Sygnatura
I SA/Wa 569/24
I SA/Wa 569/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-18
Wynik
Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 18 października 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy specjalista Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2024 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 4848/2023 w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z 6 grudnia 2023 r. nr 4848/2023 Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda/organ) po rozpatrzeniu odwołania z dnia 29 września 2023 r. E. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy Nr [...] z dnia 11 września 2023 r. orzekającej o odmowie J. K. oraz E. K. uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Na podstawie opinii geodezyjnej z dnia 22 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji ustalił, że aktualnie przedmiotowa nieruchomość hipoteczna stanowi część działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] z obrębu [...]. Zgodnie z treścią odpisu księgi wieczystej hip. nr [...], L. dz. nr [...], w dziale drugim wykazu wpisem jawnym z dnia 21 lutego 1939 r. ujawnieni są J. i I. K. w częściach równych niepodzielnie co do nieruchomości położonej przy ul. [...], wydzielonej z ksiąg o nr [...], zawierającej 465,5 m2. Wnioskiem z dnia 25 lipca 1985 r. I. B. z męża K. oraz A. K. zwrócili się o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Wnioskiem z dnia 29 września 1998 r. J. K. zwrócił się o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w Dzielnicy [...] przy ul. [...] oznaczoną hip. [...]. Pismem z dnia 18 kwietnia 2005 r. J. K. ponowił wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2007 r. J. K. i E. K. zwrócili się o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Pismem z dna 21 lutego 2018 r. J. K. ponowił wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 465,5 m2 położoną w [...] w Dzielnicy [...] przy ul. [...] oznaczoną hip. [...]. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że stronami przedmiotowego postępowania są J. K. i E. K.. Powyższy fakt organ pierwszej instancji wywiódł z przedłożonych do akt administracyjnych sprawy: - odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział II Cywilny sygn. akt. [...] z dnia 15 marca 1990 r., mocą którego spadek po I. B., zmarłej w dniu 26 sierpnia 1989 r. na podstawie ustawy nabył syn A. K. w całości, - odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny sygn. akt. [...] z dnia 29 maja 2006 r., mocą którego spadek po J. K., zmarłym w dniu 31 maja 1940 r. na podstawie ustawy nabyli żona I. B. oraz syn A. K. po 1/2 części spadku każde z nich, - odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział IV Cywilny sygn. akt. [...] z dnia 26 stycznia 1995 r., mocą którego spadek po A. K., zmarłym w dniu 19 grudnia 1990 r. na podstawie ustawy nabyli syn J. K. i córka E. K. po 1/2 części spadku każde z nich, -odpisu skróconego z dnia 16 sierpnia 2021 r. aktu małżeństwa Nr [...], zgodnie z którym I. K. przyjęła nazwisko męża tj. I. B. Decyzją Nr [...] z dnia 11 września 2023 r. Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie J. K. oraz E. K. uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] była zabudowana. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a więc termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Organ podkreślił, że wniosek o przyznanie własności czasowej gruntu w ustawowym terminie nie został złożony. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 31 marca 1950 r. nr L.dz. [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił J. i I. małż. K. prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] hip. nr [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 września 2008 r. [...] stwierdzono nieważność ww. orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy. Dalej organ wskazał, że budynek znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy przed 5 kwietnia 1958 r. po upływie terminu przewidzianego na złożenie wniosku w trybie art. 7 dekretu, tj. 17 sierpnia 1949 r. W ocenie organu pierwszej instancji fakt ten potwierdza protokół Wydziału Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 12 kwietnia 1950 r. Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji stwierdził, że odszkodowanie ani za budynek ani za nieruchomość nie przysługuje. Organ pierwszej instancji podkreślił, że na terenie dawnej nieruchomości hipotecznej [...] Zakład Osiedli Robotniczych na podstawie promesy z dnia 25 listopada 1949 r. przystąpił do realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego. Według dziennika rozbiórki i budowy nr [...] wydanego w dniu 12 maja 1950 r. w kwietniu 1950 r. rozpoczęto prace na ww. terenie. W ocenie organu pierwszej instancji nieruchomość gruntowa będąca przedmiotem wniosków o odszkodowanie w całości została zajęta pod inwestycję. Teren przedmiotowej nieruchomości stanowi teren osiedla. Organ wskazał, że działka nr [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...] oddanym do użytkowania w 1952 r. zgodnie z informacją z ewidencji gruntów i budynków oraz sprawozdaniem nr [...] z dnia 26 lipca 1954 r. dot. sprawdzenia, w 3 piętrowym budynku zlokalizowanym przy ul. [...], szczelności i drożności przewodów kominowych. Z kolei działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest integralną częścią osiedla, na której znajdują się ciągi piesze pełniące funkcję dojścia do budynku. Organ skonstatował, że jest to teren służący obsłudze budynku przy ul. [...]. W ocenie organu pierwszej instancji stan ten trwa od 1953 r., co potwierdzają pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego zdjęcia lotnicze z lat 1953 - 1955 r. W końcowej ocenie organ pierwszej instancji zważył, że wobec niespełnienia przesłanki dotyczącej utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością bez znaczenia pozostaje ewentualna możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne. Od powyższej decyzji, w ustawowo przepisanym terminie, odwołanie złożyła E. K. zarzucając organowi pierwszej instancji wydanie decyzji z naruszeniem: 1. