Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I SA/Wa 529/25

Wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2025 r., I SA/Wa 529/25 – sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
25 listopada 2025
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 stycznia 2025 r. nr 257/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 29 listopada 2024 r. nr 1005/SD/2024; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz I. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z 23 stycznia 2025 r. nr 257/2025 Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania z dnia 12 grudnia 2024 r. I. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 1005/SD/2024 z dnia 29 listopada 2024 r. umarzającą postępowanie w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], hip. [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość warszawska położona przy ul.[...], hip. [...] objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości warszawskie, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 ww. dekretu przeszły na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stała się własnością Skarbu Państwa. Następnie na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1817) przeszedł na własność m. st. Warszawy. Zgodnie z zaświadczeniem Oddziału Ksiąg Wieczystych Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 9 listopada 1948 r. Nr 4048/48 tytuł własności "Nieruchomości Warszawskiej Nr [...]" uregulowany jest jawnym wpisem na imię W. L. na mocy aktu kupna z dnia 9 kwietnia 1929 r. W dniu 6 listopada 1948 r. wpłynął wniosek zapisany do Dziennika Kw pod nr 5199 wraz z wypisem aktu zeznanego w dniu 3 listopada 1948 r. za Nr 3535 przed B. C., notariuszem w Warszawie o przepisanie tej nieruchomości na imię B. i H. małż. K. jako sprzedanej im przez W. L. Organ podał następnie, że do akt sprawy przedłożono następujące dokumenty potwierdzające następstwo prawne po B. i H. K.: - postanowienie Sądu Powiatowego dla Warszawy - Pragi Wydział V Cywilny z dnia 24 września 1971 r. sygn. akt V Ns II 282/71 na mocy, którego spadek po B. K. zmarłym w dniu [...] listopada 1963 r. używającym do roku 1953 r. nazwiska K. nabyli: H. K. - żona w 1/4 części oraz syn J. K. w 3/4 części. - postanowienie Sądu Powiatowego dla Warszawy - Pragi Wydział V z dnia 17 sierpnia 1971 r. sygn. akt V Ns II 133/71, na mocy którego spadek po H. K. zmarłej w dniu [...] marca 1971 r. używającej nazwiska K. przypada synowi J. K. w całości. - postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy Wydział II Cywilny z dnia 1 kwietnia 1998 r. sygn. akt II Ns 115/98 na mocy, którego spadek po J. K. zmarłym w dniu [...] stycznia 1997 r. na podstawie ustawy nabyli: żona M. K., córka I. K. i U. K. po 1/3 części każda z nich. Organ wskazał, że na podstawie ww. dokumentów organ I instancji ustalił, że stronami przedmiotowego postępowania są: M. K., I. K. i U. K. Zdaniem organu I instancji T. K. i M. B. nie są stronami niniejszego postępowania ponieważ nie są oni następcami prawnymi B. i H. małż. K. Organ podał następnie, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. W sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach warszawskich. Zgodnie z przepisami cyt. dekretu budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy w/wym. wnioski zostały załatwione odmownie. Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 31 grudnia 1998 r. T. K. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik I. K., U. K. i M. B. wystąpił z prośbą o uznanie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], hip. [...]. Organ podał, że prawo do występowania z żądaniem przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu wnioskodawcy (ich następcy prawni) wywodzą na podstawie umowy sprzedaży z dnia 3 listopada 1948 r. sporządzonej przed B. C., notariuszem w Warszawie w formie aktu notarialnego Nr 3535. Na mocy powyższej umowy W. L. jako właściciel sprzedał nieruchomość położoną przy ul. [...], hip. [...] B. i H. małż. K. wraz z prawami i roszczeniami wypływającymi z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W wyniku rozpoznania ww. wniosku z dnia 31 grudnia 1998 r. T. K. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik I. K., U. K. i M. B., który wystąpił z prośbą o uznanie własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], hip. [...], Prezydent m.st. Warszawy decyzja z nr 1005/SD/2024 dnia 29 listopada 2024 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wskazał, że warunkiem złożenia skutecznego wniosku jest zgłoszenie wniosku przez poprzednich właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. Natomiast w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie przedstawili dowodów, które potwierdzałyby tezę, że są następcami prawnymi W. L. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że ww. wniosek został złożony przez osoby uprawnione, tj. osoby posiadające interes prawny do zainicjowania prowadzonego postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. K. wnosząc o uchylenie ww. decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w zw. z art. 214 ust. 1 u.g.n., art. 105 § 1 k.p.a. oraz przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy Wojewoda wskazał na wstępie, że w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. W odniesieniu do jednego z elementów przedmiotu postępowania, jakim jest podmiot, któremu służy status strony, w związku z posiadaniem przez niego interesu prawnego w sprawie, Wojewoda podniósł, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Potwierdzenie posiadania interesu prawnego, co skutkować będzie nabyciem uprawnień należnych stronie postępowania administracyjnego, powinno opierać się na przepisach prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny polega na możliwości zastosowania w ustalonym stanie faktycznym normy prawa materialnego do podmiotu oczekującego ochrony prawnej. Zatem ustalenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza wskazanie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego dany podmiot może domaga się czynności organu. Musi przy tym też istnieć bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z której wywodzony jest interes prawny. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli taką sytuację, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może powołać się na przepis prawa materialnego, z którego wynikałyby dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Wojewoda odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1361/09, w którym wskazano, że "uprawnienia wymienione w art. 28 k.p.a., upoważniające dany podmiot do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony nie przysługują podmiotowi nie legitymującemu się tytułem prawnym do nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania, a więc nie przysługują one podmiotowi, który dokonał nakładów na przedmiotowej nieruchomości i nią faktycznie władał. Należy mieć na uwadze, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. lub obowiązek może wypływać nie tylko z konkretnego przepisu powołanego jako postawa materialnoprawna rozstrzygnięcia, ale i z przepisów regulujących prawa i obowiązki osób, których to prawa i obowiązki zderzają się z prawami i obowiązkami podmiotów, których uprawnienia wynikają z zastosowanego w sprawie przepisu prawa materialnego (wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2000 r., I SA 565/99). Interes prawny może zatem wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, lecz także z norm prawa materialnego cywilnego, wiążących się bezpośrednio z sytuacją prawną określonego podmiotu kształtowaną decyzją administracyjną. Wojewoda wskazał następnie, że w niniejszej sprawie przyczyną umorzenia postępowania było uznanie przez organ I instancji, że z wnioskiem o rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) wystąpił podmiot nieposiadający przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W ocenie organu I instancji należy uznać, że z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m,st. Warszawy, położonej w Warszawie przy ul. [...], hip. nr [...], wydzielonej z [...] rej. hip. [...], wystąpiła osoba nieposiadająca przymiotu strony postępowania. Kwestia nabycia praw i roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz występowania jako strona postępowania w sprawie o odszkodowanie była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokami z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt IOSK 2875/20,1OSK 2034/20,1 OSK 707/20,1 OSK 1717/20, sąd orzekł, że nabywcy roszczeń reprywatyzacyjnych nie mogą być stroną postępowań administracyjnych. Sąd stwierdził brak możliwości stwierdzenia interesu prawnego po stronie nabywców praw i roszczeń w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie dekretu warszawskiego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że: "Przepisy dekretu warszawskiego nie normują skutków prawnych nabycia praw określonych w tym dekrecie przez osoby, które zawarły umowy przeniesienia roszczeń. Przedmiotem tych umów nie jest bowiem prawo własności gruntu nieruchomości warszawskiej, skoro według art. 1 powołanego dekretu, wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy z dniem wejścia w życie tego dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. Skutki prawne wspomnianych wyżej umów w sferze podmiotowej dla wydania decyzji na podstawie dekretu warszawskiego o przyznaniu praw określonych w tym dekrecie należy zatem ocenić przez pryzmat przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. przez pryzmat art. 28 kpa, w którym przymiot strony postępowania administracyjnego został oparty przez ustawodawcę na przysługiwaniu interesu prawnego lub obowiązku, którego dotyczy to postępowanie". Zdaniem Sądu: "Należy przy tym odróżnić skutki prawne czynności cywilnoprawnej od podmiotowości w prawie administracyjnym. Nie zawsze bowiem skutki czynności cywilnoprawnej powodują powstanie praw podmiotowych w sferze prawa administracyjnego. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy ustawodawca wyraźnie to unormował". Sąd wskazał, że: "W sferze prawa administracyjnego, będącego znaczącym filarem prawa publicznego, normy prawne uznaje się za bezwzględnie wiąźące. Stosunki administracyjnoprawne mają przy tym charakter jednostronny ściśle związany z władczymi kompetencjami organów sprawujących administrację, co w konsekwencji wyklucza swobodę dokonywania czynności prawnych na wzór swobody właściwej prawu cywilnemu. Wyklucza to także możliwość modyfikowania przez strony stosunku administracyjnoprawnego norm kształtujących treść tego stosunku, która to treść jest pochodną norm prawa administracyjnego w kontekście zaistniałego stanu faktycznego. W stosunku administracyjnoprawnym żadna z jego stron nie może więc nie tylko modyfikować norm prawnych kształtujących ten stosunek, ale tym bardziej nie może ich wyłączać lub uzależniać ich stosowania od własnej woli. Kształt i skutki prawne stosowania norm prawa administracyjnego nie zależą także od zgodnej woli stron i adresatów tych norm. Skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego samoistnie nie stanowią więc źródła interesu prawnego w sferze prawa administracyjnego. [...] Strony umowy cywilnoprawnej nie mogą zatem oczekiwać, bez istnienia ku temu normy prawa materialnego, że skutkiem tej umowy nastąpi podmiotowa zmiana uprawnienia przyznanego w dekrecie warszawskim. W związku z powyższym, umowy przenoszące roszczenia nie legitymowały - w rozumieniu prawa administracyjnego (w tym art. 28 kpa) - osób wskazanych w tych umowach, jako nabywcy praw i roszczeń - w rozumieniu prawa cywilnego – do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego do gruntu nieruchomości warszawskiej określonej w decyzjach Prezydenta. Uznanie tych umów za skuteczną podstawę, w rozumieniu prawa administracyjnego, do przyznania praw powołaną decyzją osobom wskazanym w tych umowach, jako nabywcom praw i roszczeń, stanowiło zatem rażące naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, określającego podmiotowy zakres przyznania prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej". W ocenie sądu: "Przepisy dekretu warszawskiego nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu warszawskiego, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy - w kontekście przedstawionej powyżej analizy - nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej prowadzonej na podstawie dekretu warszawskiego. Umowa taka nie może bowiem modyfikować ustawowo określonego podmiotowego zakresu uprawnień unormowanych w dekrecie warszawskim, skoro zakres tych uprawnień nie może być wynikiem zgodnych oświadczeń woli stron tej umowy. Skoro bowiem ustawodawca zadeklarował w dekrecie zrekompensowanie właścicielom gruntów warszawskich pozbawienie ich prawa własności przyznaniem praw określonych w powołanym dekrecie, to podmioty tego uprawnienia nie mogą w wyniku własnej woli zmienić woli prawodawcy i wskazać innego adresata tego uprawnienia. Wskazać także należy, że w wyrokach z dnia 29 sierpnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na treść art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., w którym wskazano że w ciągu sześciu miesięcy od dnia przejęcia gruntu przez gminę kilka wymienionych w przepisie podmiotów może złożyć wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (lub prawa zabudowy) dotychczasowemu właścicielowi za symboliczną opłatą. Do grona tych podmiotów należy: właściciel gruntu, jego prawni następcy albo osoby reprezentujące jego prawa, a w niektórych przypadkach - także użytkownicy ziemi. Co oznacza, że to prawo można ustanowić na rzecz dotychczasowego właściciela, ewentualnie na rzecz jego spadkobierców, jako następców prawnych w ramach sukcesji uniwersalnej. Tożsamy pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w uchwale z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I OPS 1/23), w której stwierdził, że stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu. Literalnie jednoznaczna konstrukcja art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, potwierdzona celowościową i systemową wykładnią tego przepisu, prowadzi do wniosku, że krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania prawa do gruntu na podstawie powołanego przepisu nie wychodzi poza pojęcie "dotychczasowego właściciela" i jego spadkobierców. Rozszerzanie tego kręgu wbrew celowi wynikającemu z treści art. 1 i całego art. 7 dekretu warszawskiego, zwłaszcza, gdy krąg ten miałby obejmować osoby, które nie zostały pozbawione jakichkolwiek praw wskutek wejścia w życie dekretu warszawskiego, nie znajduje żadnych racjonalnych podstaw. Nie ma w systemie prawnym żadnych oczywistych podstaw wskazujących na dopuszczalność nabycia dekretowego statusu prawnego "dotychczasowego właściciela" gruntu warszawskiego w drodze czynności prawnej, zwłaszcza czynności ze sfery prawa cywilnego, mającej wywoływać skutki w postępowaniu administracyjnym określonym w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Podkreślić należy, że brak spełnienia w niniejszej sprawie przesłanek przysługiwania interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., konsekwentnie wyklucza zastosowanie także art. 30 § 4 k.p.a. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie tylko wobec tych osób, którym można przypisać przysługiwanie interesu prawnego lub obowiązku w sposób wynikający z art. 28 k.p.a. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. nie stanowi bowiem odrębnej, konkurencyjnej wobec art. 28 k.p.a., podstawy prawnej definiującej przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, lecz jest pochodną powołanego art. 28 k.p.a. (wyrok NSAz dnia 6 października 2022 r. sygn. I OSK 999/21; z dnia 6 października 2022 r. sygn. I OSK 1578/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. I OSK 1363/21 przepisy dekretu warszawskiego nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu warszawskiego, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy - w kontekście przedstawionej powyżej analizy - nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej prowadzonej na podstawie dekretu warszawskiego". Podsumowując, w świetle przedstawionych argumentów, zdaniem Wojewody, za pozbawione usprawiedliwionych podstaw należało więc uznać zarzuty wskazane w odwołaniu, albowiem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów prawa, w sposób, w jaki przedstawia to strona skarżąca i który mógłby mieć jakikolwiek wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W ocenie Wojewody, akt notarialny zawarty w dniu 3 listopada 1948 r. sporządzony przed B. C., notariuszem w Warszawie w formie aktu notarialnego Nr 3535, na mocy którego W. L. jako właściciel sprzedał nieruchomość położoną przy ul. [...], hip. [...] B. i H. małż. K. wraz z prawami i roszczeniami wypływającymi dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie stanowi źródła interesu prawnego, na podstawie którego wnioskodawcy mogli skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Wojewoda uznał, że strony umowy cywilnoprawnej nie mogą oczekiwać, bez istnienia ku temu normy prawa materialnego, że skutkiem tej umowy nastąpi podmiotowa zmiana uprawnienia przyznanego w dekrecie warszawskim. W związku z powyższym ww. akt notarialny z dnia 3 listopada 1948 r., Nr 3535, nie legitymuje - w rozumieniu prawa administracyjnego (w tym art. 28 k.p.a.) - osób wskazanych w tej umowie, jako nabywców - w rozumieniu prawa cywilnego - do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Wskazał ponadto, że ww. akt notarialny z dnia 3 listopada 1948 r.. Nr 3535, został zawarty po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. W związku z powyższym, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przelew wierzytelności w drodze aktu notarialnego z dnia 3 listopada 1948 r., Nr 3535, tj. po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., powodujący przejście uprawnień na rzecz B. i H. małż. K. nie oznacza, że skarżący posiadają interes prawny dotyczący postępowania w tym zakresie, a tym samym nie powinni zostać uznani za strony postępowania administracyjnego. Wojewoda stwierdził, że w świetle powyższych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezydent m.st. Warszawy słusznie wydał decyzję orzekającą o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 k.p.a. w stosunku do osoby nie będącej stroną postępowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. K. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów art. 105 § I k.p.a. poprzez jego nieuprawnione zastosowanie i nieuzasadnione wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na skutek uznania, że skarżąca nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu, - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na nieuchyleniu decyzji oraz na jej niezmienieniu zgodnie z żądaniem skarżącej zawartym w odwołaniu, art. 28 kpa w zw. z art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarne nieruchomościami (Dz.U.2023.344 tj. z dnia 2023.02.24, dalej ugn) poprzez jego błędną wykładnię tj. uznanie, że nabywcy roszczeń na podstawie umowy cywilnej nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawie o ustanowienie użytkowania wieczystego, o którym mowa art. 214 ugn, pomimo wyraźnego wskazania w przepisie jako stron postępowania zarówno dotychczasowego właściciela, jak i następcy prawnego dotychczasowego właściciela nieruchomości, 4. naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie, że "następca prawny dawnego właściciela" to wyłącznie osoba, która wstąpiła w ogół praw i obowiązków właściciela w drodze dziedziczenia, w sytuacji, gdy nie ma podstaw do zawężania wykładni powyższego pojęcia tylko do spadkobierców dawnego właściciela, oraz wyłączenia z niego osób, które nabyły prawa do nieruchomości w drodze umowy, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. 5. przepisów art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, 80 kpa i 107 § 3 kpa poprzez przyjęcie, iż nie istniało żadne prawo, które poprzednicy prawni skarżącej mogli skutecznie nabyć na podstawie aktu zeznanego z dnia 3 listopada 1948 roku nr 3535, w sytuacji, gdy celem ww. aktu notarialnego był przelew wszelkich praw związanych ewentualnie ekwiwalentów z tytułu tych praw, 6. naruszenie art. 2,7i64ust.l-3wzw.zart. 8ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez nieuzasadnione niezastosowanie tych regulacji w sytuacji, gdy potwierdzone jest nabycie przez jej beneficjentów praw do przedmiotowej nieruchomości, co skutkowało pozbawieniem skarżącej praw przez nich nabytych tj. ekspektatywy ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 1005/SD/2024 z dnia 29 listopada 2024 roku i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając skargę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał ją za zasadną z uwagi na niedochowanie przez organ odwoławczy ogólnych wymogów postępowania wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ naruszył art. 153 ppsa oraz rozpoznał odwołanie nie dysponując oryginałem wniosku stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej i wskazań dotyczących postępowania wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, ponieważ są one wiążące. Związanie organu administracji oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, to jest ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją. Oceny te są zawsze rezultatem tworzenia tzw. zwrotów stosunkowych o zgodności/niezgodności z normą prawną zaskarżanych aktów lub czynności organów administracji publicznej (teoretyczne podstawy tej koncepcji wytyczył J. Wróblewski: Zwroty stosunkowe - wypowiedzi o zgodności z normą, "Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego", Nauki Humanistyczno-Społeczne, seria I, Prawo, z. 62, Łódź 1969, s. 3 i nast.). Dokonując tak pojmowanych zabiegów, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Może on wykroczyć poza zakres podniesionych zarzutów, uwzględniając także okoliczności i naruszenia prawa, których nie wskazała strona skarżąca. Niemniej powinien również uwzględnić treść prawomocnych rozstrzygnięć sądu zapadłych na skutek rozpoznania wniosku skarżących także o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy wyrokiem z 19 maja 2005 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 674/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżących na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 17 marca 2004 r. Nr 140/04 odmawiającą przyznania skarżącej prawa do odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy organ w tamtym postępowaniu z udziałem tych samych stron i w zakresie dotyczącym tej samej nieruchomości tj. nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], hip. [...] przyznał przymiot strony skarżącej i rozpoznał sprawę merytorycznie, a Sąd ustalenie i ocenę organów podzielił gdyż skargę oddalił. Z uzasadnień decyzji wynika, że organy nie poddawały pod wątpliwość kwestii przymiotu stron i rozstrzygnęły sprawę merytorycznie. Sąd zwraca także uwagę, że w toku niniejszego postępowania organy nie kwestionowały legitymacji stron do bycia stroną w tym postępowaniu. Rozpoznawały merytorycznie wniosek do czasu wydania uchwały przez Naczelny Sad Administracyjny w sprawie I OPS 1/23. Przy czym niewątpliwie treść uchwały nie rozstrzyga i nie analizuje sytuacji prawnej podmiotów – nabywców roszczeń w takich okolicznościach faktycznych jak w niniejszej sprawie. Zwrócić należy uwagę, że w jednym postępowaniu w zakresie roszczenia z art. 215 ugn strony miały przymiot strony, a w kolejnym na podstawie art. 214 ugn już tego przymiotu im się odmawia, przy czym sytuacja faktyczna i prawna nie uległa zmianie. W uzasadnieniu z jednej strony organ odwołuje się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 3 sierpnia 2000 r., I SA 565/99 wskazując, że interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, lecz także z norm prawa materialnego cywilnego, wiążących się bezpośrednio z sytuacją prawną określonego podmiotu kształtowaną decyzją administracyjną by następnie obszernie odwołać się do uchwały NSA I OPS 1/23, która temu stanowisku zaprzecza. Organ rozstrzyga przy tym na podstawie kopii wniosku, niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem. Takie działanie organu zdaniem Sądu narusza zasadę zaufania obywatela do organów Państwa wyrażoną w art. 8 kpa, a także art. 7,77 i 107 kpa. Sąd na marginesie zwraca uwagę, że w sprawie o sygn. I SA/Wa 2470/24 tutejszy Sąd zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z zagadnieniem prawnym na podstawie art. 269 § 1 ppsa. Sąd w związku z tym poddaje pod rozwagę organu zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia w tym zakresie przez NSA. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
31 marca 2025
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek. Bożena Marciniak Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny