I SA/Wa 670/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowa przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) decyzją z [...] marca 2017 r. po rozpatrzeniu odwołania A. W. (Skarżąca) od decyzji Prezydenta W. z [...] stycznia 2017 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 2 listopada 2016 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta W. (Prezydent) z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na córkę, W. W. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent decyzją z [...] stycznia 2017 r. przyznał Skarżącej zasiłek rodzinny na córkę, W. W. na okres od 1 grudnia 2016 r. do 31 października2017 r., wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 31 maja 2017 r. w wysokości 110 złotych, z jednorazowym dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 złotych. Prezydent odmówił jednocześnie przyznania zasiłku za okres od 1 do 30 listopada 2016 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że W. pozostawała na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w. W. z [...] grudnia 2014 r. w rodzinie zastępczej, która przestała pełnić tę funkcję 19 grudnia 2016 r., to jest po zmianie postanowienia sądu. W ocenie organu pierwszej instancji, zasiłek rodzinny na dziecko przebywające do daty wykonania zarządzenia sądu, czyli do 19 grudnia 2016 r. w rodzinie zastępczej nie przysługiwał Skarżącej. Jako podstawę prawną tego stanowiska organ powołał art. 7 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518, dalej "ustawa o świadczenia rodzinnych"). Natomiast w okresie po 1 grudnia 2016 r. należało przyznać Skarżącej zasiłek z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że od września 2016 r. córka przebywa pod jej opieką. Z tego też powodu Centrum Pomocy Rodzinie wstrzymało wypłatę świadczeń z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla D. W., chociaż nie zapadło żadne postanowienie Sądu w tej sprawie. Fakt przebywania dziecka pod jej opieką jest znany Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...]. Podniosła ponadto, że dziecko ma określone potrzeby, które musi zaspokajać i dlatego uważa za niesłuszne przyznanie jej zasiłku rodzinnego od grudnia 2016 r. a nie od listopada, w którym złożyła wniosek. Po rozpatrzeniu odwołania SKO decyzją z [...] marca 2017 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że odwołanie nie mogło być uwzględnione, w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego nie zostało jeszcze zmienione postanowienie sądu o umieszczeniu W. w rodzinie zastępczej. SKO podkreśliło, że art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu Skarżąca wniosła skargę do tutejszego sądu. Podniosła, że W. przebywa pod jej opieką od czerwca 2016 r., a na jej utrzymaniu jest od września 2016 r. Fakt ten jest znany Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...] i potwierdzony w wywiadach środowiskowych przeprowadzonych przez pracownika socjalnego. Od września 2016 r. otrzymuje zasiłek stały ustalony wg kryteriów obowiązujących dla gospodarstwa dwuosobowego ponieważ OPS wziął pod uwagę fakt, iż prowadzi wspólne gospodarstwo z córka W. Wyjaśniła, że co prawda Sąd Rejonowy dopiero [...] grudnia 2016 r. wydał zarządzenie tymczasowe mocą którego córka pozostała pod jej tymczasową opieką, jednak córka mieszkała z nią już od czerwca 2016 r. Skarżąca podkreśliła ponadto, że od września 2016 r. WCPR zaprzestał wypłaty świadczeń D. W. z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Okolicznością niesporną w sprawie jest fakt umieszczenia W. w rodzinie zastępczej. Jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w. W. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z [...] marca 2007 r. wydanym w trybie zarządzenia tymczasowego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania umieścił W. w rodzinie zastępczej w osobie babki macierzystej, D. W. Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. sąd przywrócił Skarżącej władzę rodzicielską nad W., ograniczając ją jednocześnie poprzez umieszczenie dziewczynki w rodzinie zastępczej ustanowionej w osobie babki macierzystej, D. W. Dopiero postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. sąd w trybie zarządzenia tymczasowego zmienił swoje postanowienie z [...] grudnia 2014 r. w ten sposób, że ustanowił nadzór kuratora sądowego nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej przez Skarżącą. