I SA/Wa 3047/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , po rozpoznaniu w 3 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. S. i M. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18; 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz D. S. i M. S. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz D. S. i M. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] listopada 2021 r. D. S. i M. S., reprezentowani przez adw. R. N., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tutejszego Sądu z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z 5 lutego 2019 r. Sąd zwrócił organowi w dniu 19 czerwca 2019 r. (data doręczenia). W dniu [...] czerwca 2019 r. Prezydent [...] wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego, dział I – IV z księgi hipotecznej nieruchomości oznaczonej nr hip. [...], ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień [...] listopada 1945r. Pismem z [...] marca 2020 r. pełnomocnik skarżących zwrócił się do Prezydenta o wskazanie na jakim etapie znajduje się sprawa o przyznanie jego mocodawcom prawa użytkowania wieczystego do gruntu [...] przy ul. [...]. Wskazał jednocześnie, że wyrokiem z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi organ podniósł, że oczekuje na dokumenty hipoteczne mające nadejść z Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz rozliczenie geodezyjne dawnej nieruchomości hipotecznej w granicach obecnych działek ewidencyjnych. Jednocześnie Prezydent, działając na postawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a."), poinformował stronę o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do [...] października 2020 r. W dniu [...] lipca 2020 r. organ otrzymał z sądu wieczystoksięgowego dokumenty, o które wnioskował w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. (kolejnego wniosku organu z "[...] lipca 2020 r.", na który wskazuje w piśmie przewodnim Sąd Rejonowy w [...] VI Wydziału Ksiąg Wieczystych, brak jest w aktach administracyjnych). W związku z dalszym niepodejmowaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie, strona skarżąca pismem z [...] stycznia 2021 r. ponownie wystąpiła do Prezydenta o niezwłoczne udzielenie informacji co do terminu zakończenia postępowania. W odpowiedzi organ poinformował wnioskodawców, że wprawdzie jest już w posiadaniu odpisów ksiąg wieczystych, o które wnioskował do sądu wieczystoksięgowego, to jednak nadal nie zostało wykonane rozliczenie geodezyjne. Dlatego też realnym terminem zakończenia postępowania jest [...] maja 2021 r. W dniu [...]kwietnia 2021 r. Prezydent [...] zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego nieruchomości przy ul. [...] wraz ze sprawozdaniem z badań ksiąg hipotecznych i archiwalnych. Z akt sprawy wynika, że powyższe zlecenie zostało wykonane i dostarczone do organu w dniu [...] lipca 2021 r. Wobec dalszej bezczynności organu, pismem z dnia [...] listopada 2021 r. D. S. i M. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tutejszego Sądu z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18. W skardze wniesiono o 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, 2) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz 4) zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strony przedstawiły argumentację na poparcie złożonych w niej wniosków. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej odrzucenie względnie o oddalenie. W pierwszej kolejności organ podniósł, że przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie strony powinny wezwać organ do wykonania z wyroku 5 lutego 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 342/18. Skarżący tego nie uczynili, co oznacza, że niniejsza skarga podlega odrzuceniu. Uzasadniając zaś wniosek o oddalenie skargi Prezydent wskazał, że pismem z [...] grudnia 2021 r. zwrócił się do Wydziału Zasobów Lokalowych [...] o przekazanie informacji dotyczących zakwaterowania lokali znajdujących się w budynku zlokalizowanym na spornej nieruchomości. Organ wskazał również, że zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego, mającego na celu wkreślenie przedmiotowej nieruchomości na mapę współczesną oraz rozliczenie jej powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych. Z uwagi jednak na ograniczone środki organ nie mógł w terminie zakreślonym przez Sąd w wyroku z 5 lutego 2019 r. zlecić wcześniejszego wykonania opracowania. Prezydent podkreślił również, że wykonanie opracowania geodezyjnego jest czynnością skomplikowaną, wymagającą wielu czynności (fizyczne pomiary, badanie dotychczas powstałych planów geodezyjnych oraz dokumentów archiwalnych czy dawnych ksiąg hipotecznych). Powyższe wiąże się z koniecznością poświęcenia dużej ilości czasu, co rzutuje na długotrwałość postępowania. Zdarzają się również sytuacje w których okazuje się, że wynik badań geodezyjnych nie jest jednoznaczny i wymusza konieczność powtórzenia czynności. W przypadku gdy jeszcze przed zleceniem tego rodzaju czynności sąd wojewódzki stwierdził bezczynność i zakreślił termin do wydania decyzji, uczynienie zadość wytycznym sądu w tym zakresie, bez uszczerbku dla jakości wydawanej decyzji, jest znacznie utrudnione a czasem wręcz niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 P.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 P.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (wyrok NSA z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] czerwca 2019 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on [...] października 2019 r. Jak wskazują akta sprawy Prezydent [...] do dnia orzekania nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego z [...] września 1948 r. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 5 lutego 2019 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego konieczne stało się wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. - czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od pozyskania w dniu [...] czerwca 2019 r. odpisu wyroku z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 342/18 wraz z aktami administracyjnymi sprawy upłynęło już ponad 2,5 roku. Ponadto, po [...] czerwca 2019 r. organ dokonał jedynie dwóch czynności procesowych. W dniu [...] czerwca 2019 r. wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego nieruchomości. Dokumentację tę otrzymał z sądu wieczystoksięgowego w dniu [...] lipca 2020 r. Mógł zatem zlecić wykonanie stosownego opracowania geodezyjnego. Uczynił to jednak dopiero w dniu [...] kwietnia 2021 r. W ocenie Sądu, podniesiona przez Prezydenta [...] w odpowiedzi na skargę argumentacja o braku środków finansowych na ten cel nie znajduje usprawiedliwienia. Podobnie jak i wskazanie przez organ, że wykonywanie opracowań geodezyjnych jest czynnością skomplikowaną, czasochłonną i wymagającą wielu czynności. W rozpoznawanej sprawie bowiem pomiędzy zleceniem opracowania geodezyjnego, a jego wykonaniem upłynęły jedynie 3 miesiące, co jest stosunkowo niedługim okresem w porównaniu z 2,5 letnią bezczynnością Prezydenta w wykonaniu wyroku z 5 lutego 2019 r. Z podanych wyżej przyczyn Sąd uznał również za zasadne przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, aczkolwiek w niższej od oczekiwanej przez niech wysokości. Skarżący bowiem żądali ustalenia jej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, który to wymiar byłby jednak, w ocenie Sądu, niewspółmierny do okresu zaistniałej zwłoki w wykonaniu wyroku z 5 lutego 2019 r. Za adekwatne w takich okolicznościach faktycznych Sąd uznał przyznanie na rzecz skarżących łącznej kwoty 2.000 (2 x po 1.000) złotych . Zdaniem Sądu ten wymiar, w powiązaniu z grzywną w wysokości 3.000 złotych winien skłonić organ do zaniechania dalszego naruszenia prawa i rozpoznania sprawy przed nim zawisłej, bez konieczności występowania przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, z kolejną przewidzianą w art. 154 P.p.s.a skargą. Odnosząc się do wniosku organu o odrzucenie skargi, Sąd uznał, że znajdujące się w aktach administracyjnych pisma skarżących z [...] marca 2021 r. oraz [...] stycznia 2021 r. wyczerpują tryb, o którym mowa w art. 154 § 6 P.p.s.a Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.