I SA/Wa 344/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 grudnia 2022 r. nr DNI.sp.621.23.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 13 grudnia 2022 r. znak: DNI.sp.621.23.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej "kpa" utrzymał w mocy własną decyzję z 27 maja 2022 r. znak:GZ.sp.621.144.2019. Decyzją tą umorzono, prowadzone z wniosku M. M., dalej "Skarżąca", postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Częstochowskiego z 1 września 1994 r., znak: GkG-V-6044/37/1/94, w części dotyczącej przekazania Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej nr ew. [...], jedn. rej. [...] położonej w obrębie W., gm. P., woj. śląskie. Organ uznał, że Skarżąca nie ma interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 kpa. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Skarżąca. Wskazała, że swój interes prawny wywodzi z aktu darowizny z [...] marca 2007 r. i księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciel działki [...] ujawniony był jej ojciec S. K.. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że działka [...] została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy P. z 26 marca 1979 r. nr PFZ [...] na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (D.U. Nr 32, poz. 140). Decyzja nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Skarżąca swe prawo do własności tej działki wywodzi z umowy darowizny z [...] marca 2007 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. Nr [...]. Zgodnie z nią nabyła ona nieruchomości położone we wsi W., działki nr [...], [...], [...], [...], co potwierdza księga wieczysta nr [...], oraz działki o nr ew.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], co potwierdza księga wieczysta [...]. Przedmiotem tej umowy nie była zatem działka [...]. Jeżeli chodzi o prawo własności działki nr ew. [...] S. K., wnikające z księgi wieczystej [...], okazało się, że wynikało ono z błędnego wpisu w księdze wieczystej. Działka ta została następnie usunięta wpisem z 22 stycznia 2007 r. dokonanym przez Sąd Rejonowy w Częstochowie Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w K. w trybie sprostowania. Oznacza to, że w dniu wydania decyzji Wojewody Częstochowskiego z 1 września 1994 r. to Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości na podstawie decyzji z 26 marca 1979 r. a nie Skarżąca czy jej poprzednicy prawni. Tym samym M. M. nie posiada interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 156 kpa poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Wojewody Częstochowskiego z 1 września 1994 r. znak GKG-V6044/37/1/94 została doręczona stronie a od daty jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat oraz, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne; -art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgłoszonego przez stronę skarżącą i nie zebranie innych dowodów niezbędnych do rozpoznania sprawy. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167)) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 grudnia 2022 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 27 maja 2022 r. o umorzeniu postępowania nieważnościowego z uwagi na brak po stronie Skarżącej interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Podstawę prawną stanowił art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki do uznania bezprzedmiotowości postępowania czy to z powodu braku interesu prawnego u osoby inicjującej to postępowanie czy to braku przedmiotu rozstrzygnięcia, organ zobligowany jest do umorzenia postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie takie ma charakter formalny, co oznacza, że wyklucza merytoryczne badanie decyzji pod kątem zasadności twierdzeń o istnieniu przesłanek do stwierdzenia nieważności. W związku z tym nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 156 kpa, gdyż organ w tym postępowania nie oceniał czy decyzji była zgodna z prawem czy też istnieją podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Kwestia posiadania interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego jest elementem od którego zależy możliwość dalszego prowadzenia postępowania czy to w trybie zwykłym czy nadzwyczajnym. Zasadą jest że w postępowaniu nadzwyczajnym biorą udział wszystkie te podmioty, które były adresatami decyzji w postępowaniu zwykłym, a gdy nie żyją ich następcy prawni. Inne podmioty, gdy wykażą że w dacie wydania decyzji posiadali tytuł prawny do nieruchomości objętej decyzją o przekazaniu na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadminsitracyjnym na kanwie art. 28 kpa stroną postępowania może być tylko taki podmiot, który wykaże, że przysługuje mu interes prawny w żądaniu. Przepis art. 28 kpa nie stanowi samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Interes prawny musi być aktualny na datę wszczęcia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Skarżąca twierdziła, że jej interes prawny wywodzi się z przysługującego jej prawa własności do działki nr ew. [...] którą nabyła aktem darowizny z 2007 r. Powoływana przez skarżącą umowa darowizny z [...] marca 2007 r. zawarta pomiędzy Z. i S. K. a Skarżącą dotyczyła działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Obecnie dla nieruchomości tych prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. (dawny nr [...]). W akcie własności ziemi nr [...] przyznającemu prawo własności W. i J. K., poprzednikom Z. i S. K., widnieje działka nr ew. [...]. Co prawda organ wyjaśnia, że wpis w księdze wieczystej działki nr ew. [...] był błędny i został usunięty, to jednak nadal w ww. księdze wieczystej widnieją działki [...] i [...]. Jak natomiast wynika z opisu i mapy znajdującego się w aktach administracyjnych z 8 stycznia 2007 r. działki [...] i [...] odpowiadają działce nr ew. [...]. W związku z tym istnieje prawdopodobieństwo, że ujawnione w księdze wieczystej działki [...] i [...] to te same których dotyczył akt własności ziemi a które następnie które były przedmiotem decyzji Wojewody Częstochowskiego z 1 września 1994 r. GkG-V-6044/37/1/94. Organ dokonując oceny posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w ogóle nie odniósł się do aktualnej księgi wieczystej i zmian ewidencyjnych dotyczących działki nr ew. [...]. Organ powinien ustalić czy ujawnione w aktualnej księdze wieczystej działki nr ew. [...] i [...] powstały z działki nr ew. [...] a gdyby tak było to Skarżącej przysługiwałby interes prawny w żądaniu stwierdzania nieważności decyzji. Pomocne przy tym byłby ustalenia zapisów podstawy nabycia nieruchomości w księdze wieczystej i uzyskanie szczegółowych informacji na ten temat z ewidencji gruntów. Być może problem co do tożsamości tych działek zasadza się na pominięciu przez organ kwestii w jakiej jednostce rejestrowej owe działki istnieją (151 czy 150). Dopiero ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie ma tożsamości pomiędzy działka [...] a działkami [...] i [...] będzie dawało organowi prawo do uznania, że Skarżącej nie przysługuje interes prawny we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Podkreślić należy, że organy administracji publicznej ani sąd administracyjny nie mają uprawnień do badania a tym bardziej podważania ani aktów własności ziemi ani zapisów w księgach wieczystych. Zgodnie z wyrażoną w art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2023.146 t.j.). domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to może być obalone wyłącznie ale w postępowaniu przed sądem powszechnym, np. w postępowaniu z art. 10 tej ustawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie badał sprawy pod kątem istnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności. Sąd jest związany granicami sprawy a ta dotyczy decyzji o umorzeniu postępowania. Tym samym Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia art: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na obecnym etapie podstępowania z uwagi na niepełny materiał dowodowy i pobieżną jego ocenę nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 81a kpa. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28.). sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na uwadze wyżej wskazaną przez Sąd ocenę zażąda od organu ewidencyjnego szczegółowych informacji na temat działki [...] z uwzględnieniem z jakiej jednostki rejestrowej owa działka pochodzi. Następnie mając na uwadze treść aktualnej księgi wieczystej i zebrane na nowo dowody oceni czy Skarżącej przysługuje interes prawny we wszczęciu postępowania nieważnościowego.