I SA/Wa 621/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 203/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] pismem z dnia [...] marca 2017 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 203/12. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] z dnia [...] marca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. [...] - w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 17 sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1113/13 ukarał już Prezydenta [...] grzywną w wysokości 1000 zł za niewykonanie wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 203/12. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżąca wezwała organ do wykonania powyższego wyroku, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo na rozprawie skarżące (następcy prawni skarżącej) wniosły o przyznanie na ich rzecz sum pieniężnych w maksymalnym wymiarze, tj. po 22.925,15 zł. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wyjaśnił, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy spełnia ona przesłanki określonej w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121), a także z uwagi na bardzo duży obszar nieruchomości. Z powodu skomplikowanego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości istniała również konieczność zlecenia sporządzenia opracowania geodezyjnego. Ponadto organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2015 r. sporządzono opinię prawną, a w dniu [...] lipca 2015 r. złożono opinię geodezyjną dotyczącą nieruchomości stanowiącej własność [...]. Prezydent [...] dodał, że już wcześniej toczyło się postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W związku zatem z koniecznością wydania decyzji odszkodowawczej pomniejszonej o zwaloryzowaną kwotę odszkodowania ustalonego decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. istnieje konieczność zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu waloryzacji kwoty odszkodowania. W tej sytuacji Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. W toku prowadzonego postępowania [...] zmarła. Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] stwierdził, że spadek po [...] nabyła córka [...] oraz wnuczki [...], które następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. poparły skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 203/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 203/12 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] z dnia [...] marca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 17 sierpnia 2012 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął w dniu 17 października 2012 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powołanego wyroku, organ zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] jest zasadna. Z powodu niewykonania powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1113/13 Sąd wymierzył już organowi grzywnę wysokości 1000 zł. Pomimo tego organ nadal nie rozpoznał złożonego wniosku. Do dnia 15 maja 2018 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów, niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych, w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszym wyrokiem wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ, po zwrocie akt sprawy wraz z wyrokiem, dotyczącym bezczynności, nie podejmuje w sprawie prawie żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Sąd nie uwzględnił jednak wniosku o przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 powołanej ustawy ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Dodatkowo wskazać należy, że również w skardze strona skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności sprawy, które uzasadniałyby przyznanie jej sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.