I SA/Wa 451/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Po rozpatrzeniu wniosku J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [....], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału [...] i [...] Urzędu Dzielnicowego [...] – [...] z dnia [...] października 1989 r, nr [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy wyżej powołaną decyzję własną z dnia [...] listopada 2013 r. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], skargę do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. R. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności w całości decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], oraz w całości decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], względnie uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], o odmowie zakończenia będącego w toku od dnia [...] października 1992 r. postępowania stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] października 1989 r., nr [...], w części pkt [...] i [...] oraz [...] i [...] jako wydanej, w tej części, bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że skutkiem prawnym wydanego w dniu [...] października 1989 r. orzeczenia nr [...] właściciel gruntu orzekł o zwrocie na małż. T.S. i R.S. prawa własności budynków: mieszkalnego i gospodarczego. W momencie gdy decyzji nr [...] zaczęła wywoływać skutek prawny budynki uzyskały przymiot odrębnej od gruntu nieruchomości związanej z gruntem o pow. [...] m2 prawem korzystania (użytkowanie wieczyste) przez 99 lat, za jednorazową opłatą symboliczną w wysokości [...] zł w całości zapłaconą. Zdaniem skarżącego, gdy decyzja nr [...] zaczęła wywoływać skutki, zawarcie umowy stało się zbędne, a wręcz niedopuszczalne. Skarżący wskazał, że w dniu [...] października 1992 r. właściciel gruntu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kontroli, czy decyzja nr [...] w całości lub w części nie ma przymiotu nieważnej ex tunc, wskutek czego nie wywołuje ona w części uznanej za nieważną żadnych skutków, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione. Podniósł, że w orzecznictwie i w doktrynie jest poza sporem, że art. 89 ust 2 ustawy o gospodarce gruntami o wywłaszczenia nieruchomości nie stanowi podstawy nałożenia obowiązków o treści w pkt [...] i [...] oraz [...] i [...] decyzji nr [...], to jest nałożenia obowiązku dokonania czynności prawnej zawarcia umowy notarialnej ponownie przenosząc własność oraz ograniczając prawo własności nieruchomości budynkowej. Wskazał również, że od momentu, gdy decyzji nr [...] zaczęła wywoływać skutki prawne Państwo ma przymiot "właściciel" tylko gruntu. Od dnia [...] października 1992 r. właściciel gruntu proceduje w sprawie ustalenia, czy decyzja nr [...] wywołuje skutki prawne, a jeżeli tak to w całości, czy też w części. Nałożenie na właściciela nieruchomości stanowiącej budynki związane z gruntem o pow. [...] m2 obowiązków o treści jak w pkt [...] i [...] oraz [...] i [...] skutkuje zakończeniem wszczętego z urzędu postępowania stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] w tej części. Skarżący podał, że jako właściciel nieruchomości budynkowej wiązanej z gruntem wniósł o zakończenie będącego w toku od dnia [...] października 1992 r. postępowania wyeliminowaniem z obrotu prawnego pkt [...] i [...] oraz [...] i [...] decyzji nr [...]. Oba skutki to jest przeniesienie własności i użytkowania przymiotu odrębnej od gruntu nieruchomości wystąpiły równocześnie, gdy decyzja stała się prawomocna. Do decyzji tej nie mają zastosowanie przepisy art. 19, art. 20 i art. 21 oraz dalsze powołanej ustawy o treści z daty wydania decyzji nr [...]. Wskazał również, że zaskarżone decyzje odmawiają zakończenia będącego w toku postępowania stwierdzeniem nieważności pkt [...] i [...] oraz [...] i [...] decyzji nr [...]. Nie rozpatrują w jaki sposób można ponownie przenieść własność zabudowań nie będących już częścią składową gruntu, a mających przymiot odrębnej od gruntu nieruchomości związanej z gruntem prawem użytkowania wieczystego bez konieczności, a nawet potrzeby w wpisu w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako: "Ppsa"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Z akt sądowych rozpoznawanej sprawy wynika, że strona postępowania administracyjnego J. P. zmarła w dniu [...] listopada 2013 r. w [...] [...] ([...]). Wobec tego bezspornym jest, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydana w dniu [...] grudnia 2013 r., została skierowana do osoby zmarłej. Trzeba wskazać, że wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Status strony przysługujący osobie fizycznej wygasł bowiem z chwilą jej śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można prowadzić postępowań i wydawać postanowień. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej należało przyjąć, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (por. wyroki NSA: z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II SA 261/83, LEX 10693; z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX 82653). Takie naruszenie prawa obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09). Nie miało przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w postępowaniu (art. 61 § 4 w zw. z art. 10 § 1 Kpa). Wobec tego, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydana w dniu [...] grudnia 2013 r., była obarczona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, Sąd nie kontrolował zaskarżonej decyzji, z punktu widzenia jej merytorycznej zasadności. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium weźmie pod uwagę spadkobiercę po J. P. wskazanego w akcie poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2014 r., Rep. [...], sporządzonego przez notariusza w [...] J. K. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1, art. 120, art. 152 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.