I SA/Wr 1053/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc od stycznia do czerwca 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący zastępowany przez radcę prawnego, wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 82.863 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie ma środków na ich poniesienie. Na formularzu wniosku, który nie był podpisany, wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem (ur. w [...] r.) i dwiema córkami (ur. w [...] r.) i że posiada działkę rolną o powierzchni 2,5 ha. Poza tym nie ma innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dochody uzyskuje z pracy w N. w wysokości 9.000 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki podane zostały alimenty w kwocie 4.000 zł. W wyniku wezwania do podpisania wniosku, skarżący przedłożył ponownie wypełniony i podpisany formularz powtarzając oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach. Wymienił również kwotę alimentów jako stałe wydatki oraz dzieci uprawnione do alimentów. Rubryka dotycząca stanu rodzinnego została niewypełniona. Bez odpowiedzi pozostało wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Jak wynika bowiem z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też okolicznościach w niniejszej sprawie wnioskodawca został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. Pozostawiając wezwanie bez odpowiedzi w rezultacie nie usunął braków i wątpliwości co do jego możliwości płatniczych. Nie zostały potwierdzone wartości jego dochodów, brak informacji co do miesięcznie ponoszonych wydatków (poza alimentami, których kwota nie została potwierdzona żadnym dokumentem), a także źródeł ich finansowania. W istocie oświadczone przez wnioskodawcę dochody są wysokie (9.000 zł) i z pewnością są wystarczające na pokrycie alimentów oraz wydatków na podstawowe potrzeby socjalne. Jednakże z uwagi na wysokość wpisu od skargi (wynoszącego ponad 80.000 zł), który jest zwykle najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz zobligowany był zbadać pełną sytuację finansową, majątkową i rodzinną wnioskodawcy celem oceny jego możliwości w partycypowaniu w ponoszeniu kosztów swego udziału w niniejszej sprawie – jeżeli nie w całości, to przynajmniej w części. Poza tym informacje podane na urzędowym formularzu okazały się niepełne, przynajmniej w zakresie stanu majątkowego. Jak wynika bowiem z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego, wnioskodawca jest jedynym wspólnikiem dwóch spółek z o.o. – "A" i "B", o czym nie wspomniał w rubryce dotyczącej praw majątkowych. W tym stanie rzeczy tym bardziej konieczne było dokładne ustalenie rzeczywistych i pełnych okoliczności, które kształtują jego możliwości płatnicze. Wobec nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a., brak było podstaw do dokonania oceny zasadności przedmiotowego wniosku. Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.