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ust 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, całkowicie sprzeczną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz gwarantowaną konstytucyjnie ochroną prawa własności, prawa do innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, że dawni właściciele nieruchomości położonej przy ulicy [...], ozn. hip. [...] zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.; 2. art. 5 w zw. z art. 6 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że budynek znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy z uwagi na stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nieważności odmownej decyzji dekretowej z dnia 31 marca 1950 r. przeddekretowi właściciele nie utracili własności tego budynku; 3. art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, jak również dokonanie arbitralnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujących brakiem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez: - brak zlecenia przez organ sporządzenia opinii biegłego fotogrametry, opisującej szczegółowo zawartość zdjęć lotniczych z obszaru, na którym położona była nieruchomość, jak również ustalającej sposób zagospodarowania nieruchomości w dacie wejścia w życie przepisów dekretu oraz w dniu 5 kwietnia 1958 r.; - brak uwzględnienia przez Prezydenta m.st. Warszawy dowodów z dokumentów urzędowych potwierdzających, że dawni właściciele złożyli wniosek dekretowy; - brak wskazania decyzji o nakazie rozbiórki budynku; - zaniedbanie podjęcia czynności wyjaśniających celem zbadania i ustalenia kondycji budynku oraz zakresu jego odbudowy; - brak załączenia do akt sprawy dokumentów oraz innych dowodów jednoznacznie potwierdzających objęcie nieruchomości przez Państwo w faktyczne władanie przed dniem 5 kwietnia 1958 r.; - brak precyzyjnego ustalenia przez organ w jakiej dacie doszło do faktycznego pozbawienia dawnego właściciela, bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością; podczas gdy - oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji, gdy warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego postępowaniu dowodowym, które winno odbyć się w sposób wszechstronny mając na uwadze przepisy prawa materialnego, zwłaszcza materialnoprawne przesłanki przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.; - dopiero prawidłowe oraz precyzyjne ustalenie daty w jakiej dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania nieruchomością, w oparciu o wszystkie dostępne dowody, a nie w oparciu o arbitralną ocenę urzędników, którzy nie posiadają niezbędnych uprawnień i wiadomości specjalnych, pozwala na prawidłową ocenę, czy spełnione są przesłanki do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.; 4. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zasięgnięcia opinii fotogrametry oraz poprzez brak pozyskania szerszej dokumentacji zdjęciowej lub innej dokumentacji archiwalnej przedstawiającej stan zagospodarowania nieruchomości w dacie wejścia w życie przepisów dekretu warszawskiego w sytuacji, gdy zgromadzenie wiarygodnego i rzetelnego materiału dowodowego w tym zakresie wymagało wiadomości specjalnych i stosownych kwalifikacji zawodowych, 5. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość, w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie przeznaczenia nieruchomości w planie zabudowania miasta Warszawy oraz w zakresie momentu utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością uzasadniałby wydanie pozytywnego orzeczenie o przyznaniu odszkodowania; 6. art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.pa. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niepełny, a wręcz uniemożliwiający skontrolowanie procesu rozstrzygania w niniejszej sprawie, jak również zaniechanie odniesienia się do podstawowych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji, a jednocześnie w sprzeczności z zasadą przekonywania stron postępowania, które przejawiło się poprzez: - zaniechanie jednoznacznego wskazania, w jakiej dacie dawny właściciel lub jego następcy prawni utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością; - lakoniczne uzasadnienie przyczyn, dla których w ocenie organu odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może być przyznane; - pominięcie okoliczności, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło nieważność odmownej decyzji dekretowej z dnia 31 marca 1950 r.; - brak sporządzenia wnikliwego, jasnego i kompletnego uzasadnienia prawnego, w szczególności w zakresie subsumcji ustalonego, acz w sposób wadliwy, stanu faktycznego pod normę prawną; Mając na względzie powyższe zarzuty w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda w zakresie możliwości ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. w stosunku do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] wskazał, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r. tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 u.g.n. powyższa ustawa utraciła moc i aktualnie sprawa odszkodowań za nieruchomości warszawskie objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest uregulowana przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda wskazał, że art., 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika z treści skarżonej decyzji organ pierwszej instancji uznał, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1946 r, była zabudowana. Wojewoda podniósł, że powyższy stan zabudowy gruntu przy ul. [...] w ocenie organu pierwszej instancji potwierdza protokół oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 7 stycznia 1950 r., zgodnie z którym z budynku pozostały fragmenty murów parteru zagruzowane do wysokości Ip. Wojewoda wskazał także, że zgodnie z art. 1 dekretu warszawskiego z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy m.st. Warszawy przechodziły jedynie grunty nieruchomości warszawskich. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Z przepisów tych wynika, że budynki na gruntach, które przeszły na własność gminy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli (art. 5 dekretu) dopóki nie zostanie wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., tj. rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu warszawskiego gmina m. st. Warszawy mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę m. st. Warszawy. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu ust.1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Wojewoda wskazał, że art. 8 dekretu warszawskiego stanowi, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. Dotychczasowi właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu warszawskiego, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina, była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu warszawskiego, odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Wojewoda wskazał, że wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Wojewoda podał, że jak wskazują dokumenty znajdujące się w aktach sprawy w dniu wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., zabudowania znajdujące się na gruncie ww. nieruchomości uległy zniszczeniu na skutek działań wojennych. Powyższe potwierdza, zdaniem Wojewody, powołany przez organ pierwszej instancji protokół oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 7 stycznia 1950 r. Zebrany materiał dowodowy przez organ pierwszej instancji pozwala więc na określenie czy budynki te wchodziły w zakres pojęcia budynku dekretowego z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 3 powołanego wyżej dekretu o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny budynkiem zniszczonym był taki budynek, który w wskutek działań wojennych znajdował się w takim stanie, że według władzy budowlanej winien ulec rozbiórce. Zdaniem Wojewody z materiału dowodowego, wynika, że właśnie w takim stanie znajdował się budynek położony przy ul. [...]. Wojewoda podał, że w punkcie 2 i 3 protokołu z dnia 7 stycznia 1950 r. wskazano, że budynek znajdujący się przy ul. [...] (oznaczony na szkicu Nr 1) zagraża doraźnie bezpieczeństwu i zdrowiu publicznemu. Ewentualna odbudowa budynku koliduje z przepisami art. 380 prawa budowlanego oraz planem zagospodarowania przestrzennego, w szczególności z przekazaniem terenu pod zabudowę osiedlową. Pozostawienie budynku bez dokonania rozbiórki przy równoczesnej niemożliwości odbudowy z przyczyn wyżej stwierdzonych, spowoduje szkody gospodarcze. Wskazano także w treści protokołu, że budynek należy uznać za zniszczony w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych na skutek wojny. Na koniec w treści protokołu wskazano, iż budynek został oddany do rozbiórki zastępczej. Wojewoda dodał, że rozbiórkę uszkodzonego budynku potwierdza dziennik rozbiórki i budowy nr [...] wydany w dniu 12 maja 1950 r. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie należało zbadać, czy przedmiotowa nieruchomość, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda podkreślił, że organ pierwszej instancji pominął w uzasadnieniu skarżonej decyzji badanie przesłanki dotyczącej przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budownictwo jednorodzinne. Prezydent m. st. Warszawy odniósł się jedynie do przesłanki utraty przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową działką przed 5 kwietnia 1958 r. W tym zakresie organ pierwszej instancji wskazał, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda podał, że w zakresie spełnienia drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością organ pierwszej instancji ustalił, że przed 5 kwietnia 1958 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości został wybudowany budynek mieszkalny o aktualnym adresie [...], stanowiący element osiedla. Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy w tym zakresie. Podał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się szereg dokumentów, które potwierdzają powyższy stan faktyczny. Jak wynika z pisma wydanego w dniu 5 grudnia 1945 r. L. dz. [...] Zakład Osiedli Robotniczych zwraca się z prośbą do Inspekcji Budowlanej o przydzielenie m.in. nieruchomości przy ul. [...] do rozbiórki, w związku z promesą z dnia 25 listopada 1949 r. L. dz. [...] pod budownictwo społeczne. Według dziennika rozbiórki i budowy nr [...] wydanego w dniu 12 maja 1950 r. do prac porządkowych i budowy na przedmiotowej nieruchomości przystąpiono w kwietniu 1950 r. Analiza zdjęcia z roku 1955 wskazuje, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania część działki ewidencyjnej nr [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...]. Zgodnie z informacją z ewidencji gruntów i budynków budynek został oddany do użytkowania w 1952 r. Zdaniem Wojewody powyższy fakt potwierdza również sprawozdanie nr [...] z dnia 26 lipca 1954 r. dotyczące sprawdzenia, w 3 piętrowym budynku zlokalizowanym przy ul. [...], szczelności i drożności przewodów kominowych. Pozostała część nieruchomości gruntowej oznaczonej hip. [...] stanowiąca w chwili obecnej część terenu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], jak obrazuje to zdjęcie z roku 1955 stanowi część osiedla zagospodarowaną na ciągi piesze pełniące funkcję dojścia do budynku. Wojewoda wskazał, że w wyroku z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OSK 2703/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez znaczenia dla sprawy pozostaje także okoliczność, że istniejący obecnie budynek został wzniesiony jedynie na części spornej nieruchomości. Ewentualne odszkodowanie należy się bowiem z tytułu utraty władztwa nad określonymi działkami a nie ich zabudowaniem. Podkreślić przy tym należy, że na potrzeby