I SA/Wa 851/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska asesor WSA Justyna Wtulich - Gruszczyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 12 lutego 2024 r. nr KO-1321/4103/712/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 12 lutego 2024 r. nr KO-1321/4103/712/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku, powoływane dalej jako: "SKO w Płocku", "Kolegium" po rozpatrzeniu odwołania S. B. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 7 listopada 2023r., Nr DŚR.4014.001060.2023 odmawiającej S. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. B., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Wnioskiem z 22 sierpnia 2023r. S. B. wystąpił do MOPS w P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. B., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 29 lipca 2023r., znak: [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 lipca 2026r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 20 lipca 2005r., a znaczny stopień datuje się od 5 lipca 2023r. Do wniosku zostały dołączone dwa formularze o zakresie opieki. Z przeprowadzonego w dniu 22 września 2023r. wywiadu wynika, że niepełnosprawna M. B. zamieszkuje w 1/3 domu jednorodzinnego (własność po zmarłym mężu) i prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Reguluje opłaty mieszkaniowe w łącznej kwocie ok. 225zł miesięcznie oraz kupuje leki za ok. 400zł. Jej źródłem utrzymania jest renta rodzinna po zmarłym mężu w wysokości 3.492,98zł. Podczas wywiadu Pani B. podała, że pozostaje w pozytywnych relacjach z córką A. i synem S., a z mieszkającym w I. synem J. ma kontakt telefoniczny. Obecnie sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką deklaruje wnioskodawca, który podał, że robi matce zakupy, przygotowuje posiłki, wozi do lekarzy, pierze, sprząta. Prezydent Miasta [...] decyzją z 7 listopada 2023r., Nr DŚR.4014.001060.2023 odmówił przyznania S. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – M. B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji opisał przebieg postępowania w sprawie, w tym podjęte w jego toku czynności wyjaśniające, a także uzyskane dokumenty, włączone do materiału sprawy oraz przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie. Wskazał, iż zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) dalej jako : "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w cytowanym przepisie, ponieważ - jak wynika z treści przedłożonego orzeczenia, M. B. została zaliczona na okres do dnia 31 lipca 2026r. do znacznego stopnia niepełnosprawności, jednak niepełnosprawność istnieje od 56 roku życia, a więc powstała po ukończeniu 25 roku życia. Powyższe zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia. Organ jednocześnie zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 wskazał na niekonstytucyjność części art. 17 ust. 1b u.ś.r., uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jednak jest to wyrok zakresowy i nie stwierdził on utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest więc uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Nadal więc prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest m.in. od daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Odwołanie od decyzji złożył S. B., który zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek orzeczenia TK z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Rozpoznając sprawę Kolegium zleciło organowi I instancji przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego z córką niepełnosprawnej: A. K. Wywiad ten został przeprowadzony 3 stycznia 2024r. Prowadząc postępowanie Kolegium wezwało Odwołującego do stawienia się w siedzibie organu w dniu 6 lutego 2024r. celem złożenia zeznań w charakterze strony. Kolegium zaznaczyło, że po przeczytaniu S. B. wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z jego siostrą A. K. poprosiło o odniesienie się do wywiadu i oświadczenia siostry, na co Odwołujący stwierdził: cyt. "Jest to bzdura". Pan B. ponadto oświadczył: "Chciałbym i jestem w stanie wymienić się z siostrą w opiece nad mamą tak żebym mógł podjąć pracę. Bardzo chętnie chciałbym normalnie żyć. Wystąpiłem o świadczenie, ponieważ brakuje mi na życie, a jestem na utrzymaniu żony, mamy i syna". Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie są przepisy ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2023r., poz. 390 ze zm. - zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.") w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r., albowiem zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r. poz. 1429), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023r., który określa komu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje. Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji odmówił przyznania Odwołującemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Podkreśliło, że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt. K 38/13 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z tych przyczyn art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu po wejściu w życie orzeczenia TK. Bez znaczenia przy tym jest fakt, iż od wielu lat ustawodawca nie zmienił tego przepisu, pozostawiając go w niezmienionej treści. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie było dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium zaznaczyło jednak, że przesłanką odmownej decyzji w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że Odwołujący nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w art. 17 ust. 1 osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki: pierwsza dotyczy sprawowania stałej, długotrwałej i osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, druga natomiast przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki - zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (lub jego nie podejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być ścisły i bezpośredni. Kolegium podniosło, że w świetle zebranego materiału dowodowego jego wątpliwości budzi zarówno osobisty charakter, jak i zakres opieki sprawowanej przez Odwołującego nad matką oraz faktyczny powód niepodejmowania zatrudnienia. W ocenie Kolegium związek między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Odwołującego, a sprawowaną opieką nie jest bezpośredni i ścisły. Zdaniem organu, na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można uznać, że Odwołujący zrezygnował i nie podejmuje obecnie pracy wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Dokonane ustalenia wskazują, że Odwołujący nie podejmuje stałej pracy zarobkowej z innych przyczyn: z uwagi na własne osobiste decyzje i wybory, jak i z powodu braku odpowiednich ofert pracy ("otrzymałem ofertę pracy z Urzędu Gminy [...], byłem na rozmowie, ale nie zostałem zatrudniony. Jestem zainteresowany podjęciem pracy, sam nie wiem w jakim charakterze i w jakim wymiarze"). W ocenie Kolegium brak jest bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Odwołującego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Brak bowiem aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby, nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Odwołujący wspiera wprawdzie okazjonalnie swoją matkę w codziennym funkcjonowaniu, jednakże opieka sprawowana przez niego nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie nosi bowiem cech opieki stałej i długotrwałej, a jej zakres nie wyklucza podjęcia przez Odwołującego zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy, matka Odwołującego nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga specjalistycznej, ciągłej opieki. Porusza się samodzielnie po domu, nie jest osobą leżącą, nie jest pampersowana. Sama idzie do łazienki i sama wykonuje toaletę poranną i wieczorną. Ma sprawne ręce i jest w stanie samodzielnie zjeść przygotowany posiłek. Z opisu przebiegu dnia wynika, że rano Odwołujący je z mamą śniadanie, "Mama po śniadaniu przyjmuje leki i insulinę (...) Po śniadaniu mama siedzi na fotelu odpoczywa, modli się. Ja w tym czasie sprzątam w domu, robię zakupy, rozpalam w piecu, przygotowuje obiad. Czasami przyjeżdża żona i pomaga mi w gotowaniu i sprzątaniu, razem jemy obiad. Mama je obiad wcześniej o godzinie 12.30". "Po obiedzie mama większość czasu spędza w fotelu. Gdy przyjeżdża siostra A., to ja w tym czasie siedzę u siebie w pokoju, a one sobie rozmawiają". Natomiast siostra Odwołującego A. K. oświadczyła, że "obecnie mama jest w stanie samodzielnie