Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 678/23

I SA/Wa 678/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-14

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
14 grudnia 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r. nr KOC/6024/Go/22 w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 września 2022 r. nr 447/SD/2022; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją nr KOC/6024/Go/22 z 30 stycznia 2023 r. - po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Towarzystwa [...] - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] września 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279)., dalej jako dekret/dekret warszawski. Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy m.st. Warszawy. Następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130 ze zm.), powyższa nieruchomość przeszła z chwilą likwidacji gmin na własność Skarbu Państwa. Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych z 11 lutego 1949 r., nr [...] wynika, że tytuł własności nieruchomości hip. nr [...] położonej przy ul. [...] uregulowany był jawnym wpisem na Towarzystwo [...] Rzeczypospolitej Polskiej na mocy aktu z [...]lipca 1937 r. Objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządy Miejskiego m.st. Warszawy. Termin na zgłoszenie skutecznego wniosku dekretowego upłynął w dniu 16 lutego 1949 r. Wnioskiem z 15 lutego 1949 r. (data wpływu – 16 lutego 1949 r.) Towarzystwo Zwolenników [...] wystąpiło o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], hip. nr [...]. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z [...] grudnia 2014 r., nr [...] - utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., nr KOC/950/Go/15 - odmówił Polskiemu Towarzystwu [...] ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości, wskazując, że Polskie Towarzystwo [...] nie jest tożsame z byłym właścicielem nieruchomości Towarzystwem [...] w [...]. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu skargi Polskiego Towarzystwa [...] - wyrokiem z 14 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 607/16, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 lutego 2016 r., nr KOC/950/Go/15 i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy [...] grudnia 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że nie jest sporne i nie ulega wątpliwości, iż przed II wojną istniało stowarzyszenie Towarzystwo Zwolenników [...] (dawniej: [...] wpisane do rejestru Komisariatu Rządu pod nr [...] dnia 4 grudnia [...] r.). Natomiast Stowarzyszenie o nazwie Towarzystwo [...] zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń w dniu 24 czerwca 1946 r. W ocenie Sądu była to kontynuacja bytu prawnego przedwojennego stowarzyszenia - Towarzystwa [...]. Sąd wskazał również, że należy przyjąć, iż obecnie działające Polskie Towarzystwo [...] jest następcą prawnym Towarzystwa Zwolenników [...] w [...], będącego właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Powyższe spowodowało konieczność uchylenia obu decyzji organów, gdyż naruszały one przepisy prawa materialnego art. 7 dekretu warszawskiego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent m.st. Warszawy przyjął, że Polskie Towarzystwo [...] jest następcą prawnym Towarzystwa Zwolenników [...] w [...] i uznał, że w tej sytuacji do rozpatrzenia pozostaje wniosek Towarzystwa Zwolenników [...] w [...] z [...] lutego 1949 r. (data wpływu - 16 lutego 1949 r.) o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Następnie Prezydent m.st. Warszawy - po rozpatrzeniu powyższego wniosku - decyzją z [...] września 2022 r., nr [...], odmówił Polskiemu Towarzystwu [...] uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowanie wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr: [...] – część, [...] – część i [...] – część z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z analizy geodezyjnej z 17 lutego 2020 r. wykonanej przez geodetę uprawnionego A. K. wynika, iż dawna nieruchomość położona przy ul. [...], hip. nr [...], o pow. [...] m2 obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych z obrębu [...]: 1) nr [...] cz. o powierzchni [...] m2 - własność [...], 2) nr [...] cz. o powierzchni [...] m2 - droga gminna ul. [...], 3) nr [...] cz. o powierzchni 1 m2 - własność [...], oddana w użytkowanie wieczyste [...]. Teren dawnej nieruchomości w części oznaczonej jako działka nr [...] stanowi obecnie drogę publiczną, co oznacza, że w stosunku do tego terenu zachodzą okoliczności przewidziane w art. 214a ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazujące odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela ze względu na wykorzystanie nieruchomości na cele publiczne. Dalej wskazał, że pochodząca z dawnej nieruchomości działka nr [...] stanowi własność [...] i jest oddana w użytkowanie wieczyste. W konsekwencji w stosunku do tej działki spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazujące odmówić uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowanie wieczystego do gruntu. Wskazał również, że zgodnie z art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Z powyższego przepisu wynika, że jeżeli w stosunku do części dawnej nieruchomości hipotecznej zachodzą przesłanki wymienione w art. 214a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ ma obowiązek odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz dawnego właściciela lub jego następców prawnych w stosunku do całej nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. W związku z powyższym zobowiązany jest on odmówić uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości również w zakresie działki nr [...]