budynku mieszkalnego dochodzi do zajęcia nie tylko gruntu znajdującego się pod nim, ale także do niego przylegającego jako funkcjonalnie powiązanego z budynkiem jako teren zielony, drogi dojazdowe i ciągi piesze czy miejsce posadowienia przyłączy technicznych budynku do wodociągów, kanalizacji czy zaopatrzenia go w gaz i elektryczność." Odwołał się także do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1586/07 gdzie stwierdzono "Jak jednolicie podkreśla się to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uregulowanie zawarte w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do faktycznej utraty możliwości władania działką np. poprzez zajęcie terenu przez konkretne prace budowlane, ogrodzenie terenu, zajęcie gruntu przez materiały budowlane itp. przypadki stanowiące o faktycznej, rzeczywistej niemożności władania daną działką." Wojewoda podkreślił, że negatywna przesłanka w postaci pozbawienia faktycznej możliwości władania działką przed dniem 05 kwietnia 1958 r. może być dostatecznie zobiektywizowana w zasadzie wyłącznie poprzez ustalenie o objęciu faktycznego, rzeczywistego władztwa przez państwo (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 614/97). Chodzi tu o faktyczne przejęcie władztwa, a nie o objęcie w posiadanie w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W założeniu ustawodawcy art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w którym dotyczy pozbawienia możliwości faktycznego władania, odnosi się do działania podmiotu władzy publicznej. Wojewoda podał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono ponad wszelką wątpliwość, że podmioty publiczne podjęły w stosunku do nieruchomości konkretne działania faktyczne przed datą 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda stwierdził, że okoliczność uwidoczniona na zdjęciu lotniczym 1955 r. w postaci wybudowanego wielkogabarytowego budynku oraz fakt wykluczenia możliwości korzystania z części przedmiotowego gruntu stanowiącego przestrzeń przy budynku, pozwala na jednoznaczne wnioskowanie, iż nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem Wojewody, wyżej przywołane dokumenty dowodzą, że okoliczności w nich wskazane nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłych właścicieli władania nieruchomością przy ul. [...]. W ocenie Wojewody wskazany wyżej stan faktyczny potwierdza zdjęcie lotnicze z roku 1955 w korelacji z pozostałą ww. dokumentacją pozyskaną przez organ pierwszej instancji do akt sprawy. Na przedmiotowej nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r. zostały podjęte konkretne działania faktyczne uniemożliwiające choćby potencjalną możliwość faktycznego władania przez dawnych właścicieli przedmiotową nieruchomością. Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność władania przedmiotową nieruchomością choćby w części przed datą określoną w art. 215 ust. 2 u.g.n., powinna podlegać inicjatywie dowodowej stron skarżących na podstawie art. 7 k.p.a., co nie miało miejsca w tej sprawie. Zdaniem Wojewody twierdzenie jakoby poprzednicy prawni mieli możliwość faktycznego władania, dawną nieruchomością hipoteczną zagospodarowaną co najmniej w roku 1955 pod osiedle mieszkaniowe nie miały pokrycia w zgromadzonym przez organ pierwszej instancji materiale dowodowym sprawy. Okoliczności te nie zostały wykazane przez strony stosownymi dowodami. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. i dodatkowy dowód w postaci opinii fotogrametry nie jest wymagany. W ocenie Wojewody zdjęcie lotnicze z roku 1955 jest na tyle czytelne, iż mogło zostać poddane samodzielnej ocenie przez organ prowadzący postępowanie. Mając powyższe na uwadze Wojewoda uznał, że słusznie organ pierwszej instancji wskazał, w uzasadnieniu decyzji [...] z dnia 22 września 2023 r., iż nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 215 ust. 2 u.g.n., w związku z faktem, iż dawni właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością, przed 5 kwietnia 1958 r. W świetle przedstawionych argumentów Wojewoda za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznał zarzuty wskazane w odwołaniu. Dodał, że w świetle powyższych okoliczności brak wyjaśnienia organu pierwszej instancji w zakresie spełnienia przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., dotyczącej stwierdzenia czy przedmiotowa nieruchomość, przed dniem wejścia w życie ww. dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz błędna interpretacja dokumentacji w zakresie uszkodzonych na skutek działań wojennych zabudowań znajdujących się na przedmiotowym gruncie przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nie może stanowić samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Nr [...] z dnia 11 września 2023 r. Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje zdaniem Wojewody, że odszkodowanie za grunt nie może zostać przyznane w sytuacji, gdyby choćby jedna z przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. nie została spełniona, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Z kolei błędna analiza organu pierwszej instancji w zakresie istnienia na przedmiotowym gruncie zabudowań w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. K.,(skarżąca), zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 23), dalej również jako art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie przez Wojewodę podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez: - niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności akceptację zaniechania przez Prezydenta m.st. Warszawy odniesienia się do decyzji o rozbiórce budynku; -brak precyzyjnego ustalenia przez organ w jakiej dacie doszło do faktycznego pozbawienia dawnego właściciela, bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością; - brak zlecenia przez organy sporządzenia opinii biegłego fotogrametry, opisującej szczegółowo zawartość zdjęć lotniczych z obszaru, na którym położona