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że dobro W. wymaga wydania zarządzenia tymczasowego mocą którego zostanie pod bezpośrednią opieką matki, jednak wykonywanie władzy rodzicielskiej przez matkę zostanie poddane stałemu nadzorowi kuratora sądowego. Oznacza to, że w listopadzie 2016 r., to jest w miesiącu złożenia przez Skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, W. była umieszczona w rodzinie zastępczej. Z art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko umieszczone zostało w pieczy zastępczej. Zatem przyznanie Skarżącej zasiłku rodzinnego za listopad 2016 r., to jest za okres w jakim W. umieszczona była jeszcze w rodzinie zastępczej w osobie babci macierzystej stałoby w sprzeczności z zapisem art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podkreślała, że W. już od czerwca przebywała pod jej faktyczną opieką, OPS uwzględnił fakt prowadzenia przez nią dwuosobowego gospodarstwa domowego i przyznał jej odpowiedni zasiłek, a jednocześnie D. W. odebrano od września 2016 r. dodatek z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej. W ocenie sądu powyższe okoliczności faktycznie nie uprawniają jednak ani organu administracji ani sądu administracyjnego, do ustalenia wbrew treści postanowienia sądu powszechnego o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, że dziecko w tej rodzinie nie przebywa. Wobec jasnej treści art. 7 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dopiero ustalenie, że dziecko nie przebywa w rodzinie zastępczej, pozwala na przyznanie zasiłku rodzinnego rodzicom biologicznym. Przyjęcie toku rozumowania Skarżącej prowadziłoby do zanegowania stanu ukształtowanego orzeczeniem sądu rodzinnego. Wiązałoby się z koniecznością powierzenia organowi administracji funkcji ustalania, czy rzeczywiście dobro dziecka wymaga zmiany orzeczenia sądu o ustanowieniu rodziny zastępczej i czy rodzic biologiczny dalej rękojmię prawidłowego sprawowania władzy rodzicielskiej. Dopiero bowiem przeprowadzenie takich ustaleń powoduje, że możliwa jest zmiana orzeczenia o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej. Ustalenia takie mogą być dokonywane wyłącznie przez sąd rodzinny. Do chwili podjęcia odpowiedniego rozstrzygnięcia przez sąd rodzinny brak jest podstaw do powierzenia organowi administracji czynienia ustaleń, co do tego gdzie dziecko powinno przebywać. Sąd miał na względnie fakt, że celem i istotą zasiłku rodzinnego jest dobro dziecka. Nie należy jednak tracić z pola widzenia okoliczności, że również dobro dziecka ma na względzie sąd rodzinny, podejmujący decyzję o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej. To sąd rodzinny, z woli ustawodawcy wyposażony został w kompetencję do decydowania, czy dobro dziecka wymaga jego dalszego przebywania w rodzinie zastępczej czy też nie. Orzeczeniu sądu rodzinnego w tym zakresie winny podporządkować się inne organy – i to zarówno organy administracyjne jak i sąd administracyjny dokonujący kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej. Przyznanie zasiłku rodzinnego, za okres objęty postanowieniem sądu o umieszczeniu W. w rodzinie zastępczej oznaczałoby w praktyce, że organ administracji decyduje o zniesieniu skutków orzeczenia sądu rodzinnego. Zatem rozstrzygnięcie organów obu instancji w zakresie odmowy przyznania Skarżącej zasiłku rodzinnego za listopad 2016 r. to jest za okres w którym zgodnie z postanowieniem sądu W. miała przebywać w rodzinie zastępczej było prawidłowe. Końcowo sąd wyjaśnia, że orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w piśmie procesowym z dnia 19 września 2017 r. nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Wyrok NSA z 24 stycznia 2008 r. I OSK 526/07 dotyczył problemu czy zasiłek rodzinny może być przyznany rodzicowi w okresie urlopowania dziecka od przebywania w rodzinie zastępczej. Wyrok o sygnaturze II SA/Ol 393/11, jak wynika z CBOiS wydany został nie 8 czerwca 2011 r. ale 7 lipca 2011 r. i dotyczył zasiłku pielęgnacyjnego. Był to wyrok oddalający skargę i nie zostało sporządzone jego uzasadnienie. Natomiast cytowany w piśmie procesowym z 19 września 2017 r. fragment zawarty jest w wyroku WSA w Olsztynie z 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 303/11. Wyrokiem tym sąd uchylił decyzje organów obu instancji uznające za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne. Przywołany w piśmie z 19 września 2017 r. fragment uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie stanowi cytat z wyroku NSA z 24 stycznia 2008 r. I OSK 526/07, który jak już wcześniej wyjaśniono, dotyczył innego stanu faktycznego, to jest urlopowania dziecka z rodziny zastępczej a nie podjęcia przez dziecko i rodzica biologicznego decyzji, że dziecko nie będzie przebywać w rodzinie zastępczej. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.