. Dodał, że wydzielenie z przedmiotowej działki, której powierzchnia wynosi [...] m2, wchodzącej w jej skład części nieruchomości hipotecznej o pow. [...] m2 - byłoby niezgodne z ładem przestrzennym. W wyniku tego podziału pozostałby grunt o pow. 17 m2 stanowiący wąski pas ziemi. W konsekwencji efektywne korzystanie z tak małej działki byłoby niemożliwe. Dlatego też, w niniejszej sprawie będzie miał również zastosowanie art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego. Od powyższej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy odwołanie wniosło Polskie Towarzystwo [...], zarzucając jej naruszenie art. 214a ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu dawnej nieruchomości w odniesieniu do części oznaczonej obecnie jako działka [...] - część. Stwierdziło, iż podział działki nr [...] nie będzie naruszał ładu przestrzennego, gdyż wydzielony pas gruntu o powierzchni 17 m2 będzie sąsiadował z działką nr [...] stanowiącą własność gminy, co umożliwi połączenie tych dwóch działek. Dodało, że z działką nr [...] sąsiaduje działka nr [...] w kształcie małego trójkąta, która także samodzielnie nie może być użytkowana, co dowodzi, że funkcjonowanie działek o minimalnej powierzchni i dziwnych kształtach nie jest sprzeczne z ładem przestrzennym. Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z [...] stycznia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] września 2022 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podziela ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Podniosło, iż nie można zgodzić się ze skarżącym, że wydzielenie wąskiego pasa gruntu o powierzchni 17 m2 jest zgodne z ładem przestrzennym. Fakt, iż na terenie gminy znajdują się działki nie nadające się do zagospodarowania ze względu na swoją powierzchnię lub kształt, nie może oznaczać, że wydzielanie dalszych tego typu działek tworzy ład przestrzenny. To tak, jakby powiedzieć, że można wyrzucić papierek na chodnik, bo leży tam już inny papierek. Obowiązkiem gminy jest dbanie o ład przestrzenny, a przepis art. 214a ust. 1 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o braku możliwości dokonania - zgodnego z owym ładem - podziału nieruchomości i nie przewiduje dopuszczalności takiego podziału ze względu na hipotetyczną możliwość połączenia nowo wydzielanej działki z inną nieruchomością. Konieczna jest zatem ocena dopuszczalności wydzielenia określonej działki z punktu widzenia ładu przestrzennego i organ I instancji trafnie uznał, że wydzielenie nie nadającego się do zagospodarowania wąskiego pasa gruntu o powierzchni [...] m2 jest niezgodne z ładem przestrzennym - co uwidocznione jest w szczególności na szkicu nieruchomości. Stwierdziło też, iż bezspornie negatywne przesłanki zachodzą w odniesieniu do działek nr [...] - część i nr [...] - część. Następnie Kolegium wskazało, że stosownie do art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust, 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Przepis ten może jednak budzić wątpliwości. Brak jest jego uzasadnienia, a jego wykładnię utrudnia mieszanie przez ustawodawcę pojęć "gruntu", "nieruchomości", "części gruntu", "części nieruchomości" w poszczególnych punktach ustępu 1 w art. 214a. Jednak w ust. 1 pkt 5 wyraźnie użyto sformułowania "nieruchomości, której części dotyczy roszczenie", natomiast początek ustępu 1 oraz ustęp 2 posługują się pojęciem "gruntu" oraz "części gruntu". Najwyraźniej celem ustawodawcy było nakazanie odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego, gdy przesłanka negatywna dotyczy jakiejkolwiek części gruntu dekretowego. Przy czym ocena słuszności czy zgodności z Konstytucją tego rozwiązania nie należy do organów administracji. Również w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przepis ten nie został jak dotąd szczegółowo przeanalizowany. Podsumowując Kolegium uznało, że przesłanki negatywne dotyczą wszystkich trzech działek ewidencyjnych wchodzących w skład dawnej nieruchomości przy ul. [...], a zatem ewentualne wątpliwości co do interpretacji art. 214a ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają decydującego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Polskie Towarzystwo [...] w [...], dalej jako skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 214a ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu dawnej nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], hip [...] w odniesieniu do części oznaczonej obecnie jako działka [...]- część z obrębu [...]. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 6 września 2022 r., nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie zarzutów skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. pełnomocnik uczestnika postępowania [...]