I SA/Wa 713/17

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W.M. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), bardzo schorowaną. Mieszka w mieszkaniu stanowiącym własność jej córki i nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiada też papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Skarżąca zaznaczyła ponadto, że uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie (woda, energia elektryczna, ogrzewanie) – [...] oraz leczenie – [...]. W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika co prawda, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i uzyskiwany dochód przeznacza na utrzymanie (media - [...]) i leczenie ([...]). Zauważyć jednak trzeba, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód miesięczny w wysokości [...]. Nie można zatem uznać, że jest ona osobą pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza sądowego skarżąca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zwłaszcza, że jak wynika z informacji zawartych we wniosku uzyskiwany dochód przeznacza wyłącznie na potrzeby własne, a mieszkając u córki, nie ponosi samodzielnie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, partycypując jedynie w przedmiotowych kosztach. Zdaniem referendarza sądowego nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem, skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one w istocie do wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a dalsze ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.