I SA/Wa 825/14

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. N. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie : sprostowania oczywistej omyłki postanawia : 1) przyznać J. N. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

W dniu 4 sierpnia 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką. Źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu emerytury w wysokości [...] złotych brutto miesięcznie oraz renta otrzymywana przez córkę w wysokości [...] złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada 6/8 części domu bliźniaka o powierzchni około 100 m ² oraz mieszkanie o powierzchni 66 m ². Oświadczył, że dom jest od 10 lat niezamieszkały z powodu złego stanu technicznego w jakim się znajduje i braku środków na jego remont. Wnioskodawca wskazał, że mieszka wraz z córką w mieszkaniu spółdzielczym. Oznajmił, że miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ponad 600,00 złotych plus koszty utrzymania domu w wysokości około 400,00 złotych miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca dodał, że jest osobą straszą (76 lat), wspomagająca swoją niepełnosprawną córkę z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że jest on w stanie z uzyskiwanego stałego dochodu ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie ewentualny wpis od skargi kasacyjnej jest to jedyny wydatek do którego wnioskodawca zostałby wezwany, gdyby zdecydował się na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w dniu 25 czerwca 2014 r. Uznano zatem, że wskazany w formularzu stały dochód dwuosobowej rodziny nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, że dotychczas wnioskodawca samodzielnie ponosił koszty sądowe w sprawie, które również wynosiły 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi czy opłaty kancelaryjnej od zgłoszonego wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Z tego względu, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek oddalono. Wskazać należy, że wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obowiązek ten obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek środki majątkowe i dochody z których możliwe jest poczynienie pewnych oszczędności. Jednocześnie uznano, że poniesienie przez wnioskodawcę wydatku związanego z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru może spowodować uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego wnioskodawcy oraz jego córki. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.