. w [...] oświadczył, że na działkę nr [...] i na sąsiednie działki nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Są jedynie procedowane sprawy w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 stycznia 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 6 września 2022 r. o odmowie uwzględnienia wniosku Towarzystwa Zwolenników [...] z 15 lutego 1949 r. (data wpływu - 16 lutego 1949 r.) o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu dawnej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr: [...] - część, [...] - część i [...] - część z obrębu [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów orzekających stanowiły przepisy art. 214a ust. 1 pkt 1, 2, 5 i ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), dalej jako u.g.n. Zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 1, 2 i 5 u.g.n. odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, m.in. ze względu na: - przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 (pkt 1); - sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich (pkt 2); - brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego (pkt 5). W myśl ust. 2 art. 214a u.g.n. przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Zgodnie z bezspornymi ustaleniami organów orzekających, stanowiąca część dawnej nieruchomości hipotecznej działka nr [...] - część o pow. [...] m2 stanowi część drogi publicznej - drogi gminnej - ul. [...] w [...]. W świetle art. 214a ust. 1 pkt 1 u.g.n. przesłanką odmowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste jest jego przeznaczenie lub wykorzystywanie na cel publiczny określony w art. 6 u.g.n. Zaś jednym z celów publicznych jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji (art. 6 pkt 1 u.g.n.). Przy czym nieruchomość przeznaczona pod drogę publiczną (w zależności od kategorii drogi) może stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Własność drogi publicznej może być przenoszona wyłącznie pomiędzy tymi podmiotami i tym samym droga publiczna nie może być przedmiotem powszechnego obrotu ani podlegać innym regulacjom. Skoro zatem działka nr [...] - część stanowi część drogi publicznej, to nie może ona zostać oddana skarżącemu w użytkowanie wieczyste. Wskazać należy również, że z niekwestionowanych ustaleń organów orzekających wynika, że część dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako działka nr [...] - część o pow. [...] m2 znajduje się w użytkowaniu wieczystym spółki [...]. w [...]. W tej sytuacji działka ta nie może ona zostać oddana skarżącemu w użytkowanie wieczyste. W świetle bowiem art. 214a ust. 1 pkt 2 u.g.n. przesłanką odmowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste jest jego oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich. W konsekwencji zgodzić się należy z organami orzekającymi obu instancji, że w stosunku do działek nr [...] - część (pow. [...] m2) i nr [...] - część (pow. [...] m2) zachodzą przesłanki odmowy przyznania na rzecz skarżącego prawa użytkowania wieczystego do tych części dawnej nieruchomości hipotecznej. Skarżący nie kwestionuje powyższej oceny organów orzekających - albowiem zarzuty odwołania, jak i zarzuty skargi, odnoszą się wyłącznie do kwestii odmowy przyznania mu prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] - część o pow. [...] m2. Jako przyczynę odmowy przyznania skarżącemu prawa użytkowania wieczystego organy orzekające - odwołując się do art. 214a ust. 2 u.g.n. - wskazały, że jeżeli w stosunku do części dawnej nieruchomości hipotecznej zachodzą przesłanki wymienione w art. 214a ust. 1 u.g.n., to organ ma obowiązek odmówić przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz dawnego właściciela lub jego następców prawnych w stosunku do całej nieruchomości. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organów orzekających, w tej konkretnej sprawie nie znajdzie zastosowanie § 2 art. 214a u.g.n., który stanowi, że przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych. Należy mieć na względzie, że w warunkach tej konkretnej sprawy zastosowanie tego § 2 art. 214a u.g.n., tj. odmowy przyznania skarżącemu prawa użytkowania wieczystego odnośnie działki [...]- część z przyczyn określonych w pkt 1 § 1 art. 214a u.g.n. (cel publiczny) i pkt 5 § 1 art. 214 a u.g.n. (grunt w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej) prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanej nieruchomości - działki [...]- część o pow. [...] m2, w sytuacji gdy powierzchnia pozostałych działek gruntu, których dotyczą przyczyny odmowy oddania w użytkowanie wieczyste, obejmuje łącznie powierzchnię [...] m2 (działka nr [...] -część o pow. [...] m2, działka nr [...] - część o pow. [...] m2). Już na pierwszy rzut oka widać, że zastosowanie tej regulacji prawnej miałoby negatywny skutek dla skarżącego, albowiem przesłanki odmowy przyznania użytkowania wieczystego dotyczą jedynie [...] m2, zaś skarżący traci możliwość uzyskania prawa użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanej nieruchomości o pow. [...] m2, czyli nieruchomości o znacznie większej powierzchni i większej wartości ekonomicznej. Skutek zastosowania tego rozwiązana w tej konkretnej sprawie byłby nieproporcjonalny w stosunku do przyczyn, na podstawie których odmówiono skarżącemu przyznania prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu. W ocenie Sądu, w tej konkretnej sprawie zastosowanie tej regulacji - przy założeniu że pozostałe przesłanki zostaną spełnione - prowadzi do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa majątkowego w postaci prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia (ust. 1). Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej (ust. 2). Materialne warunki ograniczenia prawa własności określa art. [...] ust. 3 Konstytucji RP, stanowiący, że ograniczenia praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo praw i wolności innych osób. Przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Jako kolejną przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa użytkowania wieczystego - do działki nr [...] część o pow. [...] m2 - było uznanie przez organy orzekające, iż wydzielenie z działki nr [...] o pow. [...] m2, wchodzącej w jej skład części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2, byłoby niezgodne z ładem przestrzennym. W wyniku podziału pozostałby bowiem grunt o pow. [...] m2 stanowiący wąski pas ziemi, zaś efektywne korzystanie z tak małej działki byłoby niemożliwe. Z powyższą oceną organów w tym zakresie Sąd nie może się zgodzić, gdyż jest ona co najmniej przedwczesna. Stosownie do art. 214a ust. 5 u.g.n. odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dotyczy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego. Z kolei jak wynika z art. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2021, poz. 741) przez pojęcie ładu przestrzennego należy rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. Podnieść należy, że przesłanki wskazane w art 214a u.g.n. są stosowane niezależnie od przyczyn wymienionych w art 7 ust. 2 dekretu, tj. niezależnie od tego, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Działka nr [...]-część o pow. [...] m2, położona w [...] przy ul. [...], stanowi własność [...]. Sposób użytkowania tej nieruchomości został oznaczony symbolem [...] – inne tereny zabudowane, co wynika z prowadzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej KW nr [...] oraz z informacji z rejestru gruntów dla działki nr [...] sporządzonej na dzień 3 sierpnia 2023 r. Na tej nieruchomości znajduje się budynek murowany, mający dwie kondygnacje naziemne i jedną podziemną, o pow. zabudowy [...] m2. Jest to budynek biurowy według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), co wynika z informacji z kartoteki budynków (k.403 verte i k.402 akt admin.). Zauważyć należy, że przepis art. 214a pkt 5 u.g.n. jako powód odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego wskazuje brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia dekretowego. Regulacja ta posługując się spójnikiem "i" odwołuje się wyraźnie do koniunkcji niezgodności z prawem i ładem przestrzennym wydzielenia działki, na której zgodnie z wnioskiem dekretowym miałoby zostać ustanowione użytkowanie wieczyste. Obie przesłanki muszą zatem wystąpić łącznie (analogiczne stanowisko zajął NSA w wyroku z 13 kwietnia 2023 r. w sprawie sygn. akt I OSK 640/22). Organ zatem obowiązany jest wykazać nie tylko brak możliwości podziału nieruchomości (a dokładnie wydzielenia z niej tej działki, na której zgodnie z wnioskiem dekretowym miałoby zostać ustanowione użytkowanie wieczyste - w niniejszej sprawie działki nr [...]-część o pow. [...] m2) zgodnego z ładem przestrzennym, ale również brak możliwości jej podziału zgodnego z prawem. W związku z powyższym, wyprowadzone w tym zakresie stanowisko organów orzekających o braku możliwości dokonania podziału przedmiotowej działki gruntu, nie doczekało się wyjaśnienia odpowiadającego zasadom określonym w art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Zasadniczo bowiem podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego (art. 93 ust. 1 u.g.n.). Natomiast, zgodnie z art. 94 ust. 1 u.g.n., w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zaś w myśl art. 95 u.g.n. niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celach enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie. Tymczasem możliwość taka w toku przeprowadzonego postępowania nie została dostatecznie wyjaśniona. Z rozstrzygnięć organów nie wynika, aby była oceniana kwestia ewentualnego istnienia i obowiązywania konkretnych prawnych uregulowań planistycznych obowiązujących dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość. Tym bardziej, iż ze złożonego na rozprawie oświadczenia pełnomocnika uczestnika postępowania wynika, że dla działki nr [...] i sąsiednich działek nie został sporządzony obowiązujący planu zagospodarowania przestrzennego. Jedynie procedowane są sprawy w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast z rozstrzygnięć organów obu instancji wynika, że ich stanowisko opiera się na kwestii powstania - w wyniku podziału działki - wąskiego pasa gruntu o pow. [...] m2, z którego efektywne korzystanie byłoby niemożliwe. Przy czym organy nie rozważyły okoliczności, że pozostała część działki nr [...] o pow. [...] m2 ciągnie się wąskim pasem wzdłuż całej granicy działki sąsiedniej o nr [...]. Nie rozważyły również tego, że część działki nr [...] o pow. [...] m2 i działka nr [...] mają tego samego właściciela - [...]. Zatem część działki o pow. [...] m2 może chociażby powiększyć działkę nr [...] poprzez ich połączenie. W ocenie Sądu, sposób procedowania organów orzekających narusza zasady zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprawy określone w art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji także zasady zaufania do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Prowadząc ponownie postępowanie organ weźmie pod uwagę ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku i dokona ponownej oceny kwestii możliwości dokonania podziału przedmiotowej nieruchomości hipotecznej zgodnego z prawem i ładem przestrzennym - po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 marca 2023
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Elżbieta Lenart /sprawozdawca/ Łukasz Trochym /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny