I SA/Wa 93/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z. H., A. P. i M. L. na decyzję Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 19 listopada 2025 r. nr DO-III.7611.141.2019.KK w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2025 r., nr DO-III.7611.141.2019.KK Minister Finansów i Gospodarki, po rozpatrzeniu wniosku D. P. i Z. H. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 30 sierpnia 1951 r., nr Ldz. GM/TW /20950/51 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ul. [...] ozn. nr hip. [...], w części gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa - orzekł, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia administracyjnego zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ul. [...] ozn. nr hip. [...] została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa nr L.dz. 1633/08 z 25 lipca 2008 r. przeddekretowymi właścicielami nieruchomości byli: " 1. I. C. co do działki nr [...] o pow. 616,97 mkw i co do działki nr [...] o pow. 842,15 mkw, 2. Spółka pod firmą [...] w 35%, A. G. w 50%, L. B. w 15%, wszyscy niepodzielnie co do działki nr [...] o pow. 731,38 mkw, 3. Spółka Akcyjna pod firmą - [...] co do działki nr [...] o pow. 873,43 mkw, 4. J. S. i R. M., w równych częściach niepodzielnie, co do pasa gruntu, przylegającego do działki nr [...] szerokości 20,5 mkw i głębokości 11,85 mkw, przeznaczonego na poszerzenie ulicy [...], 5. M. R., S. S., H. B. w częściach równych, niepodzielnie co do działki nr [...] o pow. 715 mkw., 6. I. W. co do działki nr [...] o pow. 687,5 mkw, 7. Z. G., co do reszty uregulowanej w niniejszej księdze nieruchomości (...)". Ponadto w dziale II wykazu znajdują się liczne zastrzeżenia z okresu lat 1942- 1946 nierozpoznane przez Sąd. Zastrzeżenia dotyczą czynności prawnych z udziałem Z. G. W dniu 29 listopada 1948 r. do Zarządu Miejskiego w m. st. Warszawie wpłynęło podanie o przyznanie, zgodnie z art. 7 dekretu, prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Podpis na podaniu nieczytelny. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 30 sierpnia 1951 r. odmówiło spadkobiercom po Z. G. przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. Orzeczenie powyższe zostało skierowane do Administracji domu przy ul. [...]. W dniu 28 grudnia 2007 r. do Ministerstwa Infrastruktury wpłynął wniosek D. P. i Z. H. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 30 sierpnia 1951 r. Wniosek ten został sprecyzowany pismem z 15 września 2021 r. o wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Minister przedstawił następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości i wyjaśnił, że obecnie ustalonymi następcami prawnymi są: Z. H., M. L., A. P. i Skarb Państwa. Rozpoznając sprawę organ wskazał, że 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), która w art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Minister podał, że organ nadzoru jest obowiązany ocenić zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 2 ust 2 ustawy, powodujących umorzenie postępowania z mocy prawa. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, która uległa umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. Konieczne jest zatem ustalenie, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia oraz czy zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ostateczną decyzją lub postanowieniem. Minister wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st Warszawy z 30 sierpnia 1951 r. zostało zainicjowane wnioskiem z 27 grudnia 2007 r., złożonym do Ministerstwa Infrastruktury 28 grudnia 2007 r. Zgodnie z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem w przedmiotowym stanie faktycznym za datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 30 sierpnia 1951 r. należy uznać 28 grudnia 2007 r., tj. dzień wpływu do Ministerstwa Infrastruktury wniosku z 27 grudnia 2007 r. Orzeczenie administracyjne z 30 sierpnia 1951 r. zostało skierowane do Administracji Domu przy ul. [...]. Organ nadzoru wyjaśnił, że w aktach własnościowych (str. 15) przedmiotowej nieruchomości znajduje się również sentencja orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 30 sierpnia 1951 r. ze stwierdzeniem prawomocności. Sentencja ta dołączona została do wniosku z 29 lipca 1955 r. o wpisanie tytułu własności Skarbu Państwa . Jak wynika z akt sprawy Skarb Państwa został ujawniony w księdze hipotecznej [...], jako właściciel nieruchomości. Zdaniem organu należy uznać, że wyżej wskazana decyzja została skutecznie doręczona w 1951 r. oraz obowiązuje w obrocie prawnym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 30 sierpnia 1951 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości, w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa, zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i nie zostało zakończone do 16 września 2021 r. decyzją ostateczną, a zatem uległo ono umorzeniu z mocy prawa. Skargę na decyzję Ministra Finansów i Gospodarki z 19 listopada 2025 r. wnieśli Z. H., M. L. i A. P. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 16 § 1 oraz art. 39 § 1, § 2, § 3 i § 4 kpa (w dacie wydania orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 sierpnia 1951 r.) odpowiednio art. 73 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341b ze zm.) oraz w zw. z art. 45 ust.1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dokonanie ich błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że zdarzeniem prawnym, którego wystąpienie upoważnia organ administracji publicznej do zastosowania terminu wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej kpa, jest jakakolwiek czynność materialno-techniczna, ukierunkowana na ujawnienie kontrolowanego aktu administracyjnego komukolwiek na zewnątrz organu administracji ("ogłoszenie", "wejście do obrotu"), niezależnie od faktu, czy czynności te zostały poczynione w zgodzie z przepisami o doręczeniach, czy też nie; zatem skutkującej przyjęciem, że 30-letni termin przedawnienia, wynikający z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej liczony jest dla strony postępowania administracyjnego niezależnie od tego, czy organ administracji publicznej doręczył jej kontrolowaną decyzję (lub postanowienie) w zgodzie z obowiązującymi przepisami procedury administracyjnej (a zatem skutecznie), czy też nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w tym zakresie, - podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni przywołanych przepisów Minister Finansów i Gospodarki, w tym w szczególności mając na uwadze zasadę oficjalności doręczeń, powinien był dojść do konstatacji, że rozpoczęcie wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (lub postanowienia), o którym mowa w art. 156 i następne kpa dla danej strony postępowania uzależnione jest od skutecznego (a więc dokonanego w zgodzie z przepisami prawa) doręczenia kontrolowanego aktu administracyjnego tejże stronie, - w szczególności, że ówczesny organ administracji państwowej, podejmując czynności ukierunkowane na doręczenie (poprzez skierowanie orzeczenia do Administracji Domu przy ul. [...] w Warszawie) orzeczenia administracyjnego z 30 sierpnia 1951 r. naruszył rażąco normę wynikającą z art. 26 oraz art. 30 rozporządzenia z 22 marca 1928 r., zatem ów akt administracyjny nie został w istocie doręczony spadkobiercom Z. G., wobec faktu skierowania go do Administracji Domu przy ul. [...], podczas gdy adres zamieszkania spadkobiercy Z. G., tj. M. G., syna zmarłej [...] sierpnia 1944 r. Z. G., to [...], ul. [...], natomiast - czego wymagał art. 26 w zw. z art. 28 ust. 2 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. - nie złożono tego pisma w urzędzie gminnym (magistracie) właściwym ze względu na miejsce doręczenia (względnie w najbliższym temu miejscu urzędzie pocztowym - gdyby przyjąć, że próba doręczenia nastąpiła pocztą), jak rownież nie poinformowano o tym fakcie we wskazanych urzędach, to nie rozpoczął w ogóle biegu 30-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej w zw. z 105 § 1 kpa w zw. z art. 104 § 1 kpa, poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie umorzenia z mocy prawa postępowania wszczętego z wniosku skarżących z 28 grudnia 2008 r., a to w wyniku niezasadnego przyjęcia przez organ, że to postępowanie nadzorcze po 16 września 2021 r. nie mogło się dalej toczyć nawet wtedy, gdy wniosek skarżących wszczynający to postępowanie został złożony po upływie wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej 30-letniego terminu liczonego od dnia ogłoszenia; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust 1 i ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, skutkującym umorzeniem, na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej przedmiotowego postępowania nadzorczego, jako wszczętego po upływie 30-letniego terminu przedawnienia, pomimo że aż do 16 września 2021 r. obowiązywała ustanowiona jeszcze 1 września 1980 r. norma prawna, wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 kpa zgodnie z którą, jeżeli ostateczna decyzja administracyjna rażąco narusza prawo, zawsze można wnosić o stwierdzenie jej nieważności; taki wniosek nie był ograniczony żadnym terminem, - co narusza wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa, wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego, która sprowadza się do zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania, co wiąże się między innymi z zakazem wprowadzania do systemu prawnego regulacji działających wstecz, a zatem dopuszczających zastosowania nowych norm prawnych do zdarzeń domkniętych w przeszłości, z którymi prawo nie wiązało dotąd takich skutków prawnych – a szczególnie wtedy, kiedy pogarszają one sytuację obywatela, oddziałują niekorzystnie na interesy podmiotów ukształtowane przed dokonaniem zmiany stanu prawnego, zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami (zakaz retroakcji) oraz na przyznaniu ochrony jednostce w tych sytuacjach, w których rozpoczęła ona określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów (nakaz poszanowania interesów w toku), - tym samym organ, działając na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, winien był nie rozstrzygać o umorzeniu postępowania nadzorczego wszczętego ze wskazanego powyżej wniosku nawet w przypadku, gdyby doszedł do przekonania, że wystąpiły przesłanki wynikające z art. 2 ust. 2 ustawy, jako że przepis ten, prowadzący do umorzenia (czy też wręcz przewidujący umorzenie z mocy