I SA/Wa 314/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ organ nie wykonał w określonym przez Sąd czasie zapadłego orzeczenia, skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18 w maksymalnej wysokości określonej w przepisie art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli w wysokości 42.715,10 zł, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...]. Skarżący wyjaśnili, że w sytuacji zupełnej bezczynności organu, braku jakichkolwiek działań pomimo wyroku Sądu nakazującego rozstrzygniecie wniosku oraz potwierdzającego że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, organ nadal pozostaje bierny. Zwłoka organu w niniejszej sprawie ma charakter szczególnie widoczny i zawiniony. W sprawie istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia dodatkowej sankcji organ nadal sprawy nie załatwi. Ta dodatkowa sankcja o charakterze dyscyplinująco-represyjnym może spowodować, że organ wyda rozstrzygnięcie oraz dodatkowo będzie stanowiła rekompensatę niedogodności skarżących związanych z długotrwałością postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Obecnie organ prowadzi postępowanie o przyznanie odszkodowania za grunt tej nieruchomości przejętej na własność Państwa. Zdaniem organu w sprawie konieczne jest wykazanie przez wnioskodawców następstwa prawnego po pierwotnych właścicielach nieruchomości [...]. W aktach sprawy znajdują się jedynie dokumenty spadkowe potwierdzające następstwo prawne po [...] oraz po [...] potwierdzające następstwo prawne [...]. Brak jest natomiast dokumentów potwierdzających następstwo prawne po pierwotnych właścicielach w odniesieniu do [...]. W aktach sprawy znajduje się bowiem jedynie niepoświadczona kopia aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] sierpnia 2009 r. Organ podkreślił, że pełnomocnik skarżących pismem z dnia [...] lutego 2018 r. został poinformowany o aktualnym stanie sprawy oraz o konieczności uzupełnienia braków pod rygorem zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o odszkodowanie. Prezydent wyjaśnił, że wobec powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podjął czynności zmierzające do zakończenia postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie. Nie udało to się, ponieważ niezbędne było wyjaśnienie istnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W celu ich zbadania organ pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] Urzędu [...] o dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na terenie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Wnioskowana dokumentacja wpłynęła do organu dnia 31 sierpnia 2018 r. Następnie z uwagi na niewystarczający materiał dowodowy organ wystąpił pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] o nadesłanie znajdujących się w ich zasobach dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Dokumenty te zostały przysłane do organu przy piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. Równocześnie organ poinformował, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Opóźnienia w rozpatrzeniu sprawy są również spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, których waga, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 314/19 tutejszy Sąd wobec cofnięcia skargi umorzył postępowanie sądowe ze skargi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę o której mowa sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] grudnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 25 lipca 2018 r. Wyznaczony przez Sąd termin minął w dniu 25 października 2018 r. Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2018 r. wezwali do realizacji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18. Wezwanie to pozostało bezskuteczne, a organ do dnia rozpatrzenia skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę 10-miesięczny okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18, Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wysokość grzywny uznał obecnie kwotę 1000 złotych. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie obecnie na rzecz skarżących od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie sumy pieniężnej ustalonej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący na skutek 10-miesięcznego niewykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a co za tym idzie nierozpoznania przez organ złożonego wniosku odszkodowawczego w terminie zakreślonym przez Sąd, doznali uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie wnioskowanej sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 powołanej ustawy.