zjeść, umyć się i ubrać, nie potrzebuje pomocy w tym zakresie". Powyższe nie wskazuje więc, by matka Odwołującego wymagała ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru ze strony Odwołującego, skoro większość podstawowych czynności dnia codziennego wykonuje sama. Ponadto, w opiece nad matką pomaga również żona Odwołującego, która jak przyjeżdża to gotuje, sprząta, a po drodze robi zakupy, a przede wszystkim siostra A. która - jaka oświadczyła również w szerokim zakresie opiekuje się swoją matką ("przyjeżdżam do matki 2 razy dziennie, robię zakupy, sprzątam, palę w piecu, wożę mamę do lekarza, wykupuję leki"). Również podawanie mamie leków i zapewnienie wizyt lekarskich nie wymaga od Odwołującego zaprzestania aktywności zawodowej. Z zeznań wynika, że mama leki przyjmuje sama. Odwołujący zeznał, że mama jest pod opieką lekarza okulisty w P. i W., ostatnia wizyta w W. była we wrześniu 2023r. Ostatnia wizyta u neurologa odbyła się jesienią 2023r. Wizyty u ortopedy w P. odbywają się 2 razy w roku ostatnia wizyta była w październiku 2023r. Z powyższego wynika, że wizyty u lekarzy specjalistów odbywają się średnio dwa razy do roku, a u lekarza rodzinnego w razie potrzeby, a ponadto do lekarzy zawozi niepełnosprawną matkę - jak oświadczyła - jej córka A. Wobec stwierdzeń Odwołującego w trakcie przesłuchania w Kolegium: "Nie pamiętam nazwy przychodni ani nazwiska lekarza w W. ani w P.", "Ostatnia wizyta była chyba wrzesień lub październik 2023r.", a zwłaszcza uwzględniając treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z córką niepełnosprawnej: A. K. i treści złożonego przez nią oświadczenia, co do zakresu opieki sprawowanej przez nią nad matką, Kolegium powzięło wątpliwości, co do faktu sprawowania przez Odwołującego rzeczywistej, stałej i bezpośredniej opieki nad matką oraz co do istnienia ciągłości i osobistego charakteru tej opieki. W trakcie wywiadu przeprowadzonego dnia 3 stycznia 2024r. ustalono bowiem, że siostra Skarżącego – A. K. ma [...] lata, jest po rozwodzie i zamieszkuje w odległości ok. 6-7 km od swojej mamy. Jest osobą zdrową, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Obecnie nie pracuje nigdzie, nawet dorywczo. Obecnie utrzymuje się z oszczędności. Oświadczyła, że "swoją matką opiekuje się od bardzo dawna, od wielu już lat, nawet jak pracowała i jak jeszcze żył mąż matki (jej ojczym) - opiekowała się wówczas obojgiem. Podała, że obecnie przyjeżdża do matki 2 razy dziennie, robi matce zakupy, sprząta, pali w piecu, wozi mamę do lekarza, wykupuje leki. Ostatnio zakupiła matce opał i samodzielnie wrzuciła go do piwnicy. "Oświadczam, że sprawowałam, sprawuję i nadal będę sprawować opiekę nad matką M. B.", a "Brat S. B. z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie zaopiekować się mamą. Nawet w okresie świątecznym nie przyjechał do mamy, żeby jej coś pomóc". Podała, że brat S. sam ma poważne problemy zdrowotne, jest po wypadku komunikacyjnym i obecnie ma wyznaczony termin operacji ręki. Wskazała, że brat złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne tylko i wyłącznie z przyczyn czysto finansowych. Pani K. oświadczyła, że opiekuje się matką od wielu lat i nie zamierzała składać żadnego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Jej brat S. w tajemnicy przed rodziną załatwił sobie notarialne upoważnienie do reprezentowania matki zarówno w sprawach urzędowych, jak i w dostępie do jej konta". W świetle powyższego Kolegium nie dało wiary twierdzeniu Odwołującego, iż obecnie całodobowo i samodzielnie, bez udziału siostry A., zajmuje się swoją matką. Kolegium zaznaczyło, że w sytuacji, gdy na rodzeństwie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica, to powinni oni się tak podzielić zakresem wykonywanych czynności i opiekuńczych, że żadne z nich nie będzie zmuszone do rezygnacji z pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie zarówno Odwołujący, jak i jego siostra A. są osobami równolegle zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec matki. Żadne z nich nie legitymuje się prawnym pierwszeństwem w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że obydwoje: zarówno Odwołujący, jak i jego siostra A. razem wspólnie sprawują opiekę nad swoją matką, dzieląc się obowiązkami. W takiej sytuacji nie ma podstaw do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, tj. Odwołującemu. W ocenie Kolegium, zakres obowiązków opiekuńczych wobec matki deklarowanych przez Odwołującego, przy szerokim udziale siostry A. w sprawowanej opiece, nie usprawiedliwia jego całkowitej bierności zawodowej. Nie wykonuje on bowiem przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby go nieustannie i wymagały jego ciągłej obecności, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Poza tym takie czynności jak sprzątanie w domu, robienie zakupów, kupno leków czy też zawożenie do lekarza starszych rodziców nie są przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia. Kolegium stwierdziło, że niepełnosprawna matka Odwołującego ma wokół siebie pewne otoczenie rodzinne: córkę A. K. oraz syna: S. B. z których żadne nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Istnieje zatem obiektywna możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną matką poprzez podział obowiązków pomiędzy dwoje rodzeństwa. Zdaniem Kolegium, Odwołujący jest zatem w stanie, przy zaangażowaniu i pomocy swojej siostry w sprawowanej opiece, podjąć aktywność zawodową. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem tylko w takim wypadku, gdy konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia i nie ma możliwości podziału obowiązków w zakresie opieki z innymi osobami, także zobowiązanymi do sprawowania opieki. Także wskazywana przez Odwołującego okoliczność konfliktu pomiędzy nim a jego siostra A., jest jedynie subiektywną a nie obiektywną przeszkodą w podzieleniu się z siostrą opieką nad matką. Kolegium podkreśliło, że Odwołujący ma [...] lata, jest więc osobą w wieku aktywności zawodowej i - jak sam oświadczył - nie ma obecnie przeszkód zdrowotnych w podjęciu pracy. Zeznał: "Ze względu na swój stan zdrowia nie mam przeciwskazań do podjęcia pracy.". Ma również zdobyte wieloletnie doświadczenie zawodowe (pracował na budowach, w drukami, prowadził własną działalność: usługi budowlane, ma uprawienia kierowcy na C+E plus przewóz materiałów niebezpiecznych, pracował jak kierowca tira). Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby Odwołujący podjął pracę, w której mógłby wykorzystać swoje wykształcenie zawodowe i nabyte doświadczenie. Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że Odwołujący nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad matką - z uwagi na trudności w podjęciu odpowiedniego zatrudnienia - jak bowiem zeznał: "otrzymałem ofertę pracy z Urzędu Gminy [...], byłem na rozmowie, ale nie zostałem zatrudniony. Jestem zainteresowany podjęciem pracy, sam nie wiem w jakim charakterze i w jakim wymiarze". W ocenie Kolegium, brak jest w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto, wobec stwierdzenia Odwołującego: "Wystąpiłem o świadczenie, ponieważ brakuje mi na życie, a jestem na utrzymaniu żony, mamy i syna", Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Skargę na decyzję SKO w Płocku z 12 lutego 2024 r. wniósł S. B. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z 7 listopada 2023 r., nr DŚR.4014.001060.2023. Ponadto, wniósł na podstawie art. 106 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów - zaświadczenia lekarskiego na fakt ustalenia, że skarżący nie ma przeciwwskazań medycznych do sprawowania opieki nad matką oraz o zasądzenie od Organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął zarzuty i podał argumentację na ich poparcie. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego na okoliczność wykazania, że Skarżący nie ma przeciwskazań medycznych do sprawowania opieki nad matką, gdyż w realiach tej sprawy nie można uznać, że występują na jej gruncie ww. wątpliwości, których wyjaśnieniu miałoby służyć przeprowadzenie przez sąd dowodu wnioskowanego przez Skarżącego. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z 12 lutego 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 7 listopada 2023 r., odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę M. B. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) dalej jako : "u.