I SA/Wr 104/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Iwona Solatycka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości D. sp. z o.o. w upadłości zs. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 8 grudnia 2025 r. znak 0201-lOV-11.4103.59.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.

Przedmiotem skargi Syndyka masy upadłości D. sp. z o.o. w upadłości zs we W. (dalej: Syndyk, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z 8 grudnia 2025 r. znak 0201-lOV-11.4103.59.2025 w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Postępowanie przed organem. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: NDUCS) decyzją z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33.5001.48.2024.155 określił D. sp. z o.o. w upadłości zs. we W. (dalej: spółka) zobowiązanie podatkowego w podatku VAT za okresy od stycznia do grudnia 2021 r. Decyzja organu pierwszej instancji została wysłana do Syndyka na adres do doręczeń elektronicznych 7 października 2025 r. i zgodnie z potwierdzeniem otrzymania została odebrana przez adresata w tym samym dniu (k. akt 1291). 30 października 2025 r. Syndyk udzielił pełnomocnictwa szczególnego pełnomocnikowi - doradcy podatkowemu J. S. do reprezentowania przed DIAS w sprawie odwołania od decyzji NDUCS z 6 października 2025 r. w zakresie podatku od towarów i usług od stycznia do grudnia 2021 r., znak sprawy 458000-CKK-33.5001.48.2024.155. Pełnomocnik strony pismem datowanym na 6 października 2025 r., podpisanym podpisem zaufanym 30 października 2025 r., wniósł 30 października 2025 r. odwołanie od decyzji NDUSC z 6 października 2025 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie. Jako uzasadnienie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik wskazał, że: "Syndyk działa ex lege i wchodzi w sprawy spółki bez wcześniejszej znajomości dokumentacji. Podjął działania w celu zapewnienia ciągłości reprezentacji przez dotychczasowego pełnomocnika znającego sprawę, co stanowiło działanie z należytą starannością -jednak z przyczyn organizacyjnych zaangażowanie pełnomocnika nie było możliwe; a w krótkim terminie nie było realnej możliwości zorganizowania substytucji o porównywalnej wiedzy i znajomości sprawy.". DIAS postanowieniem z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NDUCS z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33.5001.48.2024.155 w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2021 r. Postanowieniem z 8 grudnia 2020 r., znak 0201- IOV-11.4103.60.2025 DIAS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniami z 10 lutego 2026 r. DIAS sprostował postanowienia z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 i znak 0201-IOV-11.4103.60.2025 (błędnie podane imię pełnomocnika). Postępowanie przed Sądem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 stycznia 2026 r. strona – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (doradcę podatkowego) – zaskarżyła postanowienie DIAS z 8 grudnia 2025 r., znak 0201- IOV-11.4103.59.2025 w całości i zarzuciła, że zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności z naruszeniem: I. przepisów prawa materialnego: – art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r., poz. 111, ze zm.; dalej: o.p.) w zw. z art. 162 § 1-2 o.p. poprzez zastosowanie art. 228 o.p. w sposób abstrahujący od jednoczesnego wniesienia odwołania i wniosku o przywrócenie terminu, tj. wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi bez funkcjonalnego powiązania i odniesienia do wniosku z art. 162 o.p., mimo że rozstrzygnięcie w przedmiocie przywrócenia terminu przesądza o dalszym bycie i skutkach postanowienia z art. 228 o.p. – art. 223 § 2 pkt 1 o.p. w zw. z art. 162 § 1-2 o.p. poprzez potraktowanie odwołania jako definitywnie spóźnionego w sytuacji, gdy zostało ono wniesione łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu, a więc środek ten powinien być oceniany łącznie z tym wnioskiem i w świetle jego rozstrzygnięcia; II. przepisów prawa procesowego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie poprzez uchybienie: – art. 121 § 1 oraz art. 124 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu i bez należytego informowania strony o skutkach procesowych przyjętego trybu działania (wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przy równoczesnym wniosku o przywrócenie terminu); – art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., poprzez zaniechanie wyjaśnienia i rozważenia okoliczności istotnych dla oceny procesowego znaczenia równoczesnego wniesienia odwołania i wniosku o przywrócenie terminu (art. 162 o.p.), w tym brak ustaleń i wyjaśnienia, czy (i kiedy) wniosek ten został rozpoznany oraz w jaki sposób jego wynik wpływa na byt i skutki postanowienia z art. 228 § 1 pkt 2 o.p.; – art. 210 § 4 w zw. z art. 216 o.p., poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób schematyczny, nieuwzględniający indywidualnych okoliczności sprawy, zawierający omyłki (w tym co do osoby pełnomocnika) oraz niewyjaśniający dlaczego organ ograniczył się do formalnej konstatacji spóźnienia bez odniesienia do argumentów strony. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że organ podatkowy w postępowaniu wstępnym jest zobowiązany do podjęcia czynności mających na celu m. in. ustalenie, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia. DIAS wskazał, że opisany tryb postępowania nie jest zależny od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej i znajduje odzwierciedlenie w licznym orzecznictwie sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że - zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Jak stanowi art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy na mocy art. 228 § 1 pkt 2 stwierdza to postanowieniem. Jak stanowi art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.). W myśl art. 214 o.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie poglądem, w przypadku złożenia odwołania z uchybieniem terminu i jednoczesnym złożeniem wniosku o jego przywrócenie należy w pierwszej kolejności wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi i dopiero w konsekwencji rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu (tak NSA w wyrokach z: 2 marca 2018 r., II FSK 3193/15; 20 lutego 2018 r., II FSK 575/16; 5 stycznia 2018 r., I FSK 342/16; z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11 i I FSK 1446/11; 13 stycznia 2011 r., I FSK 214/10; 29 sierpnia 2017 r., I FSK 2288/15; 18 listopada 2021 r., III FSK 4254/21; 19 lipca 2024 r., II FSK 233/22 17 lutego 2026 r., I FSK 2029/24; 25 marca 2026 r., I FSK 1014/2; orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są w CBOSA, tj. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w literaturze przedmiotu wyjaśnia się, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 o.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje (P. Pietrasz [w:] Etel Leonard (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2025, art. 162; zob. też: B. Bogusław, R. Hauser [w:] S. Babiarz, B. Dauter, W. Gurba, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, A. Olesińska, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XII, Warszawa 2024, art. 162). W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że treść art. 228 § 1 pkt 2 o.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (wyroki NSA z: 14 marca 2007 r., I FSK 534/06; 8 lipca 2010 r., II FSK 372/09; 1 października 2009 r., I FSK 854/08, 20 lutego 2018 r., II FSK 575/16; 11 października 2023 r., II FSK 462/23; 13 marca 2025 r., III FSK 1407/24; 17 lutego 2026 r., III FSK 762/25). Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyroki NSA z 26 czerwca 2008 r., II FSK 563/07; 14 marca 2013 r., I FSK 590/12; 29 sierpnia 2013 r., akt I FSK 1060/12; 7 sierpnia 2020 r., I FSK 1894/17; 19 listopada 2025 r., I FSK 1837/22; 6 maja 2026 r., III FSK 639/25). Wyżej przywołane poglądy Sąd w składzie rozpatrującym wyrokowaną sprawę podziela. Jak wynika z administracyjnych akt sprawy decyzja z 6 października 2025 r., znak 458000-CKK-33.5001.48.2024.155 została wysłana do Syndyka na adres do doręczeń elektronicznych 7 października 2025 r. i zgodnie z potwierdzeniem otrzymania została odebrana przez adresata w tym samym dniu (k. akt 1291). Jak słusznie wyjaśnił DIAS w skarżonym postanowieniu odwołanie powinno zostać wniesione do 21 października 2025 r., natomiast zostało wniesione 30 października 2025 r., tj. z 9-cio dniowym uchybieniem terminu zakreślonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Podkreślić trzeba, że w decyzji DIAS – stosownie do brzmienia art. 210 § 1 pkt 7 o.p. – zamieścił stosowne pouczenie o trybie odwoławczym (s. 82 decyzji, k. akt 1288). Skoro więc: – objęta odwołaniem decyzja weszła do obrotu prawnego przez jej doręczenie, którego prawidłowość nie jest kwestionowana, – strona została pouczona o trybie odwoławczym, – fakt uchybienia terminowi do złożenia odwołania (tj. złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji po upływie terminu zakreślonego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p.) jest okoliczności bezsporną, to obowiązkiem organu było stwierdzić w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie nieobjętych zarzutami skargi ustaleń i wywiedzionych z nich skutków, znajdujących odzwierciedlenie w skarżonym postanowieniu, naruszało ono prawo. Wyjaśnić należy, że kwestia przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego wyżej przywołanym postanowieniem DIAS z 8 grudnia 2020 r., znak 0201-IOV-11.4103.60.2025 DIAS. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonego postanowienia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, nie naruszył również przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, dlatego – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w całości.