I SA/Wa 3102/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r., nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy finansowej w miesiącu [...] 2013 r., M. S. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że jest bez środków do życia. Nie pobiera emerytury, renty, ani jakiegokolwiek zasiłku. Prowadzi [...] gospodarstwo domowe i posiada mieszkanie o pow. [...] m². M. S. oświadczył, że nie osiąga dochodu, nie posiada oszczędności oraz nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3102/13 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Rozstrzygniecie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] sierpnia 2014 r. W dniu [...] sierpnia 2014 r. (data prezentaty) M. S. złożył sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że jest bez środków do życia, w związku z czym przysługuje mu pomoc prawna z urzędu. Oświadczył, że nie jest mu znana podstawa, na jakiej rentę przyznano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Przewidziana w przepisach instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast w przypadku skarżącego taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie osiąga dochodu, jednakże wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pisma Z. z dnia [...] czerwca 2013 r. wynika, że M. S. przysługuje renta, której nie pobiera. Kwota zgromadzonego świadczenia za okres od [...] października 1998 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. wynosi [...] zł, zaś kwota odsetek za okres od [...] lutego 2000 r. do [...] stycznia 2003 r. wynosi [...] zł. Kwestia podstawy prawnej przyznania świadczenia pozostaje bez wpływu na ustalenie, że strona posiada środki finansowe w znacznej wysokości. Z powyższego wynika, że skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd jeszcze raz podkreśla, że przyznanie prawa pomocy stanowi instytucję wyjątkową, gdy strona w istocie nie posiada żadnych możliwości zapłaty należności związanych z postępowaniem sądowym, a ewentualne ich zapłacenie spowodowałaby uszczerbek w koniecznych kosztach jej utrzymania. W ocenie Sądu, na podstawie znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego dokumentu, nie można przyjąć, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Sąd wskazał jednocześnie, że wnioskodawca z mocy ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Z tego powodu brak było podstaw do orzekania w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.