I SA/Wa 821/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. i M. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2013 r., sygn., akt I SAB/Wa 328/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. S. i M. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] marca 2018 r. (data wpływu do organu) K. S. i M. S. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 328/13, zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania - w części dotyczącej gruntu o powierzchni [...] m2, w stosunku do którego sprawa nie została dotąd rozpoznana co do istoty. Powołanym wyrokiem z 18 września 2013 r. sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]", działka nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skardze wniesiono o wymierzenie organowi grzywny w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. z uwzględnieniem okoliczności przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do wydania decyzji o ponad 4 lata oraz uprzedniego wymierzenia grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu względnie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na rzecz skarżących solidarnie sumy pieniężnej stanowiącej połowę wymierzonej grzywny, na zasadzie art. 154 § 7 ppsa. W uzasadnieniu skarżące podniosły, że w związku z niewykonaniem wyroku z 18 września 2013 r. sąd już raz wymierzył organowi grzywnę wyrokiem z 27 października 2014 r., I SA/Wa 1111/14, w wysokości 1000 złotych. Ponadto, wskazały, iż decyzją nr [...] z [...] listopada 2015 r. Prezydent [...] rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania w części dotyczącej gruntu pochodzącego z obszaru dawnej nieruchomości o powierzchni [...] m2, a decyzją nr [...] z [...] czerwca 2016 r. rozpoznał wniosek w części dotyczącej gruntu o powierzchni [...] m2. Nadal jednak organ nie rozstrzygnął wniosku o odszkodowanie w części dotyczącej gruntu o powierzchni [...] m2 i w tym zakresie nadal pozostaje w bezczynności, przy czym okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu wynosi ponad 4 lata. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] poinformował, iż akta sprawy zostaną przesłane do Sądu niezwłocznie po otrzymaniu z Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tutejszego sądu we wskazanej w niej części jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania, w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, przed wniesieniem skargi strona musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Poza sporem pozostaje bowiem, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 328/13, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej hip. jako "[...]", działka nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] grudnia 2013 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg dwumiesięczny termin wyznaczony wyrokiem w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, powinna być rozpoznana. Przy czym, przez rozpoznanie sprawy rozumieć trzeba jej rozpoznanie w całokształcie. Termin do wykonania powyższego wyroku sądu z 18 września 2013 r. upłynął w dniu 12 lutego 2014 r. Niekwestionowane pozostaje przy tym to, iż do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, pomimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny z tytułu zaistniałej zwłoki w jego wykonaniu (wyrok z 27 października 2014 r.) organ zawisłą przed nim sprawę rozstrzygnął jedynie w części. Oznacza to, że Prezydent [...] od ponad czterech lat pozostaje w stanie bezczynności przy wykonywaniu wyroku - w zakresie w jakim dotyczy on obowiązku rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za część nieruchomości obejmującej obszar [...] m2, co czyni zasadnym żądanie wymierzenia organowi z tego tytułu kolejnej grzywny. Niewykonywanie bowiem wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych, w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zważywszy na skalę przekroczenia terminu wykonania wyroku, jak też uwzględniając uprzednio z tego tytułu wymierzoną grzywnę w wysokości 1000 złotych oraz fakt, że sprawa odszkodowania w części nieruchomości obejmującej obszar [...] m2 została już rozpoznana, a zwłoka dotyczy rozpoznania wniosku w części dotyczącej gruntu o powierzchni [...] m2, skład orzekający ocenił, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości 4000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. W ocenie Sądu, okoliczności wynikające z akt sprawy nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek w części w jakiej nie został jeszcze rozpoznany. Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 328/13, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadły uprzednio w sprawie wyrok wymierzający grzywnę, jak też charakter spraw o ustalenie odszkodowania za nieruchomości [...], bezczynność organu należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Przy ocenie wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej Sąd uwzględnił również okoliczność, iż decyzjami z [...] listopada 2015 r. i [...] czerwca 2016 r. Prezydent [...] rozpoznał wniosek o ustalenie odszkodowania w części dotyczącej gruntu pochodzącego z obszaru dawnej nieruchomości o powierzchni odpowiednio [...] m2 i [...] m2. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku wydane zostało na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 120 P.p.s.a.