I SA/Wa 554/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem działając w na podstawie art. 127 § 2 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa, art. 138 § 1 pkt. 1 kpa i art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 poz. 580, ze zrm), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako organ/SKO/kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 października 2018 r. sygn. KOC/2778/Go/18 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] czerwca 1985 r. nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania terenu o pow. 1783 nr położonego w [...] przy ul. [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu organ podał, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] (obecnie przy ul. [...], [...], [...] oraz przy ul. [...]) stanowiła własność M. M., której wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) o przyznanie prawa własności czasowej został rozpoznany negatywnie decyzją z dnia 16 marca 2018 r. Nr 71/SD/2018. Ww. decyzją Prezydent miasta odmówił P. G. (dalej ajko skarżący) prawa do ww. nieruchomości dekretowej. W dniu 4 maja 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek P. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] czerwca 1985r. Nr [...], mocą której ustanowiono na rzecz Spółdzielni Budowy Domków Jednorodzinnych "[...]" prawo użytkowania wieczystego terenu położonego w [...] przy ul. [...], [...] i [...]. Zdaniem skarżącego skoro decyzja z dnia 19 czerwca 1985 r. została wydana przed rozpoznaniem wniosku dekretowego z dnia 25 maja 1949 r, to oznacza, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa "tj. wynikającego z art. 7 dekretu prawa byłego właściciela do otrzymania tytułu do przedmiotu swojej dawnej własności." Odmowę wszczęcia postępowania nadzorczego w ww. sprawie organ uzasadnił brakiem interesu prawnego a więc statusu strony po stornie skarżącego. Organ przywołał art. 28 kpa i orzecznictwo w tym zakresie. Jednocześnie organ wskazał, że 16 września 2021 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), stanowiące, że jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nadzorowanej (art. 156 § 2 kpa), upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 kpa). W tym zakresie organ podał, że sporna decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] czerwca 1985 r. nr [...] w dniu 27 listopada 1986 r. była z całą pewnością doręczona stronom, gdyż stanowiła podstawę aktu notarialnego A. nr [...], w którym została opisana jako "prawomocna". W skardze na ww. postanowienie skarżący zarzucił SKO naruszenie - art. kpa w zw. z art. 61 §1 kpa i art. 28 kpa oraz art. 160 kpa w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 VL2004r. o zmianie ustawy kc oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.162 poz.1692) niezasadnym uznaniem, że nie ma on interesu prawnego w kontroli decyzji administracyjnej (decyzji rozdysponowującej grunt dekretowy warszawski przed rozpoznaniem wniosku dekretowego jego prawnej poprzedniczki) w sytuacji, gdy wynik tej kontroli jest przesłanką formalną i materialno-prawną jego roszczeń cywilnoprawnych (roszczenia odszkodowawczego opartego o art. 160 kpa); - art. 158 § 3 kpa (w brzmieniu aktualnym) w zw. z art. 61 §3 kpa w zw. z przepisami Konstytucji RP o poszanowaniu praw nabytych uznaniem, że w sprawie - niezależnie od argumentacji przywołanej na uzasadnienie orzeczenia z roku 2018, do których odwołuje się zarzut podniesiony wyżej - mają zastosowanie przepisy odmawiające prawnej ochrony osobom będącym w toku załatwiania sprawy administracyjnej, która wg. przepisów obowiązujących w dniu opisanym w art. 61 § 3 kpa osobom zainteresowanym przysługiwała. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa w sytuacji gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa tj. żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, o których mowa w art. 61a § 1 kpa to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do jego wszczęcia, na przykład gdy przepisy prawa nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Tak sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Sąd w całości podziela rzeczowo uzasadnione stanowisko SKO co do tego, że od daty ostateczności decyzji odmawiającej mu prawa do nieruchomości dekretowej nie ma on legitymacji do inicjowania procedur mających na celu weryfikację aktu administracyjnego dotyczącego nieruchomości dekretowej. Stanowisko swoje organ uzasadnił przywołując wiążące przepisy prawa, piśmiennictwo oraz liczne i ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo, które Sąd przyjmuje jak własne. Ponadto 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 kpa. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta do art. 158 dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 kpa, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a wszczęte uprzednio postępowanie powinno być umorzone. W świetle jednoznacznego brzmienia art. 2 ust. 2 ww. ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (kpa), w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Powyższe oznacza, że po upływie 30 lat od wydania kwestionowanej w trybie nadzoru decyzji – nie jest dopuszczalne merytoryczne orzekanie o istocie sprawy, a organ ma obowiązek formalnie zakończyć proces nadzorczy poprzez umorzenie postępowania bądź, jak miało to miejsce w kontrolowanej sprawie, odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowa jest szersza analiza zarzutów merytorycznych związanych z legitymacją skarżącego w kontrolowanej sprawie nadzorczej. Skarżący nie wskazał zresztą przepisów, z których wynikałby obowiązek rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku jego poprzedniczki prawnej. Nade wszystko wszystkie jej prawa, a więc i jej spadkobiercy, do ww. nieruchomości - upadły wraz odmową uwzględnienia wniosku dekretowego. Jakkolwiek zatem można by dopatrywać się interesu prawnego po stronie skarżącego przed prawomocnością decyzji dekretowej, to w dacie składania wniosku w kontrolowanej sprawie niewątpliwie nie legitymował się jakimkolwiek prawem do ww. nieruchomości dekretowej; nie jest też zadaniem organu administracji prowadzenie rozważań co do tego: jakie i na jakiej podstawie prawnej przysługują mu z tego tytułu roszczenia odszkodowawcze. Aktualnie, wobec zmiany przepisów kpa ww. zarzuty skargi są bezprzedmiotowe, a ponadto – jeśli chodzi o merytoryczne stanowisko w sprawie – Sąd uznaje za własne poglądy organu wyartykułowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).