I SA/Wa 640/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Łukasz Trochym Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.G. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 25 stycznia 2022 r. nr DO.1.7614.25.2022.KW w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz I. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Minister Rozwoju i Technologii zaskarżoną decyzją z 25 stycznia 2022 r. nr DO.1.7614.25.2022.KW na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania I. G. (Skarżąca) i B. G. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 30 listopada 2021 r. nr NWIIIb.7533.174.2017. Decyzją tą Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę [...], prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, wydzielona z działki nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej [...] ([...]), obręb [...], zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej w dniu [...] grudnia 1998 r. własność G. G. i P. G.. W skardze na powyższą decyzję I. G. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez stwierdzenie zaistnienia przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz brak pełnej, wyczerpującej i wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania mimo śmierci strony postępowania – B. G., załączając do skargi poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię odpisu skróconego aktu zgonu B. G. na okoliczność śmierci strony postępowania w dniu [...] stycznia 2022 r., tj. przed wydaniem zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanym kryterium stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z 25 stycznia 2022 r. nr DO.1.7614.25.2022.KW została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzja ta skierowana została bowiem do B. G. -osoby, która nie żyła w dniu jej wydania. Z nadesłanego do Sądu wraz ze skargą na powyższą decyzję, a sporządzonego w dniu [...] stycznia 2022 r. przez Urząd Stanu Cywilnego [...], odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że w dniu [...] stycznia 2022 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zmarł B. G., będący adresatem zaskarżonej decyzji i stroną tego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Aby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracji mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, opubl. w: OSP 2004/3/33 i wyroki WSA w Warszawie: z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03 i z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2800/19). W związku z powyższym, zmarły w dniu [...] stycznia 2022 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji z 25 stycznia 2022 r. B. G. nie mógł być stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. W tej sytuacji konieczne było stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji z 25 stycznia 2022 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i umożliwienie czynnego udziału w postępowaniu następcom prawnym zmarłej strony postępowania. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne dla niej znaczenie i określi właściwie wszystkie strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej w kwocie 480 zł oraz uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), o czym zawiadomiono strony umożliwiając im przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.