I SA/Wr 105/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Iwona Solatycka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości D w upadłości zs. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 8 grudnia 2025 r. znak 0201-lOV-11.4103.60.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.

Przedmiotem skargi Syndyka masy upadłości D. sp. z o.o. w upadłości zs we W. (dalej: Syndyk, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z 8 grudnia 2025 r. znak 0201-lOV-11.4103.60.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie przed organem. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: NDUCS) decyzją z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33.5001.48.2024.155 określił D. sp. z o.o. w upadłości zs. we W. (dalej: spółka) zobowiązanie podatkowego w podatku VAT za okresy od stycznia do grudnia 2021 r. Decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do Syndyka na adres do doręczeń elektronicznych 7 października 2025 r. i zgodnie z potwierdzeniem otrzymania została odebrana przez adresata w tym samym dniu (k. akt 1291). 30 października 2025 r. Syndyk udzielił pełnomocnictwa szczególnego pełnomocnikowi - doradcy podatkowemu J. S. do reprezentowania przed DIAS w sprawie odwołania od decyzji NDUCS z 6 października 2025 r. w zakresie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2021 r., znak sprawy 458000-CKK-33.5001.48.2024.155. Pełnomocnik strony pismem datowanym na 6 października 2025 r., podpisanym podpisem zaufanym 30 października 2025 r., wniósł 30 października 2025 r. odwołanie od decyzji NDUSC z 6 października 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie. Jako uzasadnienie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik wskazał, że: "Syndyk działa ex lege i wchodzi w sprawy spółki bez wcześniejszej znajomości dokumentacji. Podjął działania w celu zapewnienia ciągłości reprezentacji przez dotychczasowego pełnomocnika znającego sprawę, co stanowiło działanie z należytą starannością -jednak z przyczyn organizacyjnych zaangażowanie pełnomocnika nie było możliwe; a w krótkim terminie nie było realnej możliwości zorganizowania substytucji o porównywalnej wiedzy i znajomości sprawy.". DIAS postanowieniem z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NDUCS z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33,5001.48.2024.155 w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2021 r. Postanowieniem z 8 grudnia 2020 r., znak 0201- IOV-11.4103.60.2025 DIAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. DIAS wyjaśnił, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Wyjaśnił, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest złożenie wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi przy jednoczesnym dopełnieniu czynności, dla której był przewidziany termin. W ocenie DIAS ten warunek nie został spełniony, bowiem jak wynika z akt sprawy strona bezpośrednio odebrała decyzję 7 października 2025 r. i uzyskała informację o jej wydaniu. Wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem został złożony przez pełnomocnika strony dopiero 30 października 2025 r. W ocenie organu brak pełnomocnika nie mógł być przyczyną niezłożenia odwołania. Nawet konieczność poszukania odpowiedniej osoby, która mogłaby w sposób profesjonalny zająć się sprawą nie stanowi wytłumaczenia dla nie złożenia odwołania w terminie 14 dni od odebrania decyzji. Zachowanie terminu nie wiąże się bezpośrednio ze sposobem i jakością uczestnictwa w postępowaniu. W ocenie DIAS nie spełniono również przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. DIAS wskazał, że w swojej argumentacji we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyjaśniła, że "z przyczyn organizacyjnych zaangażowanie pełnomocnika nie było możliwe, a w krótkim terminie nie było realnej możliwości zorganizowania substytucji o porównywalnej wiedzy i znajomości sprawy". DIAS wyjaśnił, że przedstawione argumenty nie uprawdopodabniają brak winy wnioskującego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. DIAS ocenił, że strona - działając poprzez Syndyka nie dochowała należytej staranności realizując swoje obowiązki wynikające z przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2025 r., poz. 614). Dopiero 30 października 2025 r., tj. 9 dni po terminie na złożenie odwołania ustanowiła pełnomocnika w sprawie. Zdaniem DIAS nie można mówić w tym przypadku o dochowaniu należytej staranności mając na względzie to, iż organy podatkowe wydały na rzecz strony aż 5 decyzji wymiarowych w I instancji. Syndyk reprezentuję spółkę od dnia ogłoszenia jej upadłości, tj. do 8 stycznia 2025 r. czyli od ponad 10 miesięcy. W tym okresie strona działając przez Syndyka miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy. Zgodnie z procedurą organ podatkowy przed wydaniem decyzji wyznaczał stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Syndyk w tym czasie złożył 3 odwołania od decyzji organu I instancji (VAT za 2020 r., CIT za 2018 i 2019 r.) oraz zastrzeżenia do protokołu badania ksiąg (VAT 2022-12023). Ponadto Syndyk wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję DIAS w podatku od towarów i usług za 2019 r. Postanowieniami z 10 lutego 2026 r. DIAS sprostował postanowienia z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 i znak 0201-IOV-11.4103.60.2025 (błędnie podane imię pełnomocnika). Postępowanie przed Sądem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 stycznia 20206 r. strona – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego) – zaskarżyła postanowienie DIAS z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.60.2025 w całości i zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności z naruszeniem: I. przepisów prawa materialnego: – art. 162 § 1-2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111, ze zm.; dalej: o.p.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na automatycznym przyjęciu, że "dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi" przypadł na dzień doręczenia decyzji (7 października 2025 r.), bez ustalenia, jaka przeszkoda faktycznie uniemożliwiła dokonanie czynności oraz kiedy realnie ustała, II. przepisów prawa procesowego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie poprzez uchybienie: – art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez pozorne zbadanie przesłanek przywrócenia terminu - organ nie przeprowadził rzetelnego postępowania wyjaśniającego, nie wezwał strony do doprecyzowania okoliczności i oparł rozstrzygnięcie na założeniach ("mógł", "powinien"), a nie na ustaleniach, – art. 121 § 1 oraz art. 124 o.p. poprzez naruszenie zasady zaufania i obowiązku wyjaśniania przesłanek rozstrzygnięcia, w tym przez przyjęcie "podwyższonego" miernika profesjonalizmu syndyka i przerzucenie na syndyka standardu właściwego profesjonalnemu pełnomocnikowi podatkowemu - mimo że syndyk nie musi znać specyfiki prawa podatkowego i procedur, a jego rola polega na zorganizowaniu obsługi specjalistycznej w realiach masy upadłości. – art. 210 § 4 w zw. z art. 216 o.p. poprzez uzasadnienie niewyjaśniające kluczowych kwestii faktycznych (czy i jaka przeszkoda wystąpiła, czy miała charakter obiektywny i kiedy ustała), a w konsekwencji uniemożliwiające kontrolę sądowoadministracyjną. Strona podniosła, że DIAS pominął, że syndyk nie jest "adresatem zwykłym" postępowania podatkowego, lecz organem postępowania upadłościowego działającym ex lege w interesie masy upadłości, Po objęciu funkcji syndyk wchodzi w zastany stan dokumentacji i reprezentacji, a możliwość złożenia środka zaskarżenia w krótkim, zawitym terminie zależy od realnego dostępu do dokumentów, wiedzy o stanie sprawy oraz od możliwości zorganizowania odpowiedniej obsługi prawnej w sprawie wielowątkowej (podatek VAT za 12 miesięcy, wysokie ryzyko finansowe dla masy). Ustanie przyczyny uchybienia w rozumieniu art. 162 § 2 o.p. należy więc wiązać z momentem, w którym strona uzyskała realną, a nie jedynie formalną możliwość dokonania czynności procesowej (zapoznanie się z podstawowym materiałem i zapewnienie reprezentacji umożliwiającej sporządzenie środka zaskarżenia), a nie z samym technicznym faktem wpływu wiadomości na ADE. Organ, zanim uznał, że przeszkoda ustała w dacie doręczenia, powinien był ustalić te okoliczności i odnieść je do materiału sprawy. Strona wskazała, że DIAS nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie kluczowym dla zastosowania art. 162 o.p. Organ nie wezwał strony do doprecyzowania istotnych okoliczności (np. kiedy faktycznie uzyskano dostęp do dokumentacji i akt, jakie działania podjęto dla zapewnienia reprezentacji i w jakich datach, z jakich przyczyn nie było możliwe dokonanie czynności w terminie), nie skonfrontował twierdzeń strony z realiami funkcjonowania masy upadłości ani nie rozważył, czy przeszkoda była obiektywnie przezwyciężalna. Co istotne, jeżeli organ uznał, że wniosek nie zawiera dostatecznego opisu okoliczności, powinien skorzystać z instrumentów procesowych służących usunięciu braków/niejasności (w tym z wezwania do uzupełnienia podania), zamiast budować rozstrzygnięcie na założeniach. Brak jakichkolwiek pytań do strony i brak prób weryfikacji wskazanych przeszkód prowadzi do pozornego zastosowania art. 162 o.p. i narusza standard rzetelnego postępowania. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wyjaśnił, że w jego ocenie podniesione w skardze zarzuty są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł wnosi o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Jak stanowi do art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy na mocy art. 228 § 1 pkt 2 stwierdza to postanowieniem. Jak stanowi art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). W myśl art. 214 o.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. W świetle wyżej przywołanych regulacji prawnych dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie pięciu przesłanek, a mianowicie: 1. uchybienie terminowi; 2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3. dochowanie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 4. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi; 5. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Wskazać więc trzeba, że DIAS postanowieniem z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NDUCS z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33,5001.48.2024.155 w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2021 r. W okolicznościach sprawy organ nie kwestionował, że zostały spełnione przesłanki z punktów 1, 2 i 5, tj. strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania, złożyła wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i złożyła odwołanie od decyzji z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33.5001.48.2024.155. Jednocześnie organ uznał, że strona nie spełniła przesłanek z punktów 3 i 4, tj. nie dochowała terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz nieuprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do Syndyka na adres do doręczeń elektronicznych 7 października 2025 r. i zgodnie z potwierdzeniem otrzymania została odebrana przez adresata w tym samym dniu (k. akt 1291). Decyzja zawierała stosowne pouczenie o trybie odwoławczym (s. 82 decyzji, k. akt 1288). Syndyk, działając przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego), złożył 30 października 2026 r. – tj. 9 dni po upływie terminu do złożenia odwołania - wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania uzasadniając go na tyle lakonicznie, że uzasadnienie to można przytoczyć w całości. Otóż wyjaśnił, że: "Syndyk działa ex lege i wchodzi w sprawy spółki bez wcześniejszej znajomości dokumentacji. Podjął działania w celu zapewnienia ciągłości reprezentacji przez dotychczasowego pełnomocnika znającego sprawę, co stanowiło działanie z należytą starannością - jednak z przyczyn organizacyjnych zaangażowanie pełnomocnika nie było możliwe; a w krótkim terminie nie było realnej możliwości zorganizowania substytucji o porównywalnej wiedzy i znajomości sprawy. Wniosek składany jest w terminie 7 dni od ustania przeszkody, łącznie z odwołanie". W świetle argumentacji wniosku Syndyka, reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego), to zasadnie organ uznał, że wnioskodawca nie dochował terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Z wniosku nie wynika jednoznacznie w czym strona upatruje przeszkody do terminowego złożenia odwołania. Organ odkodował z treści wniosku to, że przeszkodę miała stanowić konieczność ustanowienia pełnomocnika, co nastąpiło 30 października 2026 r. Strona nie twierdzi, że