ś.r.", a w szczególności art. 17 ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 63 ustawy z 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429) zmieniającej z dniem 1 stycznia 2024r. ustawę z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, gdyż wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył w dniu 22 sierpnia 2023r., a więc w poprzednim stanie prawnym. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., Skarżący jako zobowiązany do alimentacji względem matki należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba wymieniona w tym przepisie nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Niewątpliwie konieczny pozostaje bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem. Sprawowana opieka w sposób oczywisty powinna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 30 czerwca 2022r., sygn. akt II SA/Gl 456/22, publik, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2012r.,sygn. akt I OSK 2454/11, z 23 października 2020r., sygn. akt l OSK 1148/20). Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 sierpnia 2019r., sygn. akt l OSK 940/19; z 12 lutego 2020r., sygn. akt l OSK 516/19, publik, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z ustaleń organów wynika, że skarżący razem z siostrą A. K. sprawuje opiekę nad matką, która orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z 29 lipca 2023 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 lipca 2026r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 20 lipca 2005r., a znaczny stopień datuje się od 5 lipca 2023r. Skarżący obecnie nigdzie nie pracuje, a od września 2023r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, nie ma obecnie żadnego dochodu i jest na utrzymaniu matki, pracującej żony i syna. Jak wynika z akt sprawy, matka Skarżącego nie jest osobą obłożnie chorą, nie wymaga specjalistycznej, ciągłej opieki. Porusza się samodzielnie po domu, nie jest osobą leżącą, nie jest pampersowana. Sama idzie do łazienki i sama wykonuje toaletę poranną i wieczorną. Ma sprawne ręce i jest w stanie samodzielnie zjeść przygotowany posiłek. Z opisu przebiegu dnia wynika, że rano Skarżący je z mamą śniadanie, "Mama po śniadaniu przyjmuje leki i insulinę (...) Po śniadaniu mama siedzi na fotelu odpoczywa, modli się. Ja w tym czasie sprzątam w domu, robię zakupy, rozpalam w piecu, przygotowuje obiad. Czasami przyjeżdża żona i pomaga mi w gotowaniu i sprzątaniu, razem jemy obiad. Mama je obiad wcześniej o godzinie 12.30". "Po obiedzie mama większość czasu spędza w fotelu. Gdy przyjeżdża siostra A., to ja w tym czasie siedzę u siebie w pokoju, a one sobie rozmawiają". Siostra Skarżącego A. K. oświadczyła natomiast, że "obecnie mama jest w stanie samodzielnie zjeść, umyć się i ubrać, nie potrzebuje pomocy w tym zakresie". Z przeprowadzonego z siostrą Skarżącego wywiadu i treści złożonego przez nią oświadczenia wynika natomiast, że ma [...] lata, jest po rozwodzie i zamieszkuje w odległości ok. 6-7 km od swojej matki. Jest osobą zdrową, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Obecnie nie pracuje nigdzie, nawet dorywczo i utrzymuje się z oszczędności. Siostra Skarżącego oświadczyła, że matką opiekuje się od bardzo dawna, od wielu już lat, nawet jak pracowała i jak jeszcze żył mąż matki (jej ojczym) - opiekowała się wówczas obojgiem. Podała, że obecnie przyjeżdża do matki 2 razy dziennie, robi matce zakupy, sprząta, pali w piecu, wozi mamę do lekarza, wykupuje leki. Ostatnio zakupiła matce opał i samodzielnie wrzuciła go do piwnicy. Oświadczyła, że sprawowała, sprawuje i nadal będę sprawować opiekę nad matką a "Brat S. B. z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie zaopiekować się mamą. Nawet w okresie świątecznym nie przyjechał do mamy, żeby jej coś pomóc". Podała, że Skarżący sam ma poważne problemy zdrowotne, jest po wypadku komunikacyjnym i obecnie ma wyznaczony termin operacji ręki. W świetle powyższych oświadczeń siostry Skarżącego słusznie Kolegium nie dało wiary twierdzeniu Skarżącego, że obecnie całodobowo i samodzielnie, bez udziału siostry A. zajmuje się swoją matką. Ze złożonych oświadczeń wynika, że Skarżący razem z siostrą A. wspólnie opiekują się matką. Zaznaczyć należy, że zarówno A. K., jak i Skarżący obciążeni są obowiązkiem alimentacyjnym wobec swojej niepełnosprawnej matki. Z akt