I SA/Wa 652/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1995 r. nr [...] w przedmiocie podania do publicznej wiadomości wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży postanawia odrzucić skargę.

Pismem z 1 marca 2023 r. R. M. (dalej jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niezgodność z prawem uchwały Zarządu Dzielnicy [...] (dalej również jako "Organ") o numerze [...] podjętej [...] września 1995 r. w przedmiocie podania do publicznej wiadomości wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży. Niezgodność w ocenie Skarżącego sprowadzała się do pominięcia lokalu nr [...], znajdującego się w budynku przy [...] w [...], w wykazie lokali przeznaczonych na sprzedaż. Skarżący zarzucił brak postanowienia w przedmiotowej uchwale, które zobowiązywałoby Zarząd Dzielnicy [...] do powiadomienia najemcy lokalu o numerze [...] o podjęciu tej uchwały i okolicznościach związanych ze sprzedażą lokali mieszkalnych w budynku przy [...]. Nie zgadzając się z powyższą uchwałą Skarżący w piśmie z 23 czerwca 2022 r. wezwał Organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uzupełnienie uchwały tego Organu z [...] września 1995 r., które sprowadzało się do dopisania lokalu nr [...] w budynku przy [...] do wykazu lokali przeznaczonych na sprzedaż. Skarżący na powyższe pismo otrzymał odpowiedź w dniu 11 lipca 2022 r. wraz z jej uzupełnieniem doręczonym w dniu 19 października 2022 r. W treści skargi inicjującej postępowanie oraz w treści pism procesowych wnoszonych już w jego toku, Skarżący opisał okoliczności posiadania lokalu przez ojca Skarżącego, okoliczności zamieszkiwania ze swoim wstępnym i w konsekwencji posiadania lokalu przez Skarżącego. Wskazane wcześniej niezgodności wpłynęły, zdaniem Skarżącego, na naruszenie przepisów uchwały nr [...] podjętej przez Radę Gminy [...] w dniu 20 kwietnia 1995 r., jak również na naruszenie art. 32 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. Skarżący powołał się również w swojej skardze na naruszenie art. 5 obowiązującej w 1995 r. konstytucji, nie sprecyzował jednak okoliczności których miałoby dotyczyć naruszenia owego przepisu. Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] września 1995 r. podjął uchwałę nr [...] w sprawie podania do publicznej wiadomości wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży. Na mocy tej uchwały przeznaczono do sprzedaży [...] lokali mieszkalnych, w tym [...] lokali położonych w budynku przy [...]. Lokal o numerze [...] nie został objęty wykazem, ponieważ jak wskazał Organ, w dacie podjęcia przez Zarząd Dzielnicy [...] wyżej wskazanej uchwały pozostawał w dyspozycji Komendanta Głównego Policji, który nie zrezygnował z dalszego przeznaczenia lokalu na mieszkanie dla policjantów, nie wyraził również zgody na wykup lokalu przez ówczesnego najemcę. Zrzeczenie się dyspozycji przedmiotowego lokalu mieszkalnego nastąpiło dopiero 4 sierpnia 2009 r. na podstawie porozumienia z 4 sierpnia 2009 r. w sprawie współpracy w zakresie dysponowania lokalami stanowiącymi własność [...] i pozostającymi w dyspozycji Komendanta Głównego Policji, z przeznaczeniem na tymczasowe kwatery dla funkcjonariuszy policji. Organ przywołał przy powyższym uchwałę Rady Gminy [...] z [...] kwietnia 1995 r. nr [...] w sprawie zasad dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy [...]. Przedmiotowa Uchwała Rady Gminy [...] określała zasady sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach stanowiących własność Gminy [...]. Przedmiot sprzedaży został w niej określony jako lokal mieszkalny, a nie jako grupa lokali lub udział w budynku. Organ wyjaśnił, że sprzedaż choćby jednego lokalu w danym budynku nie nakładała obowiązku sprzedaży wszystkich lokali w tym budynku. Zarząd Dzielnicy [...] wyjaśnił także, że Skarżący aktualnie zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Podsumowując odpowiedź na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] o numerze [...] podjęta [...] września 1995 r. w przedmiocie podania do publicznej wiadomości wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga natomiast jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy że zgodnie z obowiązującym na czas podjęcia uchwały nr [...] w dniu [...] września 1995 r. przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1990 r. poz. 95), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zaznaczyć jednak należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. został zniesiony zawarty w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40) - uprzednio zwaną ustawą o samorządzie terytorialnym, obowiązek wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa. Uregulowanie to uzupełniał art. 101 ust. 3 tej ustawy, który stanowił, że w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Prawodawca w ustawie z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), zwanej dalej "ustawą zmieniającą", w art. 17 ust. 2 postanowił jednak że zmiany te dotyczą wyłącznie