organ niewłaściwie odczytał jej wniosek. W tych okolicznościach organ słusznie ocenił, że brak pełnomocnika nie stanowił przeszkody dla terminowego złożenia odwołania. W świetle powyższego organ zasadnie ocenił, że złożenie odwołania 9 dni po upływie terminu do jego złożenia w sytuacji, gdy nie wystąpiły obiektywne przeszkody do terminowego złożenia odwołania ani brak wiedzy o decyzji z 6 października 2025 r., stanowi o niedopełnieniu warunku dochowania terminu 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Słusznie również organ ocenił, że strona nieuprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Syndyk odebrał decyzję z 6 października 2025 r., wysłaną na jego adres do doręczeń elektronicznych, 7 października 2025 r. Odnotować trzeba, że swój udział w postępowaniu Syndyk zgłosił pismem z 14 stycznia 2025 r. kierując do NDUCS zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości, w którym poinformował organ o ogłoszeniu upadłości i o wyznaczeniu syndyka (k. akt 978). Jak wynika z administracyjnych akt sprawy począwszy od tego dnia wszelka korespondencja była kierowana bezpośrednio do Syndyka i jemu doręczana, w tym postanowienie z 21 maja 2025 r. (k. akt 1183) o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zabranego materiału dowodowego. W świetle powyższego działający w sprawie od stycznia 2025 r. Syndyk miał wiedzę o przebiegu postępowania oraz o tym, że postępowanie dowodowe zostało zakończone w maju 2025 r., czego konsekwencją było zakończenie postępowania podatkowego wydaniem decyzji z 6 października 2025 r. W świetle powyższego, słusznie organ ocenił, że strona nie uprawdopodabnia braku winy w niezłożeniu w stosownym terminie odwołania, bowiem argumentacja wniosku o konieczności "zapewnienia ciągłości reprezentacji przez dotychczasowego pełnomocnika znającego sprawę", w szczególności, mając na uwadze, że w postępowaniu podatkowym - od dnia zgłoszenia swojego uczestnictwa pismem z 14 stycznia 2025 r. do jego zakończenia decyzją z 6 października 2025 r. - Syndyk działał osobiście, tj. nie ustanowił pełnomocnika, nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy wynikającym z akt administracyjnych. W świetle zarzutów skargi wskazać trzeba, że wniosek z 30 października 2025 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zawierał braków formalnych, organ nie miał więc podstaw do wzywania do ich uzupełniania. Co do argumentacji wniosku i zarzutów skargi, to wyjaśnić trzeba, że strona powinna przedstawić we wniosku o przywrócenie terminu wszelkie powody uchybienia terminu, które uprawdopodobniają brak jej winy w nieterminowym złożeniu odwołania. Powinnością wnioskodawcy który uchybił terminowi jest bowiem przedstawienie wszystkich okoliczności, aby na ich podstawie można było obiektywnie ocenić, że strona nie ponosi winy za uchybienie terminu. Rolą organu jest natomiast argumenty wnioskodawcy przeanalizować i stwierdzić na tej podstawie, czy zostało uprawdopodobnione, że za uchybienie terminu strona winy nie ponosi. Organ nie może wzywać strony do podawania kolejnych argumentów, jeżeli te wskazane we wniosku nie są przekonujące, tj. nie uprawdopodabniają braku winy. Organ nie może bowiem prowokować strony, kierując do niej wezwania, do kreowania okoliczności, które miałby świadczyć o braku zawinienia. To strona - w tym przypadku działając przez profesjonalnego pełnomocnika - powinna była wskazać we wniosku na wszelkie te okoliczności, które uprawdopadabniaja brak jej winy w nieterminowym złożeniu odwołania. Wobec okoliczności, na które wskazano we wniosku, w ocenie Sądu, słusznie DIAS uznał, że w wyrokowanej sprawie braku winy w nieterminowym złożeniu odwołania nie uprawdopodobniono, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia, które pod względem formy i treści nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie nieobjętych zarzutami skargi postanowienie DIAS naruszało prawo. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonego postanowienia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, nie naruszył również przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, dlatego – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w całości.