I SA/Wr 1486/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy dostępu do dokumentów wyłączonych z akt postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący, wraz ze skargą, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że jest chory i żadnego majątku poza emeryturą nie posiada. Emerytura przeznaczana jest na bieżące potrzeby, w tym na lekarstwa. Jego miesięczne wydatki obejmują: wyżywienie – 350,85 zł, lekarstwa 250 zł, środki higieny 100 zł, czynsz najmu 930 zł, odzież 190 zł, media 250 zł i pozostałe koszty. Łączna wartość wymienionych kwot to 2.070,85 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie i nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jego emerytura wynosi 2.270,85 zł. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że mieszka sam, nie posiada samochodu i nie posiada umowy najmu w formie pisemnej. Przedłożone zostały wydruki historii dwóch rachunków bankowych, na których odnotowane są wpływy świadczenia z tytułu renty rodzinnej w kwocie 2.280,88 zł oraz wpłaty w marcu i maju 2017 r. od osoby trzeciej kwot 1.000 i 1.500 zł, a także wypłaty gotówkowe przez skarżącego prawie wszystkich środków posiadanych w danych dniach na rachunkach. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został wyznaczony na kwotę 100 zł, a zwykle jest to najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pozostałe koszty, jakie strona zazwyczaj zobligowana jest ponieść celem obrony swoich praw przed sądem, jest opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (w sytuacji, gdy Sąd oddali skargę, gdyż w przypadku jej uwzględnienia Sąd obowiązany jest sporządzić i doręczyć uzasadnienie wyroku z urzędu) oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie równej połowie wpisu od skargi, nie mniej niż 100 zł (jeżeli strona zdecyduje wnieść ten środek zaskarżenia). Zaznaczyć też należy, iż co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawca jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie i to bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Przede wszystkim już struktura oświadczonych miesięcznych wydatków wskazuje, że wnioskodawca ma możliwość poczynienia oszczędności ograniczając choćby wydatki na odzież (jak wskazuje miesięcznie jest to 190 zł), których ponoszenie nie jest niezbędne co miesiąc. Poza tym łączna wartość (oświadczona przez wnioskodawcę) niezbędnych wydatków – to jest za czynsz, środki higieny, lekarstwa, wyżywienie i media – wynosi 1.880,85 zł. Co za tym idzie, wnioskodawca co miesiąc jest w stanie wygospodarować 200-400 zł. Ponadto należy zwrócić uwagę, że przynajmniej w marcu i maju 2017 r. świadczenie emerytalno-rentowe nie stanowiło jedynego dochodu wnioskodawcy, gdyż na jego rachunek wpłynęło od osoby trzeciej łącznie 2.500 zł tytułem nazwanym "ZWROT". Mając zaś na uwadze, że świadczenie z ZUS – jak wskazuje wnioskodawca – w całości jest wystarczające na pokrycie jego podstawowych potrzeb socjalnych, wskazana kwota w całości mogła zostać przeznaczona na inne, istotne wydatki. Powyższe ustalenia wyraźnie zatem wskazują, że wnioskodawca miał możliwość poczynić oszczędności na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, o zwolnienie z których się ubiega. Powtórzyć należy, że chodzi tutaj o wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz ewentualne przyszłe koszty sądowe w wysokości około 200 zł. W związku z tym postanowiono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.