I SA/Wr 1086/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz - Rajchman, Andrzej Cichoń, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. D. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 591/20 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300,00 zł (trzysta złotych); II. stwierdza że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej K. D. sumę pieniężną w wysokości 300,00 zł (trzysta złotych); IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej K. D. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 11 czerwca 2019 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) wpłynął wniosek K. D.(dalej: Skarżący, Strona) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Pismem z 1 października 2019 r. Skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie pozwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wyrokiem z 24 lipca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 591/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej (pkt I); stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); nakazał Wojewodzie wydanie aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III); przyznał od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 (pkt IV); zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt V). Dnia 11 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami. Pismem z dnia 11 sierpnia 2020 r. Strona w związku z ww. wyrokiem z dnia 24 lipca 2020 r. zwróciła się do organu o przekazanie zasądzonych kwot na wskazane konta. Pismem z dnia 30 października 2020 r. organ zwrócił się do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju o przelanie wskazanych kwot zgodnie w ww. wyrokiem. Pismem z dnia 3 listopada 2020 r. (data wpływu do organu 4 listopada 2020r.) Strona złożyła dokumenty do sprawy. Pismem z dnia 10 stycznia 2021 r. Strona wezwała organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 lipca 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 591/20 Decyzją z dnia 18 lutego 2021 r. organ udzielił Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 19 maja 2022 r. Dnia 11 lutego 2021 r. do organu wpłynęła skarga Strony na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2021 r., sygn. akt III SAB/Wr 591/20. Strona wniosła: wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku; stwierdzenie bezczynności organu, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na rzecz Strony sumy pieniężnej w wysokości 3.000,00 zł na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a; przyznanie na jej rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1000,00 zł oraz kwoty 17,00 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa Strona skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. Wniosek o zasądzenie kosztów w wysokości 1.000,00 zł, jak wskazała nieznacznie przekraczającej stawkę minimalna, uzasadniła nakładem pracy reprezentującego ją pełnomocnika, niezbędnym do przygotowania się w celu prowadzenia sprawy, zapoznania z jej stanem faktycznym oraz czynnościami podejmowanymi przed złożeniem skargi, jak również jej sporządzeniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Wezwanie jest więc skierowane do organu, który ma wykonać wyrok, a nie do sądu. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Istotnym jest także, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Strony z 15 stycznia 2021 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania jej wniosku. Bezspornie również wyrokiem z dnia 24 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę Strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i zobowiązał organ do rozstrzygnięcia sprawy w terminie14 od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 11 sierpnia 2020 r. (data na etykiecie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 14 dni do rozpatrzenia wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. W myśl natomiast przepisu art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do uznania, że takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby wydłużyć czas załatwienia przez organ sprawy, zaistniały. W przedmiotowej sprawie organ wydał decyzję udzielającą Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jednakże przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało podjęte przez organ po upływie 6 miesięcy od daty otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy, a zatem po upływie terminu wyznaczanego przez Sąd na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300,00 zł (pkt I wyroku). Wymierzając na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz zawarty w niej też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za ignorowanie przez organ orzeczenia sądowego, jak też stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku Sądu i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu 14 dni na załatwienie sprawy, organ do 18 lutego 2021 r. nie podjął jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania wyroku. Nie można uznać za takie działanie wypłaty kwot określonych w wyroku (suma pieniężna i wynagrodzenie pełnomocnika). Sedno sprawy dotyczyło bowiem rozpoznania wniosku Strony z dnia 11 czerwca 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wydany w sprawie wyrok przez okres 6 miesięcy nie zmotywował organu do działania. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody ma charakter rażący. Na wniosek Strony, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (art. 154 § 7 p.p.s.a.) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał Stronie sumę pieniężną w kwocie 300,00 zł. W ocenie Sądu kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. W przekonaniu Sądu zasądzona kwota z jednej strony stanowi adekwatną rekompensatę dla Strony za czas oczekiwania na zakończenie jej sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 11 czerwca 2019 r. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt III sentencji wyroku, oddalając dalej idącą skargę w tym zakresie ponad kwotę przyznaną (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 200 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Przy tym mając na uwadze stopień skomplikowania sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skargi oraz poczynionych czynności procesowych, Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1000,00 zł.