I SA/Wa 510/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na działanie Narodowego Banku Polskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę.

B. W. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działanie Narodowego Banku Polskiego (dalej jako "NBP" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z 10 marca 2026 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 13 sierpnia 1990 r. nr 38 w sprawie utworzenia Polskiego Banku Rozwoju S.A. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że w odpowiedzi na wniosek z 10 marca 2026 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 13 sierpnia 1990 r., pismem z 13 marca 2026 r. poinformowano skarżącego, że w aktualnym stanie prawnym nadzór bankowy sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego. Następnie pismem z 16 marca 2026 r. zatytułowanym "Zgłoszenie w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. poz. 928)", skarżący zgłosił naruszenie "art. 32f ust. 2 Konstytucji RP z 1952 r. Dz.U. 33.232 z obejściem jej art. 60 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z 1990 r. Dz.U.67.397" przedstawiając całkowicie niezrozumiałą argumentację. W piśmie z 19 marca 2026 r. organ podtrzymał swoje stanowisko uprzednio wyrażone w sprawie. Po jego otrzymaniu, skarżący w dniu 24 marca 2026 r. wniósł skargę zatytułowaną "o stwierdzenie nieważności decyzji Nr 38 z dnia 13 sierpnia 1990 r. w braku jej podstawy prawnej za naruszenie art. 25 ust. 2 Konstytucji RP z 1952 r. (...)". Organ zauważył, że analizując treść skargi doszedł do przekonania, że niniejsza sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest działanie Narodowego Banku Polskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z 10 marca 2026 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 13 sierpnia 1990 r. nr 38 w sprawie utworzenia Polskiego Banku Rozwoju S.A. Stwierdzić należy, że sprawa niniejsza nie należy do spraw z zakresu administracji publicznej, bowiem NBP jest konstytucyjnym organem państwa (art. 227 z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), powoływanej dalej jako "Konstytucja RP"), nie zaś organem administracji publicznej. Za uznaniem NBP za organ państwa przemawiają takie czynniki jak: własne kompetencje, i to częściowo o charakterze władczym, rozbudowane i pełnoprawne stosunki z innymi organami państwa, własna organizacja i personel (L. Garlicki, w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. V, Warszawa 2007, komentarz do art. 227, uwaga 3). Artykuł 227 Konstytucji RP reguluje w sposób ogólny zadania NBP, jego organizację oraz sposób powoływania i kompetencje jego organów. W myśl bowiem tego przepisu Narodowy Bank Polski jest centralnym bankiem państwa. Przysługuje mu wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej. Narodowy Bank Polski odpowiada za wartość polskiego pieniądza (ust 1). Organami Narodowego Banku Polskiego są: Prezes Narodowego Banku Polskiego, Rada Polityki Pieniężnej oraz Zarząd Narodowego Banku Polskiego (ust. 2). Organizację i zasady działania Narodowego Banku Polskiego oraz szczegółowe zasady powoływania i odwoływania jego organów określa ustawa (ust. 7). Ustawą tą jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025 ze zm.), która stanowi, że NBP jest bankiem centralnym Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ustawy). NBP posiada osobowość prawną i prawo używania pieczęci z godłem państwowym (art. 2 ust. 1 ustawy). NBP nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych (ust. 2 art. 2 ustawy). Działalność NBP jest prowadzona na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 3 art. 2 ustawy). Siedzibą NBP jest Warszawa (ust. 4 art. 2 ustawy). Podstawowym celem działalności NBP jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP (ust. 1 art. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 2 art. 3 ustawy do zadań NBP należy także: 1) organizowanie rozliczeń pieniężnych; 2) prowadzenie gospodarki rezerwami dewizowymi; 3) prowadzenie działalności dewizowej w granicach określonych ustawami; 4) prowadzenie bankowej obsługi budżetu państwa; 5) regulowanie płynności banków oraz ich refinansowanie; 6) kształtowanie warunków niezbędnych dla rozwoju systemu bankowego; 6a) działanie na rzecz stabilności systemu finansowego w zakresie instytucji finansowej w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym; 6b) działanie na rzecz wyeliminowania lub ograniczania ryzyka systemowego, o którym mowa w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym; 7) opracowywanie statystyki pieniężnej i bankowej, bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej; 8) wykonywanie innych zadań określonych ustawami. NBP przysługuje wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 ustawy). Z powyższych przepisów wynika, że NBP nie jest organem administracji publicznej. Jego pozycja ustrojowa znajduje umocowanie w art. 227 Konstytucji RP oraz w ustawie o Narodowym Banku Polskim. Niewątpliwie należy on do istotnych organów państwa, który odpowiada przede wszystkim za utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu. Zgodnie zaś z art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organami administracji publicznej są ministrowie, centralne organy administracji rządowej, wojewodowie, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. NBP nie spełnia zaś przesłanek do uznania, że jest organem lub podmiotem, o którym mowa w art. 1 pkt 2 K.p.a. Podsumowując wskazać należy, że NBP nie jest organem administracji państwowej ani organem administracji rządowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 689/18 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 2146/23, https://cbois.nsa.gov.pl). Czynności i działania NBP, podejmowane w oparciu o ustawę o Narodowym Banku Polskim, nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 p.p.s.a.). Czynności NBP nie kwalifikują się także w ramach, tzw. innych aktów lub czynności materialno-technicznych z zakresu administracji publicznej i dotyczących stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - gdyż kwalifikacja taka implikuje wydawanie aktów lub czynności przez organ administracji publicznej, którego to przymiotu nie posiada Bank. W tej sytuacji przedmiotowa skarga, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.