I SA/Wa 95/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 listopada 2025 r. nr KOA/4481/Op/25 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

R. K. (dalej, jako: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 listopada 2025 r., nr KOA/4481/Op/25, w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją Burmistrza Wołomina z 29 września 2025 r., Nr OPS.DPS.5102.1277.2025, odmówiono Skarżącemu zasiłku celowego na wykonanie protezy zębowej i opłacenie prawnika. Skarżący wniósł odwołanie. SKO rozpoznające odwołanie jako podstawę materialnoprawną wskazało ustawę z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2025,, poz. 1214), dalej "ups". Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej co do zasady przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 1010 zł miesięcznie. Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o podatek dochodowy i koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne, alimenty świadczone na rzecz innych osób. Organ ustalił, że dochód Skarżącego przekracza kryterium dochodowe. Otrzymuje bowiem rentę z ZUS w kwocie 1873,56 zł, która jest objęta potrąceniem komorniczym w wysokości 400 zł, które nie podlega odliczeniu od dochodu. Stosownie do art. 41 pkt 2 ups zasiłek celowy może być przyznany osobie, która przekracza kryterium dochodowe pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową ale w szczególnie uzasadnionym przypadku. Pojęcie to nie zostało w ustawie zdefiniowane ale zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym rozumie się pod nim przypadki szczególne, nietypowe, nagłe, okazjonalne, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające ponad możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Organ przyznał, że Skarżący znajduje się w niewątpliwie trudnej sytuacji życiowej jednakże pomoc społeczna przyznawana jest w sytuacji wystąpienia usprawiedliwionej potrzeby ze względu na zachowanie życia, zdrowia a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Chodzi o potrzeby niezbędne z punktu widzenia możliwości funkcjonowania. W ocenie organu, wykonanie protezy zębowej czy opłacenie prawnika w celu reprezentacji w sprawie sądowej nie jest tego rodzaju potrzebą. Protezy są refundowane przez NFZ a pomoc profesjonalnego pełnomocnika może nastąpić w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej w Wołominie. Organ podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, które nie są w stanie same pokonać. W ramach tej pomocy nie zaspokaja się wszystkich potrzeb ale tylko niezbędne. Poza tym opieka społeczna polega na świadczeniu pomocy wielu ludziom a organy dysponują ograniczonym budżetem który w pierwszej kolejności powinien być rozdysponowany dla osób które nie przekraczają kryterium dochodowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący zaskarżając ją w całości jako krzywdzącą. Zarzucił naruszenie art. 2 i 3 w zw. z art. 8 i 39 ups poprzez niespełnienie celów ustawy o pomocy społecznej, brak przyjęcia, że pomoc ta ma służyć zaspokojeniu niezbędnych potrzeb i godne życie. W uzasadnieniu wywodził, że pomoc społeczna celowa nie jest uzależniona od dochodu, że jest pod opieką Uniwersyteckiego Centrum Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, którego usługi nie są bezpłatne a art. 39 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej co nie wyklucza przyznania świadczenia wykraczającego poza świadczenia gwarantowane i finansowane przez NFZ. Ciężkie pobicie jakiego doznał Skarżący jest zdarzeniem nagłym, a jego sytuacja zdrowotna jest spowodowana działaniem przestępców. Pomoc prawnika ma służyć uzyskaniu odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ups, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (art. 39 ust. 1 ups). Prawo do tego świadczenia, jak też innych świadczeń z zakresu pomocy społecznej, przysługuje (z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s.), przy spełnieniu określonego w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowego (art. 8 ups), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ups decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Sąd nie neguje, że Skarżący doznał uszczerbku na zdrowiu i się leczy. Wynika to z dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy i potwierdza to wywiad środowiskowy. Zdarzenie to, (pobicie), miało miejsce w lipcu 2024 r. Skarżący jest zaliczony do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności wydanym na stałe (orzeczenie nieostateczne). Skarżący wycenił wnioskowaną pomoc na 5 000 zł. Sąd podziela wywody organu I instancji, że biorąc pod uwagę czas kiedy Skarżący doznał pobicie, choć było zdarzeniem nagłym i nieprzewidywalnym do jednak od tej daty upłynęło 1,5 roku, co oznacza, że w tym czasie Skarżący mógł zgromadzić środki na zakup protezy. Poza tym, jak z kolei trafnie wywodzi organ II instancji, protezy zębowe można uzyskać w ramach świadczeń z NFZ. Skarżący nawet nie starał się uzyskać refinansowania protezy w ramach NFZ a przynajmniej takiego dokumentu w aktach sprawy brak. Odnośnie kosztów pomocy prawnej, w ocenie Sądu, po pierwsze Skarżący może się w każdego rodzaju postępowaniu sądowym, ubiegać się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jak sam stwierdził na rozprawie z takim wnioskiem nie występował a jedynie o zwolnienie od kosztów. Opłacenie prawnika nie jest zresztą niezbędną potrzebą bytową osoby, a tylko taka, w świetle ustawy o pomocy społecznej, mogłaby być podstawą do uzyskania pieniędzy społecznych na ten cel. Trafnie zresztą organy wskazały, że w pierwszej kolejności środki publiczne z opieki społecznej przyznawane są osobom najuboższym, które nie przekraczają kryterium dochodowego a pozostałym tylko w drodze wyjątku. Skarżący się do takich osób nie zalicza. Skarżący jest osobą samotną, jego dochody (poza 400 zł) przeznaczane są na jego własne potrzeby a więc biorąc pod uwagę jego stan finansowy uzasadnione jest twierdzenie, że w ramach posiadanych środków jest w stanie zapewnić sobie zaplecze finansowe na pokrycie deklarowanych potrzeb. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.