była nieruchomość, jak również ustalającej sposób zagospodarowania nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu oraz w dniu 05 kwietnia 1958 r. podczas gdy obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o potwierdzenie odszkodowania jest dokładne ustalenie kwestii faktycznej możliwości władania działką po dniu 05 kwietnia 1958 roku; - dopiero precyzyjne ustalenie, kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką, w oparciu o wszystkie dostępne dowody pozwala na ocenę, czy spełnione są przesłanki do przyznania odszkodowania zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym zgodnie z kpa postępowaniu dowodowym, które winno odbyć się w sposób wszechstronny, mając na uwadze przepisy prawa materialnego, zwłaszcza materialnoprawne przesłanki przyznania odszkodowania na podstawie artykułu 215 ust, 2 ugn. - postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji; 2. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością Wojewoda Mazowiecki winien był, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 kpa względnie art. 138 § 1 pkt 2 kpa); 3. naruszenie art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 1 kpa poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku inicjującego postępowanie, podczas gdy, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym pod sygn. akt I SA/Kr 340/09 wyroku z dnia 12 maja 2009 roku: "Z brzmienia art, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. wynika, i uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeśli w toku postępowania strona podniosła argumenty, zarzuty, zapatrując się na faktyczną bądź prawną ocenę sprany odmiennie niż organ administracji publicznej. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne łub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości a ponadto poprzez całkowite pominięcie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy: 4. naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. 1997 Nr 115 poz. 741, dalej również jako "UGN w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ust 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, całkowicie sprzeczną z konstytucyjną zasadą proporcjonalności oraz gwarantowaną konstytucyjnie ochroną prawa własności, prawa do innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia, wyrażającą się w błędnym przyjęciu, że dawni właściciele nieruchomości położonej przy ulicy [...], ozn. hip. [...] zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 05 kwietnia 1958 roku; 5. naruszenie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezgodne z Konstytucją RP zróżnicowanie adresatów art. 215 ust. 2 ugn pomimo istotnej cechy faktycznej i prawnej uzasadniającej równe ich traktowanie (pozbawienie własności nieruchomości na podstawie przepisów dekretu warszawskiego tj. zróżnicowaniu sytuacji byłych właścicieli nieruchomości warszawskich i ich następców prawnych poprzez uznanie, iż brak jest możliwości wypłacenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ugn w przypadku zajęcia nieruchomości przed 05 kwietnia 1958 roku, podczas gdy brak jest jakiejkolwiek przesłanki relewantności takiego zróżnicowania (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 roku, SK 41/09); 6. naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez zignorowanie konstytucyjnej zasady słuszności odszkodowania poprzez błędne i bezzasadne uznanie, iż odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 UGN może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 05 kwietnia 1958 roku, podczas gdy stosowanie przepisów o odszkodowaniach w sytuacjach, o jakich mowa w art. 215 ugn, musi uwzględniać zasadę słusznego odszkodowania, bowiem — jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny — w procesie interpretacji pojęć konstytucyjnych normy Konstytucji powinny narzucać sposób i kierunek wykładni postanowień zawartych w innych aktach normatywnych (z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 roku, P 5/99, OTK 2Q0Ql2/60), co w niniejszej sprawie oznacza to, że skoro z przepisu art. 215 ust. 2 UGN nie wynika w sposób wyraźny ograniczenie zakresu odszkodowania, to zastosowanie przepisów o odszkodowaniach musi uwzględniać zasadę odszkodowania słusznego, a więc ekwiwalentność odszkodowania w stosunku do zakresu mienia przejętego przez państwo; 7. naruszenie art. 8 KPA poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej; 8. naruszenie artykułu 215 ust. 2 ugn w zw. z art 7 § 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji o odmowie przyznania odszkodowania za Nieruchomość, w sytuacji, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie przeznaczenia Nieruchomości w planie zabudowania miasta Warszawy oraz w zakresie momentu utraty faktycznej możliwości władania uzasadniałyby wydanie pozytywnego orzeczenia o przyznaniu odszkodowania. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody Mazowieckiego Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia 6 grudnia 2023 roku (znak: [...]) a w konsekwencji także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 11 września 2023 roku (znak: [...]) i zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi należy na wstępie wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Należało zatem zbadać, czy na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia i zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymienione w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania w niniejszej sprawie obejmował żądanie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Sąd podziela wyrażone w wyroku tut. Sądu z 13 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1232/21 stanowisko, że tak wyrażone żądanie wymagało uwzględnienia treści art. 215 ust. 2 u.g.n., w myśl którego przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przepis ten uzupełnia regulacje dekretowe, umożliwiając części osób pozbawionych własności, zgłoszenie wniosku o ustalenie odszkodowania odpowiadającego wartości przejętych nieruchomości. Ustala on odrębne warunki przyznania odszkodowania za dom i działkę. Przyznanie odszkodowania za dom podlegający przepisom dekretu uzależnione jest od spełnienia następujących warunków: dom przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz dom był jednorodzinny. Ustalenie odszkodowania za "działkę" jest natomiast warunkowane ustaleniem, że podlegała ona przepisom dekretu, mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 1 dekretu warszawskiego z dniem jego wejścia w życie, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy m.st. Warszawy przechodziły jedynie grunty nieruchomości warszawskich. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowiły inaczej. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Zgodnie z art. 6 ust. 1 dekretu warszawskiego gmina m. st. Warszawy mogła wyznaczyć właścicielowi przedmiotów, znajdujących się na gruncie, który przeszedł na własność gminy i został przez nią objęty w posiadanie, stosowny termin dla zabrania tych przedmiotów. W razie bezskutecznego upływu terminu własność tych przedmiotów przechodziła na gminę m. st. Warszawy. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu ust. 1 nie stosuje się do budynków, z wyjątkiem budynków zniszczonych, które według orzeczenia władzy budowlanej ze względu na stan zniszczenia nie nadają się do naprawy i powinny ulec rozbiórce. Art. 8 dekretu warszawskiego stanowi z kolei, że budynki przechodziły na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do przejętego gruntu. Dotychczasowi właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu warszawskiego, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina, była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu warszawskiego, odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Jak prawidłowo wskazał Wojewoda wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. W niniejszej sprawie, jak to wynika z materiałów dowodowych pozyskanych przez organy budynek przy ul [...] uległ zniszczeniu na skutek działań wojennych. Zgodnie z protokołem oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 7 stycznia 1950 r z budynku pozostały fragmenty murów parteru zagruzowane do wysokości Ip. Z kolei z pkt 2 i 3 tego protokołu wynika, że budynek znajdujący się przy ul. [...] (oznaczony na szkicu Nr 1) zagraża doraźnie bezpieczeństwu i zdrowiu publicznemu. Ewentualna odbudowa budynku koliduje z przepisami art. 380 prawa budowlanego oraz planem zagospodarowania przestrzennego, w szczególności z przekazaniem terenu pod zabudowę osiedlową. W treści protokołu wskazano także, że pozostawienie budynku bez dokonania rozbiórki przy równoczesnej niemożliwości odbudowy z przyczyn wyżej stwierdzonych, spowoduje szkody gospodarcze. W treści protokołu podano również, że budynek należy uznać za zniszczony w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych na skutek wojny. Na koniec w treści protokołu wskazano, iż budynek został oddany do rozbiórki zastępczej. Rozbiórkę uszkodzonego budynku potwierdza dziennik rozbiórki i budowy nr [...] wydany w dniu 12 maja 1950 r. W związku z powyższym Wojewoda zasadnie uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Ustalenia w tym zakresie nie były kwestionowane w skardze i Sąd je podziela. Ponadto z pisma wydanego w dniu 5 grudnia 1945 r. L. dz. [...] wynika, że Zakład Osiedli Robotniczych zwrócił się z prośbą do Inspekcji Budowlanej o przydzielenie m.in. nieruchomości przy ul. [...] do rozbiórki, w związku z promesą z dnia 25 listopada 1949 r. L. dz. [...] pod budownictwo społeczne. Według dziennika rozbiórki i budowy nr [...] wydanego w dniu 12 maja 1950 r. do prac porządkowych i budowy na przedmiotowej nieruchomości przystąpiono w kwietniu 1950 r. Analiza zdjęcia z roku 1955 wskazuje, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania część działki ewidencyjnej nr [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...]. Zgodnie z informacją z ewidencji gruntów i budynków budynek został oddany do użytkowania w 1952 r. Zasadnie Wojewoda uznał, że powyższy fakt potwierdza również sprawozdanie nr [...] z dnia 26 lipca 1954 r. dotyczące sprawdzenia, w 3 piętrowym budynku zlokalizowanym przy ul. [...], szczelności i drożności przewodów kominowych. Pozostała część nieruchomości gruntowej oznaczonej hip. [...] stanowiąca w chwili obecnej część terenu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], jak obrazuje to zdjęcie z roku 1955 stanowi część osiedla zagospodarowaną na ciągi piesze pełniące funkcję dojścia do budynku. Prawidłowa jest zatem konkluzja Wojewody, że zniszczony na skutek działań wojennych a znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości budynek nie mógł przejść na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r., ponieważ przed tą datą został już rozebrany a na tej nieruchomości powstał wielogabarytowy budynek oraz ciągi piesze związane z korzystaniem z tej nieruchomości. . Tym samym jedna z przesłanek art. 215 ust 2 nie została spełniona. Sąd podziela także stanowisko organów, że grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] w dacie wejścia w życie dekretu nie był zabudowany. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, a więc termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Wniosek o przyznanie własności czasowej gruntu w ustawowym terminie nie został złożony. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 31 marca 1950 r. nr L.dz. [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił J. i I. małż. K. prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] hip. nr [...]. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 września 2008 r. [...] stwierdzono nieważność ww. orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy. Prawidłowe są zatem ustalenia organów, że budynek znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości nie przeszedł na własność Gminy po 5 kwietnia 1958 r.. Jak wskazano na wstępie rozważań zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n. ustawodawca przewidział także możliwość wypłaty odszkodowania za działkę, przeznaczoną przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, a dawni właściciele tej nieruchomości zostali pozbawieni możliwości faktycznego nią władania po dniu 05 kwietnia 1958 r. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie a powołanego już wyżej na terenie dawnej nieruchomości hipotecznej [...] Zakład Osiedli Robotniczych na podstawie promesy z dnia 25 listopada 1949 r. przystąpił do realizacji inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego. Według dziennika rozbiórki i budowy nr [...] wydanego w dniu 12 maja 1950 r. w kwietniu 1950 r. rozpoczęto prace na ww. terenie. Teren przedmiotowej nieruchomości stanowił teren osiedla. Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem o adresie ul. [...] oddanym do użytkowania w 1952 r. co potwierdza informacja z ewidencji gruntów i budynków oraz sprawozdanie nr [...] z dnia 26 lipca 1954 r. dotyczące sprawdzenia, w 3 piętrowym budynku zlokalizowanym przy ul. [...], szczelności i drożności przewodów kominowych. Z kolei działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest integralną częścią osiedla, na której znajdują się ciągi piesze pełniące funkcję dojścia do budynku. Jest to zatem teren, jak słusznie wskazują organy, służący obsłudze budynku przy ul. [...]. Stan ten trwa co najmniej od 1953 r., co potwierdzają pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego zdjęcia lotnicze z lat 1953 - 1955 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że cała nieruchomość hipoteczna została zajęta podczas prowadzenia prac budowlanych budynku oznaczonego [...] przy u [...], co jest równoznaczne z utratą faktycznej możliwości władania nią przez dawnego właściciela. Ustalenie utraty władztwa nad terenem nieruchomości nie musiało być bowiem na tyle precyzyjne, aby polegało na pozyskaniu informacji w jakiej konkretnie dacie rozpoczęła się budowa widocznych na zdjęciach budynków. Dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 05 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona najpóźniej w roku 1953. Sąd podziela także stanowisko Wojewody, że przeprowadzenie dowodu z opinii fotogrametry dot. analizy zdjęć lotniczych nie było w tej sprawie wymagane gdyż zdjęcia lotnicze są na tyle czytelne, że ich samodzielna ocena dokonana przez organ w stanie faktycznym niniejszej sprawy w powiązaniu z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym nie wykraczała poza ramy granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W ocenie Sądu w świetle powyższego organy zasadnie uznały, że nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 215 u.g.n. w związku z utratą przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. Widoczny na zdjęciach lotniczych stan zagospodarowania tego terenu w okresie 1953- 1955 r. oraz fakt wykluczenia możliwości korzystania z części przedmiotowego gruntu stanowiącego ciąg pieszy dojście do osiedla i budynku, pozwala na stwierdzenie, że nieruchomość nie mogła być użytkowana przez dawnego właściciela po dniu 05 kwietnia 1958 r. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w powołanym przepisie odnosi się bowiem do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). W świetle powołanych wyżej dokumentów organy prawidłowo ustaliły, że byli właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tym stanowiskiem Sąd orzekający się zgadza. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy dokonały całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a dokonana ocena nie nosi cech dowolności. Sąd zwraca uwagę, że określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie ocena ta oparta została na prawidłowej analizie materiału dowodowego zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego pod kątem subsumcji tego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego i jest zgodna z zasadami logiki. W świetle bowiem wszystkich dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, wbrew zarzutom skargi, oczywistym jest, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości została przeprowadzona budowa budynku wielogabarytowego a przedmiotowa działka stanowiła w całości obszar niezbędny do wykonania prac inwestycyjnych i do ich następnie właściwego funkcjonowania. Przeciwne twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednocześnie do akt nie został złożony żaden dokument, który podważyłby stanowisko organów. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie gdyż potwierdzają je opisane w decyzji, a zgromadzone w aktach dokumenty. Odnosząc się do podniesionych przez stronę zarzutów niezgodności omawianej regulacji z Konstytucją tj. art. 64 ust 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 21 ust. 2 Sąd wskazuje, że, przesłanka "pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r." była rozważana przez Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt P 6/13 (OTK-A 2015/9/161). I choć w orzeczeniu tym Trybunał umorzył postępowanie wszczęte na skutek pytania prawnego o zgodność art. 215 ust. 2 ugn z przepisami Konstytucji "w zakresie, w jakim uzależnia prawo do odszkodowania od pozbawienia poprzedniego właściciela nieruchomości bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po 5 kwietnia 1958 r.", to jednak nie sposób pominąć przyczyn tego umorzenia. Trybunał uznał bowiem, że brak regulacji odnośnie byłych właścicieli gruntów warszawskich lub ich następców prawnych, którzy utracili władztwo nad nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. - tak jak ma to również miejsce w niniejszej sprawie - stanowi rodzaj zaniechania legislacyjnego (prawodawczego), którego stwierdzenie niekonstytucyjności uzasadnione jest tylko wtedy, gdy istnieje