wynika, że siostra Skarżącego zamieszkuje w odległości ok. 6-7 km od swojej matki i brak jest po jej stronie obiektywnych przeszkód w realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec niepełnosprawnej matki: ze złożonego oświadczenia wynika, że nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i jest osoba zdrową. Wskazać należy, że w sytuacji gdy na rodzeństwie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica, to powinni oni się tak podzielić zakresem wykonywanych czynności opiekuńczych, że żadne z nich nie będzie zmuszone do rezygnacji z pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie zarówno Skarżący, jak i jego siostra A. są osobami równolegle zobligowanymi do świadczeń alimentacyjnych wobec matki. Żadne z nich nie legitymuje się prawnym pierwszeństwem w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że obydwoje: zarówno Skarżący, jak i jego siostra A. razem, wspólnie sprawują opiekę nad swoją matką, dzieląc się obowiązkami. Słusznie zatem Kolegium uznało, że w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich, tj. Skarżącemu. Natomiast zakres obowiązków opiekuńczych wobec matki deklarowanych przez Skarżącego, przy szerokim udziale siostry A. w sprawowanej opiece, nie usprawiedliwia całkowitej bierności zawodowej Skarżącego. Jak trafnie podniósł organ, z akt sprawy nie wynika, by matka wymagała ciągłej (całodziennej) obecności, czy też nadzoru ze strony Skarżącego skoro większość podstawowych czynności dnia codziennego wykonuje sama. Istotnym w sprawie jest, że w opiece nad matką pomaga również żona Skarżącego, która jak przyjeżdża to gotuje, sprząta, a po drodze robi zakupy, a przede wszystkim siostra A., która jak oświadczyła w szerokim zakresie opiekuje się matką. Z oświadczeń A. K. wynika, że "przyjeżdża do matki 2 razy dziennie, robi zakupy, sprząta, pali w piecu, wozi matkę do lekarza, wykupuje leki. Prawidłowo zatem Kolegium stwierdziło, że Skarżący pomaga matce w codziennym funkcjonowaniu, jednak opieka sprawowana przez Skarżącego nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie nosi cech opieki stałej i długotrwałej, a jej zakres nie wyklucza możliwości podjęcia przez Skarżącego zatrudnienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia te jednoznacznie wskazują, że nie może to być opieka świadczona nieregularnie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyroki NSA: z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2201/15, LEX nr 2240790; z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, LEX nr 3088207). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyroki NSA: z 5 czerwca 2012r., sygn. akt l OSK 2454/11, z 23 października 2020r. sygn. akt I OSK 1148/20). W ocenie Sądu, zasadnie Kolegium stwierdziło, że zakres opieki sprawowanej nad matką przez Skarżącego przy pomocy siostry oraz żony nie wyklucza możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Zarówno podawanie matce leków, jak i zapewnienie wizyt lekarskich nie wymaga od Skarżącego zaprzestania aktywności zawodowej. Z zeznań wynika, że matka leki przyjmuje sama, a wizyty u lekarzy specjalistów odbywają się średnio dwa razy do roku. Natomiast wizyty u lekarza rodzinnego odbywają się w razie potrzeby, a ponadto do lekarzy matkę zawozi córka A. Prawidłowo zatem Kolegium uznało, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką sprawowaną przez Skarżącego nad matką. Skarżący nie wykonuje przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby go nieustannie i wymagały jego ciągłej obecności, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. Zaznaczyć należy, że w sprawowaniu opieki nad matką Skarżącemu pomaga siostra, a także żona. Poza tym takie czynności jak sprzątanie w domu, robienie zakupów, kupno leków czy też zawożenie do lekarza starszych rodziców nie są przeciwskazaniem do podjęcia zatrudnienia. Niektóre z opisanych przez Skarżącego czynności które wykonuje przy matce to typowe czynności świadczone okazjonalnie względem rodziców, którzy wymagają pomocy ze względu na podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia i są zazwyczaj łączone z wykonywaniem pracy zawodowej. Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2019r, sygn. akt IV SA/Wr 266/19). Wykonywanie takich czynności jak pomoc w ubraniu i poranna higiena, czy też przygotowanie posiłków (śniadania, obiadu) są czynnościami, które mogą być wykonane w godzinach porannych, przed pójściem do pracy. Wiele osób wykonuje takie czynności i nie uniemożliwia im to podejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 kwietnia 2021r., sygn. akt III SA/Gd 71/21). Zaznaczyć należy, że Skarżący ma [...] lata, jest więc osobą w wieku aktywności zawodowej i jak sam oświadczył nie ma obecnie przeszkód zdrowotnych w podjęciu pracy. Zeznał: "Ze względu na swój stan zdrowia nie mam przeciwskazań do podjęcia pracy.". Ma również zdobyte wieloletnie doświadczenie zawodowe. Brak jest zatem przeszkód aby Skarżący podjął pracę, w której mógłby wykorzystać swoje wykształcenie zawodowe i nabyte doświadczenie. Słusznie zatem Kolegium stwierdziło, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżący nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny niż sprawowanie opieki nad matką - z uwagi na trudności w podjęciu odpowiedniego zatrudnienia - jak bowiem zeznał: "otrzymałem ofertę pracy z Urzędu Gminy [...], byłem na rozmowie, ale nie zostałem zatrudniony. Jestem zainteresowany podjęciem pracy, sam nie wiem w jakim charakterze i w jakim wymiarze". W ocenie Sądu, brak jest zatem w tym przypadku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Tym bardziej, że opiekę nad matką Skarżący sprawuje wspólnie z siostrą A. oraz pomaga mu także żona. Jak oświadczył Skarżący "Wystąpiłem o świadczenie, ponieważ brakuje mi na życie, a jestem na utrzymaniu żony, mamy i syna". Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok NSA z 19 maja 2021r., I OSK 226/21). Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako "wynagrodzenie" za świadczenie pomocy przez dziecko swoim starszym rodzicom - a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia wniosku Skarżącego. Zaznaczyć należy, że Skarżący z uwagi na ciążący na nim - a wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny wobec rodziców - ma obowiązek udzielenia swojej matce pomocy i wsparcia, tym bardziej, że, jak wynika z zeznań, od kilku miesięcy pozostaje na utrzymaniu m.in. swojej matki. Reasumując, prawidłowo Kolegium stwierdziło, że Skarżący jest w stanie przy zaangażowaniu i pomocy swojej siostry w sprawowanej opiece podjąć aktywność zawodową. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem tylko w takim wypadku, gdy konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia i nie ma możliwości podziału obowiązków w zakresie opieki z innymi osobami, także zobowiązanymi do sprawowania opieki. Taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Istnieje obiektywna możliwość zorganizowania opieki nad niepełnosprawną matką poprzez podział obowiązków pomiędzy dwoje rodzeństwa. Natomiast wskazywana przez Skarżącego okoliczność konfliktu pomiędzy nim a jego siostra A., nie stanowi obiektywnej przeszkody w podzieleniu się z siostrą opieką nad matką. W ocenie Sądu, prawidłowo Kolegium stwierdziło, że przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką sprawowaną przez Skarżącego nad matką. Ponadto, jak wynika z akt sprawy sprawowana przez Skarżącego opieka nie jest całodobowa i samodzielna, gdyż pomaga mu siostra oraz żona. Istnieją zatem uzasadnione wątpliwości co do istnienia ciągłości oraz osobistego charakteru tej opieki. Podnieść należy, że organy rozpatrując sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną osobą bliską nie działają na zasadzie uznania administracyjnego, lecz są związane ściśle przepisami u.ś.r. Warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy oraz brak wystąpienia przesłanek wykluczających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem brak jednej z przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy uzasadnia odmowę przyznania tego świadczenia. Podsumowując uznać należy, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sprawie, poddały ocenie dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym. Nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Z tego względu, zarzuty podniesione w skardze do Sądu nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku tj. uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.