prawa) postępowań w toku, pozostaje niezgodny z Konstytucją RP; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa oraz w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18 poz. 94) oraz w zw. z art. 36, art. 37 § 1, § 2 i § 3, art. 39 § 1, § 2 i § 3, art. 40, art. 41, art. 43 § 1 i § 2, art. 44 § 1 i § 2 oraz (przede wszystkim) art. 45 kpa oraz w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezpodstawnym przyjęciem przez Ministra, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa z 30 sierpnia 1951 r. została (skutecznie) doręczona spadkobiercom Z. G. 31 sierpnia 1951 r., co w ocenie Ministra miało nastąpić poprzez: • skierowanie orzeczenia administracyjnego z 30 sierpnia 1951 r. do Administracji Domu przy [...] w Warszawie, • dołączenie sentencji orzeczenia z 30 sierpnia 1951 r. do wniosku z 29 lipca 1955 r. o wpisanie tytułu własności Skarbu Państwa do księgi hipotecznej [...], • a zatem - jak uznał organ - w konsekwencji powyższego należy przyjąć, że wyżej wskazana decyzja została doręczona w 1951 r. oraz obowiązuje w obrocie prawnym, tym samym, że wniosek z 28 grudnia 2007 r., złożony przez następców prawnych Z. G. (tj. przez skarżących), wszczynający przedmiotowe postępowanie nadzorcze został złożony z przekroczeniem 30-letniego terminu, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej; - podczas gdy na podstawie całokształtu akt przedmiotowego postępowania, w tym w szczególności na podstawie: • kopii wniosku z 29 listopada 1948 r. złożonego przez spadkobiercę Z. G., M. G., o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, • kopii księgi hipotecznej nr [...] wraz z dokumentami do niej dołączonymi • adres zamieszkania Z. G. to była ul. [...] w Warszawie, a jej spadkobiercy, M. G., to [...], ul. [...], • kopii orzeczenia administracyjnego z 30 sierpnia 1951 r., którego adresatką była Administracja Domów przy ul. [...], a nie spadkobiercy Z. G., • druku poświadczenia doręczenia/odbioru adresowanego do Administracji Domu przy ul. [...], nie podpisanego przez nikogo, • kopii pisma z 7 lutego 1951 r. (I.dz. 20950/51) do Zarządu Nieruchomości Miejskich w/m ul. Marszałkowska nr 6, zawierającego informację o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej i konieczności objęcia nieruchomości przy [...] administracją, - nie powinno budzić wątpliwości organu, że skoro we wskazanym wyżej trybie (tj. doręczenia zastępczego) organy administracji państwowej mogły doręczać pisma tym osobom, co do których doręczenie nie może być dokonane do rąk własnych odbiorcy z powodu jego nieobecności lub też do rąk osób wymienionych w art. 25 ust. 2 z powodu nieobecności ich w miejscu ich doręczenia lub z powodu odmowy przyjęcia - wówczas pismo należy złożyć we właściwym ze względu na miejsce doręczenia urzędzie gminnym (magistracie), a pismo nadesłane pocztą - w najbliższym urzędzie pocztowym, wywieszając o tym ogłoszenie: a) we wskazanych wyżej urzędach, a oprócz tego b) na drzwiach mieszkania odbiorcy lub też na drzwiach lokalu, w którym znajduje się zarząd jego nieruchomości lub przedsiębiorstwa albo w którym odbiorca pracuje, albo na bramie jego nieruchomości, - a zatem organ, dokonując właściwych ustaleń w oparciu o wskazane powyżej przepisy powinien był dojść do przekonania, że: • spadkobiercom Z. G. orzeczenie administracyjne odmawiające przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości nie zostało doręczone, jako że na podstawie art. 26 rozporządzenia z 22 marca 1928 r., orzeczenie powinno być doręczone w miejscu zamieszkania adresata orzeczenia administracyjnego, które mogło mieć miejsce do administracji nieruchomości, ale właściwej ze względu na miejsce zamieszkania adresata, a nie położenia nieruchomości, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa (Administracja Domu przy ul. [...] nie mogła być adresatem orzeczenia administracyjnego), • tak więc termin przewidziany w art, 2 ust 2 ustawy zmieniającej w ogóle nie rozpoczął biegu, tym samym wszczynając przedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, niezależnie od daty w której to nastąpiło, nie uchybiono terminowi, tak więc postępowanie to nie uległo umorzeniu z mocy prawa. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy kpa w brzmieniu nadanym ustawą. Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (art. 2 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że wobec upływu trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, zaistniała podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r. organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. Prawidłowo zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi regulacjami prawnymi, umorzono postępowanie w rozpoznawanej sprawie. Odnośnie do daty doręczenia kwestionowanego orzeczenia i jego wejścia do obrotu prawnego wskazać należy, że Sąd podziela w pełni argumentację wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2652/20, w którym przywołując dotychczasowe orzecznictwo tego Sądu wyjaśniono, że doręczenie decyzji innemu niż wnioskodawca podmiotowi, powoduje, że decyzja taka weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne także decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników, jak również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości". Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku podkreślił, że koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata (por. wyroki NSA: z 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08, z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2259/12, z 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 4055/16, z 21 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1103/22). Tak więc może wejść do obrotu i wywoływać skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie. Jak wyżej zaznaczono wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości". Nie były to przy tym skutki "pozorne". W takiej sytuacji uznawanie owej decyzji za akt nieistniejący jest niedopuszczalne (por. wyroki NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08, z 26 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 718/12, z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2652/20). W konsekwencji wydanie decyzji oraz jej doręczenie skutkuje związaniem, o którym mowa w art. 110 kpa (wyrok NSA z 17 października 2017 r., sygn. akt II GSK 4055/16), co z kolei prowadzi do wniosku, że decyzja wywołuje skutki z chwilą jej wydania, jeżeli została doręczona (wyrok NSA z 25 września 2009 r., sygn. akt I OSK 81/09; wyrok NSA z 11 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2976/14). Podkreślić należy, że przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, nie formułuje nakazu potwierdzenia przez organ administracji faktu doręczenia aktu każdej ze stron postępowania. Istotnym i wystarczającym jest bowiem sam fakt wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego. Taką właśnie koncepcję, opartą na włączeniu decyzji/postanowienia/orzeczenia do obrotu prawnego, wyraża przywołana regulacja ustawy nowelizującej. Prawodawca, konstruując ww. przepis, nie wymaga bowiem "skutecznego" doręczenia aktu stronie/czy stronom postępowania, nie określa też przesłanki "prawidłowego" ogłoszenia decyzji (postanowienia) - wskazuje jedynie na sam fakt ujawnienia na zewnątrz woli organu, dokonywany właśnie w formie jego doręczenia, czy ogłoszenia. Nie należy tym samym wykładni art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej wiązać z "prawidłowym", a więc zgodnym z obowiązującymi w dacie wydania orzeczenia przepisami doręczenia aktu stronom, a z samym dokonaniem ujawnienia jego treści "na zewnątrz" - powodującego włączenie decyzji (orzeczenia) do obrotu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że kwestionowane orzeczenie z 30 sierpnia 1951 r., które odmawiało spadkobiercom Z. G. prawa własności czasowej do nieruchomości hip. [...] zostało skierowane i doręczone Administracji Domu przy ul. [...]. Zostało tam doręczone 8 września 1951 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Uzewnętrzniona została zatem wola organu (w postaci orzeczenia) wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji. Sentencja prawomocnego orzeczenia została dołączona do wniosku Prezydium o wpis prawa własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej i wpis taki został dokonany. Chybione są więc zarzuty skargi, że termin o jakim mowa w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej powinien być liczony od dnia doręczenia stronom orzeczenia z 30 sierpnia 1951 r. W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania. Z regulacji przepisu art. 2 ust. 2 ustawy wynika, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, z mocy prawa podlegają umorzeniu. Konstrukcja ww. regulacji oznacza zmianę prawa w toku postępowania, co nie jest niczym nadzwyczajnym i jest stosowane przez ustawodawcę w wielu aktach prawnych. W tej sytuacji zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie jedynie przesłanki 30-letniego upływu czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (orzeczenia), co w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości. Minister prawidłowo uznał, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, że postępowanie nieważnościowe umorzone zostało z mocy prawa. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, podnosząc, że pozostaje to w interesie porządku publicznego. Trybunał wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji. Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest odpowiedzią na wskazane wyżej orzeczenie Trybunału. Sens tego przepisu opiera się na założeniu, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym niekwestionowana jest konieczność ograniczenia czasowego dochodzenia praw. Od dawna obowiązują przepisy przewidujące takie instytucje, jak: zasiedzenie, przemilczenie, przedawnienie. Jeżeli bowiem obywatel przez wiele lat nie korzysta z przysługujących mu praw, to w pewnym momencie takiej możliwości zostaje pozbawiony. Trzydziestoletni okres przedawnienia, co do orzekania o wadach nieważności decyzji, gwarantował obywatelom odpowiednią ilość czasu na zakwestionowanie decyzji (orzeczenia). Jest to termin zbieżny z maksymalnym terminem nabycia prawa własności nieruchomości przez jej posiadacza uzyskującego posiadanie w złej wierze (art. 172 § 2 Kodeksu cywilnego). Potrzeba zakończenia postępowań nieważnościowych ma swe uzasadnienie także w tym, że po kilkudziesięciu latach znacznie utrudniona jest weryfikacja decyzji administracyjnych. Występują braki dowodowe (zwłaszcza brak oryginalnych akt sprawy) znacznie utrudniające ocenę legalności działań organu. Ustalenie w takich sprawach, tzw. prawdy obiektywnej, która jest podstawą do oceny legalności kwestionowanej decyzji, jest obarczone znacznym ryzykiem błędu. Z powyższych przyczyn Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat problematyki związanej ze zgodnością z Konstytucją RP zastosowania art. 2 ustawy nowelizującej (por. np. wyroki z 4 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1827/22, z 2 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2052/22, z 21 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 2074/22, z 5 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2214/22, z 12 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2499/20, z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2282/22, z 3 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 2215/22). Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w ww. wyrokach. W wyrokach z 5 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 2214/22, z 16 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 57/23 oraz z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 570/23 uznano za prawidłowe odwoływanie się do poglądów wynikających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Oceniając konstytucyjność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wskazano na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (publ. OTK 2000/4/110). W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał wyraził bowiem pogląd, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw, nie stanowi zasady konstytucyjnej podczas, gdy wartością konstytucyjną jest stabilność stosunków prawnych. Ponadto wzruszaniu tego rodzaju decyzji Trybunał przeciwstawił też trudności dowodowe w prowadzeniu nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a wynikające z upływu czasu. Podnieść należy, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej nie jest czymś nowym w porządku prawnym obowiązującym po 1990 r. Podobną regulację zawiera obowiązujący od 1 stycznia 1992 r. art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107 poz. 464 ze zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Jak wyżej zaznaczono nie jest zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy obowiązujące prawo wyznaczało odpowiednio długi okres dla dochodzenia naruszonych praw. Należało więc dać prymat zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Trwałość decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności. W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, wskazać należy, że dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych, np.: wyroki TK: z 15 września 1998 r., sygn. akt K 10/98; z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt SK 34/08). W ocenie Sądu racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (np. wyroki WSA w Warszawie: z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 148/22, z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 808/22, z 8 września 2022 r., sygn. akt 1067/22, z 13 września 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1355/22 i przywołany w nich wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). W ocenie Sądu wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych. Z kolei zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po ponad 56 latach od wejścia do obrotu prawnego kwestionowanego orzeczenia. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd nie podziela zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia złożony 28 grudnia 2007 r. został w toku postepowania sprecyzowany pismem z 13 września 2021 r. o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Sąd nie podziela koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnej na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Zważyć należy, że celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 kpa, gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, aby obok trybu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej miał istnieć alternatywny tryb stwierdzenia wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa. W konsekwencji brak jest podstaw do różnicowania zastosowania przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zależności od tego, czy mamy do czynienia ze sprawą dotyczącą stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, czy też sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji. W istocie bowiem chodzi tu o jedną i tę samą kategorię spraw, tj. sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, do których nawiązuje art. 2 ust. 2 ustawy. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy zmieniającej w zw. z powołanymi przepisami postępowania i Konstytucji. Niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ powyższych przepisów nie stosował. To samo dotyczy zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. Przepisy te dotyczą postępowania przed sądem administracyjmym, a nie przed organem. Sąd wskazuje, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Jeżeli zatem Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.