aktów lub czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie tej ustawy, a więc po dniu 1 czerwca 2017 r. Wnosząc zatem skargę na uchwałę organu wydaną [...] września 1995 r. strona skarżąca zobowiązana była do wyczerpania szczególnego trybu jej zaskarżenia do sądu administracyjnego, wynikającego z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Bezspornie w niniejszej sprawie skarżący wniósł do Organu wezwanie do usunięcia naruszeń pismem z 23 czerwca 2022 r., czym spełnił pierwszą z przesłanek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Kolejną z przesłanek dla skuteczności zaskarżenia aktu prawa miejscowego będącego przedmiotem niniejszej sprawy był upływ czasu do wniesienia skargi inicjującej niniejsze postępowanie, który był oznaczony terminem, którego bieg rozpoczynał się w chwili udzielenia odpowiedzi przez Organ na wskazane wcześniej wezwanie Skarżącego. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszeń Organ doręczył Skarżącemu w dniu 11 lipca 2022 r. wraz z jej uzupełnieniem doręczonym w dniu 19 października 2022 r. Skarżący skargę złożył natomiast w dniu 1 marca 2023 r. Przechodząc do wskazania przepisów proceduralnych właściwych dla wniesienia skargi przysługującej Skarżącemu z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym w tym miejscu zasadnym jest wskazanie na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2011 r. (I OSK 1158/11), gdzie skład orzekający zaznaczył, że "Obowiązuje w tym względzie powszechnie akceptowana w doktrynie i orzecznictwie zasada, że sprawa jest rozpoznawana wedle przepisów procesowych obowiązujących w dacie orzekania, to jest wedle Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast jeżeli chodzi o przepisy prawa materialnego, to będą miały zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wynika to z samej istoty sądowej kontroli administracji. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu wedle przepisów obowiązujących w dacie wydania tego aktu.". Teza postawiona we wskazanej wyżej sprawie, choć odnosząca się do innych przepisów, pozostaje aktualna dla sprawy rozstrzyganej w niniejszym postępowaniu. Należy zaznaczyć że zaskarżona uchwała o numerze [...] została podjęta [...] września 1995 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Zastosowanie wobec tego będzie miał tryb zaskarżenia określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (terytorialnym) w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r. Uwzględniając zmiany procedury sądowoadministracyjnej poczynione przez ustawodawcę w ustawie zmieniającej, zasygnalizować należy że do skargi wnoszonej w sprawie uchwały będącej przedmiotem sporu, zastosowanie będzie mieć art. 52 § 4 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.). Przepis ten stanowił, że w przypadku aktów innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Wobec ostatniego wskazanego przepisu, zastosowanie znajdzie również art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.), stanowiący że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Zastosowanie w tym trybie wyżej wymienionej normy prawnej związane jest z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2007 r. w której przyjął, że art. 53 § 2 p.p.s.a. znajduje zastosowanie do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07). Jak wynika z akt sprawy Skarżący wniósł skargę pismem z 1 marca 2023 r., oznacza to że Skarżący nie dochował terminu do jej złożenia określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Termin ten upływał z dniem 18 listopada 2022 r., jeśli przyjąć za odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszeń - pismo Organu stanowiące uzupełnienie wcześniej udzielonej odpowiedzi doręczone w dniu 19 października 2022 r. Choćby uznanie za odpowiedź na wezwanie pisma doręczonego Skarżącemu w dniu 11 lipca 2022 r. pozostaje bez zmiany dla rozstrzygnięcia, bowiem termin do wniesienia skargi względem tego pisma wygasł z dniem 10 sierpnia 2022 r. Zatem formułując ocenę dotyczącą pism przesłanych przez Organ w sposób korzystniejszy dla Skarżącego, nadal nie pozwala to uznać złożenia skargi inicjującej postępowanie z dochowaniem terminu, złożenie skargi jest przecież aktem staranności skarżącego który powinien dokonać w wyznaczonym przez prawo czasie. Należy jeszcze raz podkreślić, że Skarżący mógł skutecznie wnieść skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] o numerze [...] podjętą [...] września 1995 r. w przedmiocie podania do publicznej wiadomości wykazu lokali mieszkalnych przeznaczonych do sprzedaży, gdyby wniósł ją do sądu administracyjnego w ustalonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r.) terminie, czego jednak nie uczynił. Z powyższych względów stwierdzić należy, że przedmiotowa skarga, złożona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym (gminnym) została wniesiona po terminie, wobec czego podlegała odrzuceniu. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.