I SA/Wa 957/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Marek Maliński Protokolant stażysta referent Magdalena Matusik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję [...] z dnia 6 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] z dnia 9 października 2023r. nr [...] w zakresie rozstrzygnięcia o prawie do świadczenia wychowawczego za okres [...]; 2. zasądza od [...] na rzecz G. N. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako "Prezes ZUS/organ odwoławczy") decyzją z 6 marca 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G. N. (dalej jako "Skarżąca"), uchylił w części decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również jako "ZUS/organ I instancji") z [...] października 2023 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i zobowiązania do jego zwrotu. Zaskarżona decyzja Prezesa ZUS została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 1 lutego 2023 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem do ZUS o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. N., na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Ponadto Skarżąca oświadczyła, że jest rozwiedziona z ojcem dziecka. Informacją z 21 lutego 2023 r. ZUS zawiadomił Skarżącą, że zostało jej przyznane wnioskowane świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Następnie, pismem z 28 czerwca 2023 r. ZUS wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez "dostarczenie dokumentów z sądu, potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki na dzieckiem". Za pomocą profilu informacyjnego utworzonego w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w dniu 2 lipca 2023 r., Skarżąca przekazała kopię wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2021 r., [...], zasądzającego alimenty od Skarżącej na rzecz syna, począwszy od 14 stycznia 2020 r. Wyjaśniła również, że złożyła oświadczenie dotyczące sprawowania opieki nad synem, ponoszenia kosztów jego utrzymania i miejsca zamieszkania syna przy matce od [...] września 2022 r. Poinformowała również, o złożonym w listopadzie 2022 r. wniosku do sądu o zmianę miejsca zamieszkania syna oraz o zabezpieczenie w tej sprawie. Wyjaśniła, że powyższą informację przekazała do ZUS już 31 stycznia 2023 r., wraz z wnioskiem o wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego ojcu dziecka, z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania i zaprzestania przez niego łożenia na dziecko. Decyzją ZUS z 9 października 2023 r., nr [...], uchylono Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. z powodu takiego, że Skarżąca nie przedstawiła dokumentów z sądu, które potwierdzają sprawowanie faktycznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem. ZUS stwierdził również w uzasadnieniu decyzji, że wypłacone Skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zobowiązał zatem Skarżącą do jego zwrotu. Odwołanie od powyższej decyzji ZUS wniosła Skarżąca, podnosząc, że od [...] września 2022 r. syn A. N. przebywa u Skarżącej, mieszka z nią i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu, na potwierdzenie czego przesłała kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] września 2023 r. o sygn. akt. [...], ustalającego miejsce zamieszkania A. N. w miejscu zamieszkania matki. Postanowienie to zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...], ustalające miejsce pobytu dziecka u ojca. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, decyzją z 6 marca 2023 r., nr [...], Prezes ZUS uchylił w części zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał Skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko A. N. na okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, a na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił natomiast, że z dokumentacji sprawy wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024 Skarżącą złożyła 1 lutego 2023 r., a 21 lutego 2023 r. zostało ono przyznane. W związku ze złożonym wnioskiem o świadczenie przez drugiego rodzica, co miało miejsce 8 maja 2023 r., ZUS wysłał wezwanie w sprawie nadesłania dokumentów potwierdzających sprawowanie wyłącznej opieki nad dzieckiem. Zgodnie z dołączonym do sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...], sąd ustalił miejsce pobytu dziecka w każdorazowym miejscu zamieszkania jego ojca. Dalej Prezes ZUS wyjaśnił, że dla celów przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko rodziców rozwiedzionych oraz w celu ustalenia, który z wnioskujących rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem, przyjmuje się, że opiekę faktyczną nad dzieckiem sprawuje ten rodzic, przy którym sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka. Ustalenia w tym zakresie wynikające z orzeczenia sądu, zdaniem organu odwoławczego, są wiążące dla wszystkich podmiotów biorących udział w postępowaniu o świadczenie wychowawcze. Ponadto