banku D dotyczy okresu od 1 do 30 grudnia 2016 r. Wprawdzie prezes zarządu oświadczyła, że na rachunkach nie było wpływów, to jednak strona po to została wezwana do przedłożenia konkretnych dokumentów, aby rozpoznający wniosek referendarz był w stanie zweryfikować złożone oświadczenia. Przytoczona wyżej regulacja prawna stanowi wyraźnie, że wnioskodawca ma obowiązek wykazać okoliczności uzasadniające jego żądanie, co oznacza, że nie może ograniczyć się tylko do ich uprawdopodobnienia, lecz winien je udowodnić. Poza tym, nawet jeżeli przyjąć, że na rachunkach bankowych we wskazanym okresie – od grudnia 2016 do lutego 2017 r. – brak było operacji bankowych, to mając na uwadze dane wynikające z deklaracji VAT-7 za te same miesiące, należałoby przyjąć, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Powtórzyć zaś trzeba, iż dane ww. deklaracji wskazują, iż spółka osiąga obroty miesięczne na poziomie 8-9 mln zł. Z powyższych powodów fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie stanowi jeszcze tutaj okoliczności, która pozwoliłaby na przyjęcie, że spółka nie dysponuje wystarczającymi środkami na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 44.548 zł, który zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi najwyższy koszt sądowy. Ponadto dodać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Zaznaczyć bowiem trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Koszty sądowe, w tym wpis od skargi, stanowią formę daniny publicznej, a te – zgodnie z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP – każdy jest obowiązany ponosić. Jednocześnie też każdy ma prawo do obrony swoich praw przed sądem (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Dlatego też rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma konstytucyjnymi regułami. Z powyższych względów przedmiotowy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.