konstytucyjny nakaz uregulowania jakiejś kwestii, a ustawodawca wykonuje ten nakaz jedynie w części. Na gruncie art. 215 ust. 2 u.g.n., zdaniem Trybunału, taki nakaz nie obowiązuje. Konstytucja nie wymaga bowiem zagwarantowania prawa do pełnego odszkodowania. "Dla zapewnienia równej ochrony praw majątkowych wszystkich osób dotkniętych działaniem dekretu warszawskiego konieczna byłaby więc nowa regulacja ustawowa. Zarzut braku takiej regulacji mógłby być rozpatrywany wyłącznie w kategoriach zaniechania prawodawczego, którego badanie pozostaje jednak poza zakresem kognicji Trybunału". Trybunał nie miał przy tym wątpliwości, że ograniczenie stosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. do określonej grupy byłych właścicieli nie jest wynikiem przeoczenia prawodawcy. Jak wskazywał: "Ustawodawca, nie czyniąc nic poza kopiowaniem w u.g.n. rozwiązań wypracowanych pod rządami ustaw z 1958 r. i 1985 r., dał wyraz braku woli ustanowienia przepisów reprywatyzacyjnych. Zaniechanie unormowania tej kwestii jest faktem notoryjnie znanym i dość powszechnie krytykowanym (...)". W orzeczeniu tym Trybunał analizował również sytuację zrównania byłych właścicieli poprzez wykreślenie z art. 215 ust. 2 u.g.n. słów "jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.", jednakże w ocenie Trybunału taki zabieg mógłby prowadzić do pogłębienia nierówności i stanu niesprawiedliwości, co samo doprowadziłoby do stanu niezgodności z konstytucją. Z tego też względu nieskuteczna pozostać musiała argumentacja zmierzająca do wykazania niekonstytucyjności art. 215 ust. 2 u.g.n. Wyjaśnić również trzeba, że odwołanie się w analizowanym przepisie do daty "5 kwietnia 1958 r." nie jest przypadkowe i wiązało się z wejściem z życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Jak podkreśla się w doktrynie, zgodnie z zamierzeniem ustawodawcy art. 215 u.g.n. ma służyć zapewnieniu ciągłości praw do odszkodowania, przyznanych byłym właścicielom nieruchomości warszawskich na mocy uchylonej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zachowanych następnie w przepisach przejściowych kolejnej uchylonej już ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), które wobec niezakończenia procesu ich stosowania zostały konsekwentnie przeniesione do ustawy nowej. Ustawa z 1958 r. nie uchylała wcześniejszych przepisów dotyczących odszkodowań za nieruchomości warszawskie, które wynikały z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a jedynie wyłączała ich stosowanie w przypadkach unormowanych w art. 53. Przepisy te zostały faktycznie uchylone dopiero w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ten sposób z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (1 sierpnia 1995 r.) poprzedni właściciele nieruchomości skomunalizowanych na mocy dekretu, a następnie upaństwowionych, którzy utracili ich władanie przed 5 kwietnia 1958 r., zostali całkowicie pozbawieni praw do odszkodowania, natomiast poprzedni właściciele, którzy zachowali posiadanie nieruchomości (a także wynikającą z dekretu odrębną własność budynków) co najmniej do tej daty, mieli prawo do uzyskania odszkodowania, jednak wyłącznie w okrojonym zakresie, akceptowalnym na mocy przepisów z 1958 r. (A. Błaszczak (w:) P. Czechowski (red.) Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Wolters Kluwer 2015 r. LeX/el). W świetle powyższych rozważań Trybunału Konstytucyjnego uznać należy, że art. 215 ust. 2 u.g.n. mógł być podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Oznacza to również, że aczkolwiek brak uregulowania kwestii odszkodowania za nieruchomości (...) narusza przyjęte w Konstytucji standardy, jednak brak jest w obecnym stanie prawnym podstawy ustawowej do przyznania takiego odszkodowania. Trybunał w cytowanym wyżej postanowieniu P 6/13 zwrócił także uwagę, "że chociaż wyrok o sygn. SK 41/09 - stwierdzający niekonstytucyjność pominięcia w art. 215 ust. 2 u.g.n. roszczeń grupy właścicieli nieruchomości warszawskich - został wydany ponad 4 lata temu, ustawodawca do tej pory nie uzupełnił brakującej treści normatywnej przepisu. Co więcej, warto podkreślić, że - zarówno sąd pytający w rozpatrywanej obecnie sprawie, jak i Marszałek Sejmu - w ogóle nie uwzględniają w swych pismach skutków trybunalskiego rozstrzygnięcia o sygn. SK 41/09 i przytaczają treść art. 215 ust. 2 u.g.n. tak, jakby ograniczenie roszczeń obowiązywało bez zmian, mimo orzeczenia Trybunału z 2011 r." Taka sytuacja ma miejsce do chwili obecnej. Nic w tym zakresie nie uległo zmianie. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. organ dokonuje bowiem oceny występowania przesłanek w nim wskazanych i w przypadku nie wystąpienia którejkolwiek z nich, zobligowany jest do wydania decyzji odmownej, która nie jest decyzją uznaniową, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd zwraca uwagę także, że Trybunał Konstytucyjny "podsumowując dotychczasowe ustalenia, na potrzeby rozstrzygnięcia wątpliwości przedstawionych w pytaniu prawnym przez WSA (postanowienie w sprawie P 6/13), stwierdził, że z Konstytucji nie wynika obowiązek państwa przyznania wszystkim byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich odszkodowania równego wartości nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu z 1945 r., do którego to skutku prowadziłoby postulowane przez sąd rozszerzenie zakresu stosowania art. 215 ust. 2 u.g.n". Z kolei powołany przez pełnomocnika wyrok TK w prawie o sygn. P 5/99 dotyczy odmiennej sytuacji prawnej i faktycznej i nie może mieć zastosowania w zakresie spełnienia przesłanek i oceny art. 215 ust. 2 ugn. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 8 marca 2024
- Symbol z opisem
- 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
- Hasła tematyczne
- Nieruchomości
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Elżbieta Lenart Kamil Kowalewski. Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny