I SA/Wa 535/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Mateusz Rogala Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2022 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2021 r. nr DAP-WOSRFR-7280-164/2019/KB w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 935.; dalej jako ustawa) po rozpatrzeniu wniosku J. P. z [...].07.2019 r. o wznowienie postępowania – odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].06.2016 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...].03.2016 r. znak: [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podanym przez J. P. (dalej jako skarżąca) powodem wznowienia postępowania zakończonego negatywną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].06.2016 r. było pozyskanie nowych dowodów w sprawie, tj. dokumentów poświadczających wybudowanie domu przez A. M. w [...] (art. 145 § 1 pkt. 5 kpa). Była to uwierzytelniona kopia pisma Sołtysa Gromady [...] z dnia [...].10.1935 r. skierowanego do Zarządu Gminy w [...] o treści: "Zaświadczam, że p. A. M. wybudowała w [...] dom piętrowy pod nr [...] (...) i parter tego domu jest ukończony i zamieszkały". Wznowione w 2019r. postępowanie, na wniosek strony pozostawało zawieszone do 2021r., a następnie organ wezwał strony postępowania do przedłożenia do akt sprawy oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów świadczących o: 1) posiadaniu przez T. M. przed wybuchem II Wojny Światowej obywatelstwa polskiego, 2) opuszczeniu przez Państwa A. i T. M. byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r., 3) przybyciu A. i T. M. na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej. Ostatecznie zaskarżoną decyzją minister odmówił uchylenia decyzji z 2016r. wskazując, że w sprawie nie zostało wykazane, że T. M. posiadał obywatelstwo polskie przed wybuchem II Wojny Światowej, nie przedłożono też dowodów świadczących o tym, że A. M. i T. M. opuścili byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r., a także przybyli na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem II Wojny Światowej (...). W skardze na ww. decyzję skarżąca zarzuciła ministrowi: 1. naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 kpa poprzez odmowę uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2016 r. znak: [...], pomimo zaistnienia przesłanki do jej uchylenia; 2. naruszenie art. 8 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa poprzez brak wnikliwego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego przejawiający się w pominięciu i nieodniesieniu się do dowodów, z których w sposób jednoznaczny wynika, że T. M. posiadał przed wybuchem II wojny światowej obywatelstwo polskie oraz że współwłaściciele nieruchomości położonej w miejscowości [...] nr [...], powiat [...], województwo [...], A. M. i T. M. opuścili byłe terytorium RP oraz przybyli na obecne terytorium RP z przyczyn związanych z wybuchem II wojny światowej; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ppsa poprzez pominięcie przez organ oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1115/16, zgodnie z którą skarżąca jest następcą prawnym osoby, która opuściła dawne Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej na skutej okoliczności związanych z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r., a także że jedynym brakującym w sprawie dowodem - na dzień wydania wyroku - były dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości położonej w [...], które po wydaniu tego wyroku zostały przez skarżącą złożone do akt sprawy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wyliczone w art. 145 kpa oraz w art. 145a, 145aa i 145b kpa. W kontrolowanej sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt. 5 kpa. Dokonując oceny nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów jako mających istotne znaczenie dla sprawy należy zbadać, czy gdyby były one znane organowi wydającemu pierwotną decyzję, to rozstrzygnięcie mogłoby być inne. Celem wznowienia postępowania nie jest jednak weryfikacja decyzji pierwotnej, ale jedynie sprawdzenie, czy w związku z ujawnieniem nowych dowodów należałoby uznać, że organ wydający decyzję pierwotną w razie wzięcia pod uwagę tych okoliczności lub dowodów mógłby wydać decyzję odmienną od decyzji pierwotnej. Podstawę odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w decyzji z 2016r. kontrolowanej przez Sąd Administracyjny w sprawie I SA/Wa 1115/16 stanowiło nieprzedłożenie przewidzianych przez ustawodawcę dowodów, potwierdzających własność pozostawionej przez poprzedniczkę prawną skarżącej nieruchomości oraz okoliczność jej pozostawienia z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Uznano wówczas, że dowody złożone przez strony, ze względu na ich formę (urzędowe tłumaczenia zaświadczeń), nie mogły stanowić miarodajnego materiału dowodowego, a zatem, że nie zostało należycie wykazane spełnienie wszystkich przesłanek z art. 2 ustawy. Pomimo, iż skarżąca złożyła nowe dowody na potwierdzenie prawa własności nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, to jednak organy odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji z 2016r. wskazując z kolei na niewykazanie, że poprzednik prawny skarżącej posiadał w dacie istotnej z punktu widzenia ustawy obywatelstwo polskie (to zostało udokumentowane na etapie rozpoznawania sprawy sądowoadministracyjnej) oraz niewykazania repatriacji na tereny RP. Niezależnie jednak od oceny zarzutów skargi, jak i kwestii udokumentowania prawa własności czy obywatelstwa (choć nastąpiło to dopiero na etapie wyrokowania w niniejszej sprawie) Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Decyzja pierwotna stała się ostateczna w czerwcu 2016r., i w czerwcu 2016r. została doręczona stronom, a zaskarżona w tej sprawie decyzja ministra, zapadła na podstawie wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt. 5 kpa, została wydana 07 grudnia 2021 r. - a zatem po upływie terminu dopuszczającego zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej z powodu ujawnienia nowych dowodów istotnych dla wyniku sprawy. Jak jednoznacznie stanowi art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Upływ terminów kreślonych w art. 146 § 1 kpa, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w przepisie proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego zobowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 kpa nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział (tak NSA w wyroku II OSK 15/21 z 26 sierpnia 2021 r., LEX nr 3332151). Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).