I SA/Wa 40/18

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata J. D. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. T. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1331/16 postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 40/18 odrzucił skargę J. T. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1331/16. W dniu 6 czerwca 2018 r. do Sądu wpłynęła, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej, opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia. Pełnomocnik wystąpił jednocześnie o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone ani w całości ani w części. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), które weszło w życie 2 listopada 2016 r. Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl § 3 rozporządzenia, zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia opłata w postępowaniu zażaleniowym przed sądami administracyjnymi wynosi 120 zł. Zauważyć trzeba, że powołane rozporządzenie nie przewiduje wprost wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia. Jednakże mimo, że opinia o braku podstaw do wniesienia zażalenia nie wszczyna postępowania zażaleniowego, to nie można jednoznacznie stwierdzić, że sporządzenie opinii nie stanowi pomocy prawnej i nie wymaga od pełnomocnika nakładu pracy podobnie jak przy sporządzeniu zażalenia. Zwłaszcza, że w obecnym stanie prawnym (po 15 sierpnia 2015 r.) od szeregu postanowień przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które wcześniej zaskarżalne były w drodze skargi kasacyjnej, przysługuje obecnie zażalenie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przy przyznawaniu opłaty za czynności pełnomocnika z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Podkreśla się ponadto, że sąd nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 648/15). W szczególności nie uzasadniają przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej czynności ustanowionego z urzędu pełnomocnika, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu. W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wystąpił o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia 23 maja 2018 r., mocą którego odrzucono skargę J. T. w związku z nieuzupełnieniem w zakreślonym terminie braku formalnego, tj. niepodpisanie skargi. Zdaniem Starszego referendarza sądowego trudno uznać, że składając przedmiotową opinię pełnomocnik udzielił skarżącej rzeczywistej pomocy prawnej. Sam fakt wyrażenia stanowiska o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego nie stanowi okoliczności uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku. Jak wyżej wskazano wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi nie przysługuje wynagrodzenie za każdą dokonaną czynność. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie pod względem jakości świadczonych w ramach pomocy prawnej usług. Podkreślić trzeba, że skoro wyznaczony z urzędu pełnomocnik uznał, że niezasadne jest wnoszenie środka odwoławczego od postanowienia z dnia 23 maja 2018 r., to powinien ewentualnie rozważyć złożenie w imieniu skarżącej wniosku o przywrócenie terminu do uzupełninia braków formalnych skargi, co mogłoby umożliwić skarżącej ochronę jej praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwłaszcza, że z analizy akt wynika, że skarżąca jest osobą starszą i nieporadną, a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez nią został po otrzymaniu m.in. wezwania do podpisania skargi. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie doszło do udzielenia skarżącej profesjonalnej pomocy prawnej. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest więc bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.