Prezes ZUS podniósł, jeśli miejsce zamieszkania dziecka jest określone przez sąd, ZUS jest zwolniony z prowadzenia dodatkowego postępowania w celu ustalenia, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Wskazał następnie, że ZUS nie kwestionuje oświadczeń Skarżącej co do miejsca pobytu jej dziecka, jednakże zgodnie z ww. postanowieniem miejscem zamieszkania małoletniego dziecka jest każdorazowe miejsce zamieszkania jego ojca, zatem uznać należy, że to ojciec w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. sprawował faktyczną opiekę nad dzieckiem. Prezes ZUS wyjaśnił, że w związku ze zmianą zarządzeń opiekuńczych i dołączeniem postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2023 r., sygn. akt [...], ustalającego zabezpieczenie na czas toczącego się postępowania, w ten sposób, że miejscem pobytu dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jego matki, należy uznać, że to Skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. W tej sytuacji prawo do świadczenie przysługuje Skarżącej od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym sąd odpowiednio wydał orzeczenie albo orzeczenie uprawomocniło się. W niniejszej sprawie, jak wyjaśnił organ odwoławczy, postanowienie sądu odbyło się na posiedzeniu niejawnym wobec czego jest prawomocne w dniu wydania. W świetle powyższych ustaleń, Prezes ZUS uznał, że prawo do świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł na dziecko przysługuje Skarżącej od 1 października 2023 r. do 31 maja 2024 r. Wobec powyższego, zdaniem Prezesa ZUS, brak jest podstaw do zmiany decyzji. Skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS wywiodła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w części dotyczącej "odmowy przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego 500+ na małoletniego A. N. w okresie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 30 września 2023 r. oraz odmowy uchylenia tego prawa ojcu – A. N., za ten okres." W skardze podniesiono zarzut naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym celem świadczenia określonego w tej ustawie jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych i przysługuje ono rodzicowi, u którego dziecko zamieszkuje i na którego utrzymaniu pozostaje, błędnie przyznając i wypłacając świadczenie wychowawcze ojcu małoletniego, w sytuacji gdy bezsprzecznie od 14 września 2022 r. dziecko mieszkało z matką i pozostawało na jej wyłącznym utrzymaniu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej przyznanego świadczenia oraz uchylenie decyzji organu I instancji. Wniosła również o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest częściowo usprawiedliwiona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a). Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r., poz. 810 ze zm., dalej również jako "u.p.p."), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. określa, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z kolei art. 5 ust. 2a u.p.p. stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 800 zł (do 31 grudnia 2023 r. była to kwota 500 zł) miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 u.p.p.). Postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi oraz świadczenie to wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 10 ust. 1 u.p.p.). W sprawach nieuregulowanych w u.p.p. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), z zastrzeżeniem ust. 2 (sprawy o świadczenie wychowawcze realizowane w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego przez wojewodę) oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 28 ust. 1 i 2 u.p.p.). Należy zauważyć przede wszystkim, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a więc nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza jednak, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności (Tarno Jan Paweł, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LexisNexis 2011). Z uwagi na zakres zaskarżenia decyzji Prezesa ZUS przez Skarżącą, tj. jedynie co do części odmawiającej przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko A. N. za okres od 1 października 2022 r. do 30 września 2023 r., przedmiotem kontroli Sądu nie mogła być kwestia prawa Skarżącej do świadczenia za okres od 1 października 2023 r. do 31 maja 2024 r., o czym orzeczono w decyzji Prezesa ZUS, która w związku z tym w tej części zyskała walor prawomocności (świadczenia za okres od 1 października 2023 r. do 31 maja 2024 r.). Ponadto, prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest, co do zasady, na okres od dnia 1 czerwca do dnia 31 maja roku następnego. Prawo do świadczenia ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej (art. 18 ust. 1 i 2 u.p.p.). Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na kolejny okres są przyjmowane od dnia 1 lutego danego roku (art. 21 ust. 3 u.p.p.). Uznać przy tym należy, że informacja o przyznaniu świadczenia wychowawczego (tak jak uprzednio decyzja) winna każdorazowo bezwzględnie wskazywać okres na jaki świadczenie zostaje przyznane. Prezentowane stanowisko ma odzwierciedlenie w orzecznictwie administracyjnym dotyczącym analogicznie brzmiącego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca określił bowiem granice czasowe przysługującego świadczenia - przez okres zasiłkowy rozumieć należy okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (zob. Blicharz Jolanta (red.), Glumińska-Pawlic Jadwiga (red.), Zacharko Lidia (red.), Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, Opublikowano: LEX/el. 2019, oraz wskazane tam orzecznictwo). A zatem, strona może złożyć wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego w każdym czasie trwania okresu świadczeniowego i świadczenie przyznane zostanie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu. Nie jest kwestionowane też, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia za miesiące poprzedzające złożenie wniosku, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2023 r., sygn. akt I OSK 1764/22). Niemniej należy pamiętać, że skoro postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego jest postępowaniem wnioskowym, oznacza to, że to od woli strony zależy zakres złożonego wniosku (okres na który ma być przyznane świadczenie), co oznacza, że to strona decyduje co jest przedmiotem jej wniosku. Organ zobligowany jest natomiast do prawidłowego odczytania woli strony. W razie wątpliwości co do zakresu żądania strony, organ winien zwrócić się do niej o jego sprecyzowanie, pouczając ją jednocześnie o przysługujących jej prawach i ciążących na niej obowiązkach. Należy bowiem podkreślić, że organ jest związany żądaniem strony i nie może zmieniać jego treści, poprzez uruchomienie według jego oceny właściwego trybu postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 312/23). Dla przypomnienia wskazać należy, że wnioskiem z 1 lutego 2023 r. Skarżąca wystąpiła do ZUS o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – A. N., na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., jasno precyzując przedmiot swojego żądania (vide: pierwsza strona formularza SW-R – w aktach sprawy). ZUS poinformował następnie Skarżącą, że zostało jej przyznane wnioskowane świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie na dziecko A. N. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., czego Skarżąca wówczas nie kwestionowała. Wobec w istocie bezspornych elementów stanu faktycznego w powyższym zakresie, domaganie się obecnie w skardze przyznania na rzecz Skarżącej świadczenia wychowawczego również za okres niewskazany we wniosku z 1 lutego 2023 r., tj. od 1 października 2022 r. do 31 maja 2023 r., wykracza, zdaniem Sądu, poza granice kontrolowanej sprawy administracyjnej. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś - przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 195). W realiach niniejszej sprawy to sama Skarżąca we wniosku z 1 lutego 2023 r. jasno i wyraźnie zakreśliła granice sprawy, wskazując, że żąda przyznania świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., czym zarówno organy, jak i Sąd orzekający, są związani. Na marginesie Sąd wskazuje, że zarówno decyzja ZUS z 9 października 2023 r., jak i zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z 6 marca 2024 r., nie orzekały o odmowie przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 października 2022 r. do 31 maja 2023 r. Wobec tego nawet ewentualne uchylenie tych decyzji przez Sąd zgodnie z zakresem zaskarżenia skargą (w części nieistniejącego rozstrzygnięcia) byłoby niemożliwe. Sąd zwraca uwagę, że decyzja zasadniczo może być zaskarżona w części, ale musi to być taka część jej osnowy, która została w decyzji sformułowana i ma charakter na tyle odrębny i samodzielny, że może być objęta zakresem zaskarżenia w skardze, a taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Podobnie, przedmiotem dociekań Sądu nie można uczynić, jak tego żąda Skarżąca w skardze, kwestii "odmowy uchylenia tego prawa ojcu – A. N.", za okres od 1 października 2022 r. do 30 września 2023 r., ponieważ to nie ojciec dziecka, a jego matka (Skarżąca) była wnioskodawcą, co wyznacza krąg podmiotowy tej sprawy, która jak wskazano już powyżej może zostać zainicjowana wyłącznie na wniosek podmiotu uprawionego, i nie jest prowadzona przez ZUS z urzędu, a tym bardziej względem innych osób niż wnioskodawca. Uwzględniając wszystkie dotychczasowe uwagi, Sąd stwierdza, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pozostaje zatem kwestia uchylenia przez ZUS prawa Skarżącej do świadczenia wychowawczego na dziecko A. N. za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. i uznania, że w tym okresie Skarżąca pobrała świadczenie nienależnie. Przechodząc zatem do oceny decyzji ZUS z 9 października 2023 r., nr [...], to jak wynika z jej treści, została wydana w przedmiocie uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego za cały okres świadczeniowy (od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.) oraz stwierdzenia, na podstawie art. 25 ust. 2 u.p.p., za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. i zobowiązania do jego zwrotu. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, Prezes ZUS zdecydował się uchylić decyzję ZUS w części (bez wyraźnego wskazania w jakiej części uchyla decyzję ZUS), i w tym zakresie przyznał Skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko A. N. na okres od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie, a na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto, Prezes ZUS wskazał w uzasadnieniu decyzji na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i wyjaśnił, że w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. to nie Skarżąca, a ojciec dziecka, sprawował nad nim faktyczną opiekę, co ma ten skutek, że brak jest podstaw do zmiany decyzji. Na tej podstawie, pomimo lakonicznego i niejasnego uzasadnienia decyzji Prezesa ZUS, Sąd przyjął, że Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję ZUS w zakresie w jakim uchyliła ona Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r., oraz stwierdziła, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wypłacone w tym okresie (od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r). W tym miejscu należy wyjaśnić w pierwszej kolejności, że wskazana w uzasadnieniu decyzji ZUS podstawa faktyczna jej wydania, mianowicie, że Skarżąca nie przedstawiła, na wezwanie ZUS, dokumentów z sądu, które potwierdzają sprawowanie faktycznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem, nie do końca odpowiada prawdzie, ponieważ w dniu 2 lipca 2023 r., Skarżąca wyjaśniła, że w listopadzie 2022 r. złożyła wniosek do sądu o zmianę miejsca zamieszkania syna oraz o zabezpieczenie w tej sprawie (z uwagi na fakt, że syn mieszka z nią od 14 września 2022 r.), i obecnie oczekuje na jego rozpatrzenie przez sąd. Wyjaśnić należy przy tym, że wskazany jako podstawa prawna wezwania ZUS z 28 czerwca 2023 r., przepis art. 19 u.p.p. w jego pełnym brzmieniu stanowi, że w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wzywa pisemnie osobę ubiegającą się o świadczenie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (ust. 1). W przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia (ust. 2). W przypadku gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest brak wydania dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym w odrębnych przepisach terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje, począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony (ust. 3). Wobec brzmienia powyższej regulacji stwierdzić wypada, że ustawodawca przewidział w niej jedną z form zakończenia postępowania w zakresie rozpatrzenia złożonego wniosku o świadczenie wychowawcze w przypadku np. niedostarczenia wymaganych dokumentów przez wnioskodawcę. Sposobem tym jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania, a nie wydanie decyzji merytorycznej (odmownej, uchylającej). Wezwanie do poprawienia lub uzupełnienia wniosku może być zatem stosowane w sytuacji gdy ZUS dopiero rozpatruje wniosek, a nie do sprawy zakończonej, w której przyznano już świadczenie, jak w realiach niniejszej sprawy (vide: informacja ZUS z 21 lutego 2023 r.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, ZUS naruszył art. 19 ust. 1-3 u.p.p., ponieważ zastosował ten przepis do stanu faktycznego, który zupełnie go do tego nie uprawniał. Tylko na marginesie dodać należy, abstrahując zupełnie od powyższego wywodu, że trudno oczekiwać, aby w momencie kiedy ZUS wezwał Skarżącą do przedłożenia orzeczenia sądu, to Skarżąca dysponowałaby takowym, skoro sąd nie zajął się jeszcze jej sprawą. Wszak postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] o sygn. akt. [...], ustalające miejsce zamieszkania A. N. w miejscu zamieszkania matki, zostało wydane dopiero [...] września 2023 r. Odnosząc się natomiast do samej zasadności uchylenia przez ZUS prawa do świadczenia wychowawczego oraz uznania go za nienależnie pobrane za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r., to wyjaśnić trzeba, że z art. 25 ust. 1 u.p.p. wynika, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; oraz świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (art. 25 ust. 2 u.p.p.). Kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 25 ust. 9 u.p.p.). Z kolei stosownie do art. 27 ust. 1 u.p.p., Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Wolą prawodawcy wyrażoną w ust. 4 powyższego przepisu art. 27 u.p.p., jedynie w sprawach o świadczenie wychowawcze realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego wszczęcie postępowania następuje z urzędu i nie wymaga zawiadomienia strony. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, zgodnie z którym decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p., ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W trybie art. 27 u.p.p. nie podlega zatem uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego nastąpić może jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnie pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 u.p.p.). Zatem jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności, że przyznane świadczenie jest nienależne, należy doprowadzić do wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii) oraz nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Może to nastąpić w pierwszej kolejności przez wydanie decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia, a dopiero później przez wydanie decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu (por. np. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 26 września 2023 r., II SA/Bk 357/23, II SA/Bk 585/23, wyrok WSA w Warszawie z 14 czerwca 2023 r., I SA/Wa 612/23). Jak wskazuje konsekwentnie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw w kontekście systemowym i celowościowym aby przyjmować, że decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p. mogła uchylać lub zmieniać prawo już wcześniej skonsumowane. W przypadku pobrania przez stronę świadczenia nienależnego organ zobowiązany jest bowiem – na podstawie art. 25 ust. 1 u.p.p. – wdrożyć postępowanie administracyjne polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależne. Nie jest to jednak przedmiot postępowania w trybie art. 27 ust. 1 u.p.p. (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., I OSK 2390/19, NSA z 7 lutego 2018 r., I OSK 1894/17, NSA z 27 września 2017 r., I OSK 196/16) Podobnie w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2023 r., I OSK 1014/21, wskazując, że: "odrębną kwestią od rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 27 ustawy 500+ jest możliwość domagania się przez organ zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w trybie art. 25 ustawy 500+, co może mieć miejsce niezależnie od uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 ustawy 500+ (...). Jakkolwiek w trybie art. 27 ustawy 500+ nie będzie podlegało uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane, to nie stanowi to bariery, aby organ administracji wdrożył, w oparciu o materialnoprawną podstawę art. 25 ust. 1 ustawy 500+, postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadził do orzeczenia o jego zwrocie decyzją administracyjną" (por. również wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1269/19, CBOSA). Natomiast wydając decyzję z 9 października 2023 r. ZUS dokonał przede wszystkim całkowicie nieuprawionego, jednoczesnego zastosowania dwóch, zupełnie odrębnych trybów działania przewidzianych przez ustawodawcę na wypadek gdyby okazało się, że wnioskodawcy przyznane świadczenie wychowawcze nie należy się, tj. trybu z art. 27 u.p.p. (uchylenia świadczenia) oraz z art. 25 u.p.p. (stwierdzenia nienależnego świadczenia). Ponadto, pomimo skonsumowania (wypłaty) środków przyznanych Skarżącej na okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r., błędnie ZUS uchylił w dniu 9 października 2023 r. prawo do świadczenia wychowawczego na wspomnianych okres. Jak zaś prezentuje ugruntowane w tym zakresie stanowisko judykatury – w trybie art. 27 u.p.p. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie już pobrane. W tej części decyzja ZUS jest zatem nieprawidłowa, została bowiem wydana na skutek błędnej wykładni i w konsekwencji nieprawidłowego zastosowania art. 27 ust. 1 u.p.p. Pozbawienie Skarżącej prawa do wypłaconego świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. mogło nastąpić jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnie pobranego, podlegającego zwrotowi (art. 25 u.p.p.), i tylko przy zachowaniu wszystkich zasad wynikających z wymogów procedury administracyjnej (art. 28 ust. 1 u.p.p.). Wobec jednoznacznego odesłania do przepisów k.p.a. w postępowaniu przed ZUS winny być zachowane wszystkie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się bowiem w szczególności na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.) Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym mogą być wszelkiego rodzaju dowody (o ile są zgodne z prawem) pod warunkiem, że mają istotne znaczenie w danej sprawie a więc mogą się przyczynić do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 75 § 1 k.p.a.). Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 k.p.a.), co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Ponadto ,ZUS jest zobowiązany do zachowania regulacji dotyczących wymogów formalnych jakie winna spełniać decyzja administracyjna. W myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Stosownie zaś do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza sprawy wykazała, że decyzja ZUS z 9 października 2023 r. w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego wydana została z naruszeniem powyższych reguł postępowania administracyjnego. Przede wszystkim jednak ZUS wydał decyzję bez wszczęcia postępowania w tej sprawie (art. 10 ust. 1 u.p.p.), nie informując również Skarżącej o przysługujących jej uprawnieniach procesowych, chociażby wynikających z art. 10 k.p.a., czym naruszył wskazane przepisy prawa. Przechodząc na grunt ustaleń faktycznych, okolicznością bezsporną w sprawie jest, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] września 2023 r., o sygn. akt. [...], ustalone zostało miejsce zamieszkania A. N. w miejscu zamieszkania matki. W sprawie nie jest kwestionowane również i to, że na mocy wyroku z [...] kwietnia 2023 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy [...] w [...] zasadził od Skarżącej na rzecz syna A. N. alimenty za okres od 14 stycznia 2020 r. do 30 września 2022 r. Skarżąca stoi przy tym na stanowisku, że od 14 września 2022 r. to ona sprawuje faktyczną i wyłączną opiekę nad swoim małoletnim synem, ponieważ syn nie mieszka razem z ojcem. Jak przyjął w sprawie organ I instancji, co zaaprobował także Prezes ZUS, wypłacone Skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane, ponieważ Skarżąca nie przedstawiła dokumentów z sądu, które potwierdzają sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem w tym okresie. Organy nie zaprzeczyły jednak, że Skarżąca faktycznie synem się opiekuje. Powyższe stanowisko organów Sąd w składzie orzekającym uznał za nieprawidłowe. Wskazać bowiem należy, że z treści art. 4 ust. 2 pkt 1-2 u.p.p. wynika, że na potrzeby ustalenia prawa matki lub ojca dziecka (opiekuna faktycznego) do świadczenia wychowawczego na dziecko ustawodawca odwołał się do atrybutów wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka. Kryterium "wspólnego zamieszkiwania", rozumianego być musi jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (lub opiekuna), który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. Zatem dla uzyskania świadczenia wychowawczego znaczenie ma nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka (np. wskazane w wyroku rozwodowym czy postanowieniu o ustaleniu miejsca pobytu dziecka), co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania. Celem świadczenia wychowawczego jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p). Wobec tego istotne znaczenie dla meritum tego typu spraw mają przesłanki o charakterze faktycznym, które zdaniem Sądu, organy obu instancji wadliwie odrzuciły jako kryterium oceny w niniejszej sprawie (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 719/18. LEX nr 3032622). Dlatego też odnosząc się do argumentacji organów obu instancji dotyczącej sprzeczności ustalenia, że dziecko faktycznie zamieszkuje z matką, z ustaleniami postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...], ustalającego miejsce pobytu dziecka u ojca, wyjaśnić trzeba, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. O prawnym miejscu zamieszkania stanowi art. 26 Kodeksu cywilnego. W stosunku do dziecka jest to tzw. domicilium necessarium, tj. miejsce zamieszkania określone ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014). Przyjęta przez organy wykładnia prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami u.p.p. Zgodnie z tym stanowiskiem rodzic dziecka, który faktycznie z nim zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania traciłby prawo do świadczenia wychowawczego tylko dlatego, że w orzeczeniu sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców, z którym faktycznie dziecko nie zamieszkuje, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, dla przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia istotne jest ustalenie, czy dziecko "wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu" ubiegającego się o to świadczenie podmiotu należącego do ustawowego kręgu osób uprawnionych. Wynika to bezpośrednio z treści powołanego art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. odwołującego się bezpośrednio do "wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka". Tak więc, wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem faktycznym determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Taką interpretację wzmacnia dodatkowo art. 22 u.p.p. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawodawca przypisał zatem istotne znaczenie dla omawianego wsparcia finansowego rzeczywistemu wspólnemu zamieszkiwaniu dziecka z osobą uprawnioną, przy czym dziecko to powinno znajdować się na utrzymaniu osoby uprawnionej. Wyjątek w tej mierze mógłby dotyczyć, w świetle art. 5 ust. 2a u.p.p., jedynie przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej. Jednak taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. Istotą postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] września 2023 r., o sygn. akt. [...], wydanego w trybie zabezpieczenia, była zmiana poprzednio wydanego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...] i ustalenie miejsce zamieszkania dziecka A. N. w miejscu zamieszkania matki. Powyższe koreluje z rozstrzygnięciem wyroku z [...] kwietnia 2023 r., sygn. akt [...], Sądu Okręgowego [...] w [...], który zasadził od Skarżącej na rzecz syna A. N. alimenty za okres od 14 stycznia 2020 r. do 30 września 2022 r., czyli do miesiąca od którego – według oświadczenia Skarżącej z 2 lipca 2023 r. – syn przeszedł na jej wyłączne utrzymanie oraz mieszka z nią (według Skarżącej od 14 września 2022 r.). W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wymagał w takiej sytuacji uzupełnienia o wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu zamieszkania Skarżącej w celu ustalenia czy Skarżąca faktycznie opiekuje się małoletnim synem oraz od kiedy syn mieszka u matki i w związku z tym pozostaje na jej utrzymaniu. Powyższe, zdaniem Sądu, bezsprzecznie nie wynika z dotychczas ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd nie podzielił przy tym stanowiska Prezesa ZUS, że jeśli miejsce zamieszkania dziecka jest określone przez sąd, ZUS jest zwolniony z prowadzenia dodatkowego postępowania w celu ustalenia, który z rodziców faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a lub art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zwrócić się do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - do dyrektora centrum usług społecznych o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości, o czym wprost stanowi art. 15 ust. 1 u.p.p. Aby zatem można było jednoznacznie określić czy i od kiedy dziecko A. N. mieszka ze Skarżącą, która jak utrzymuje, wychowuje go oraz ponosi koszty jego utrzymania, zaspokajając tym samym jego potrzeby bytowe, zdaniem Sądu, przeprowadzenie wspomnianego wywiadu jest w realiach niniejszej sprawy niezbędne. Tym bardziej, że poza orzeczeniami sądów oraz oświadczeniem samej Skarżącej, innego materiału dowodowego w tym zakresie organom nie udało się zgromadzić w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zarówno ZUS, jak i Prezes ZUS, wydały swe decyzje z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p., a w konsekwencji także z mającym wpływ na wynik sprawy, istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dodatkowo nie spełniają one także wymogów z art. 107 § 1 pkt 4-6 oraz § 3 k.p.a., odnośnie wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazania faktów ustalonych w toku postępowania. Przede wszystkim jak wyżej zauważono, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonych decyzjach dotyczy dwóch odrębnych postępowań. Z kolei Prezes ZUS, nie dostrzegając uchybień ZUS i pomijając zarzuty odwołania, także naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy części decyzji ZUS. W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że obie decyzje organów (ZUS oraz Prezesa ZUS) powinny zostać uchylone w części w jakiej orzeczono w nich o uchyleniu prawa Skarżącej do świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r., uznając jednocześnie pobrane przez Skarżącą świadczenia w tym okresie za nienależne. Jak już wyjaśnił to powyżej Sąd, uchylenie pobranego świadczenia nie jest prawnie możliwe, natomiast decyzja w przedmiocie nienależnego świadczenia, wobec istniejących braków materiału dowodowego, w ocenie Sądu, jest zdecydowanie przedwczesna. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy ZUS weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną, w szczególności będzie miał na uwadze wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu dotyczące wykładni i stosowania przepisów u.p.p. Ustali zatem czy prawidłowo interpretowany przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. znajduje zastosowanie do sytuacji Skarżącej w ten sposób, że przeprowadzi wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącej celem ustalenia miejsca faktycznego pobytu dziecka Skarżącej – A. N. oraz tego kto sprawuje nad nim faktyczną opiekę, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. Natomiast w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zajdą żadne przesłanki do uznania pobranego przez Skarżącą świadczenia wychowawczego w okresie od 1 czerwca 2023 r. do 30 września 2023 r. za nienależnie pobrane, ZUS będzie zobowiązany postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego – umorzyć jako bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w puncie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania sądowego w kwocie 480 zł (punkt drugi wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).