I SA/Wa 505/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. P., J. P. i L. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 349/14 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. P., J. P. i L. S. sumę pieniężną w kwocie po 3000 (trzy tysiące) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz M. P., J. P. i L. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 24 stycznia 2024 r. (data prezentaty) M. P., J. P., L. S. (dalej jako skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, 2) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 5) rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym - w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2014r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku H. P., L. S. i S. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ul. [...] (dawna ul. [...]), nr rej. hipotecznego [...], w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt do organu wraz z wyrokiem (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku) Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi w dniu 11 lutego 2015r. Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 11 kwietnia 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do niezwłocznego wykonania wyroku, organ nie wykonał tego wyroku - wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1403/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.500 zł. Pismem z 25 maja 2016 r. skarżący ponownie wezwali Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania prawomocnego wyroku Sądu z 31 października 2014 r. Ponieważ ww. wyrok Sądu nadal nie został wykonany, dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 410/17 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z 24 sierpnia 2023 r. skarżący po raz kolejny wezwali organ do niezwłocznego wykonania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14, a następnie w dniu 24 stycznia 2024 r. (data prezentaty) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ tego wyroku. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, kolejnych kierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz dwóch wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wymierzających grzywnę - organ nadal nie zakończył postępowania, które toczy się od 10 lat. W związku z tym skarżący uznali, iż zostały spełnione wszelkie przesłanki do nałożenia na organ odpowiednio mobilizującej grzywny, zaś uporczywe i długotrwałe łamanie prawa przez organ zasługuje na wymierzenie grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 k.p.a. będącej zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Pismem z 29 lutego 2024 r. (data prezentaty) Prezydent m.st. Warszawy przekazał do Sądu ww. skargę na niewykonanie wyroku i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Jednakże obecnie zebrał już materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji - o czym poinformował strony postępowania pismem z 13 lutego 2024 r. Respektując zaś wynikające z art. 10 § 1 k.p.a. prawo stron do czynnego udziału na każdym stadium postępowania, prawo stron do wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - obecnie oczekuje na upływ 3 dniowego terminu licząc od dnia odebrania zawiadomienia. Następnie pismem z 8 marca 2024 r. (data prezentaty) poinformował Sąd, że rozpoznał już wnioski o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i w dniu 1 marca 2024 r. wydał decyzję nr 149/SD/2024 o odmowie przyznania tego odszkodowania - wobec powyższego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14 został wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku H. P., L. S. i S. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ul. [...] (dawna ul. [...]), nr rej. hipotecznego [...], w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt do organu. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 11 lutego 2015 r. (data prezentaty) - zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 11 kwietnia 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż Prezydent m.st. Warszawy wykonał powyższe zobowiązanie i rozpoznał przedmiotowy wniosek - wydając w dniu 1 marca 2024 r. decyzję o odmowie przyznania żądanego odszkodowania. Jednakże decyzja ta została wydana już po wniesieniu skargi do Sądu pismem z 24 stycznia 2024 r. (data prezentaty). Powyższe powoduje, że aktualnie bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, należy liczyć od momentu zwrotu mu akt przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po wydaniu wyroku z 11 maja 2017r. sygn. akt I SA/Wa 410/17 tj. od 23 sierpnia 2017 r. do wydania decyzji z 1 marca 2024r. Zatem obecnie okres niewykonania wyroku Sądu z 31 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14 wynosi ponad 6,5 roku. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Przy czym ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 8.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Określając wysokość grzywny Sąd wziął również pod uwagę fakt, iż Prezydent m. st. Warszawy rozpoznał już przedmiotowy wniosek i wydał decyzję merytoryczną kończąc prowadzone postępowania administracyjne - wykonując tym samym wyrok WSA w Warszawie z 31 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 349/14. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż - mimo wyroku Sądu stwierdzającego jego bezczynność w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie i mimo dwóch wyroków wymierzających mu grzywnę - zakończył on sprawę dopiero po upływie 6,5 roku od daty zwrotu mu akt. Zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu. Niezależnie od tej funkcji przepis ten ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd - uznając za słuszne żądanie skarżących przyznania na ich rzecz od Prezydenta m. st. Warszawy sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania -uwzględnił wniosek skarżących w tym zakresie i przyznał im sumę pieniężną w wysokości po 3.000 zł na rzecz każdego z nich. Sąd stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy taka wysokości sumy pieniężnej stanowi wystarczające zadośćuczynienie dla skarżących za oczekiwanie na zakończenie sprawy i jej wysokość jest współmierna do okresu zaistniałej aktualnie zwłoki w wykonaniu wyroku z 31 października 2014 r. Przy czym Sąd uwzględnił również fakt, że organ w dniu 1 marca 2024 r. wydał decyzję merytoryczną i zakończył tym samym postępowanie w sprawie, nie istnieje już zatem obawa, że "organ sprawy nadal nie załatwi" i nie ma potrzeby dyscyplinowania go do załatwienia sprawy poprzez przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 (w pkt 1 sentencji), na podstawie art. 154 § 2 (w pkt 2 sentencji), na podstawie art. 154 § 7 (w pkt 3 sentencji), orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt. 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.