I SA/Wa 3034/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 479/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. P. (dalej również: "skarżący", "strona skarżąca"), pismem z [...] listopada 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej również: "Prezydent", "organ") prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 23 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 479/19. Wyrokiem tym Sąd uwzględnił skargę na bezczynność ww. organu w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. [...], stanowiącą aktualnie część dz. ew. [...] z obrębu [...] - w terminie 5 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały doręczone Prezydentowi [...] sierpnia 2020 r. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania wyżej wskazanego wyroku; 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego od organu, według norm przepisanych; 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu M. P. wskazał, że pismem z [...] czerwca 2018 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. [...] o pow. [...] m2. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie [...] października 2018 r. skarżący wniósł do Wojewody [...] (dalej również: "Wojewoda") zażalenie na bezczynność Prezydenta, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda, postanowieniem z [...] lutego 2019 r. nr [...], uznał je za zasadne i wyznaczył organowi czteromiesięczny termin do podjęcia w sprawie rozstrzygnięcia. Termin ten upłynął bezskutecznie, pomimo wystosowywanych przez skarżącego monitów. W związku z długotrwałym brakiem podejmowania czynności w sprawie i ignorowaniem przez organ skierowanych do niego ponagleń M. P. złożył skargę na bezczynność Prezydenta. Zaskarżenie zostało uwzględnione wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2020 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 479/19. Przedmiotowym wyrokiem Sąd zakreślił organowi dodatkowy pięciomiesięczny termin na rozpoznanie sprawy, liczony od daty doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. W wyroku stwierdzono również bezczynność Prezydenta, która w sposób rażący naruszała przepisy prawa. Po zwrocie akt, w zakreślonym przez sąd terminie, organ decyzji nie wydał. Czynności podejmowane przez Prezydenta prowadzone były opieszale, w odstępie kilku miesięcy, a kolejne pisma skarżącego tak jak i uprzednio pozostawiano bez odpowiedzi. Wobec takiego działania organu, skarżący wystosował do Prezydenta wezwanie do wykonania prawomocnego wyroku (pismo z [...] marca 2021 r.), które skutkowało jedynie wyznaczeniem terminu zakończenia sprawy na [...] października 2021 r. Termin ten również nie został przez organ dotrzymany. Reasumując skarżący wskazał, że wobec braku efektywnego prowadzenia przedmiotowego postępowania, pozostawiania pism bez żadnej odpowiedzi, koniecznym i niezbędnym stało się wystąpienie ze skargą na niewykonanie prawomocnego wyroku z 23 marca 2020 r., w szczególności wobec faktu, że organ pomimo ww. wyroku, jak i wezwania do jego wykonania nie tylko nie wydał decyzji merytorycznej, ale też nie podjął czynności pozwalających na uznanie, że zgromadzono cały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie administracyjne dotyczące przyznania odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość [...], które jest obecnie na etapie kompletowania materiału dowodowego. Zauważył, że akta przedmiotowej sprawy wraz ze skargą strony zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie z [...] grudnia 2019 r., a następnie zwrócone organowi [...] sierpnia 2020 r., wraz z prawomocnym wyrokiem sygn. akt I SAB/Wa 479/19. Prezydent wyjaśnił, że po przekazaniu akt do WSA, podjął szereg czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego, m.in.: uzyskał dokumentację z Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Archiwum Państwowego. Podniósł też, że [...] sierpnia 2021 r. do organu wpłynęło opracowanie geodezyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Dodatkowym utrudnieniem w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, było zdaniem organu, zaliczenie spornej nieruchomości do wykazu nieruchomości objętych układem dotyczącym udzielenia przez Polskę odszkodowania dla interesów [...], dotkniętych przez ustawę polską z 3 stycznia 1946 r. o nacjonalizacji, podpisanego [...] marca 1948 r., za które Komisja do spraw Przydziału Odszkodowań za Nacjonalizację Mienia Polskiego przyznała odszkodowanie, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej pod poz. [...] w dniu [...] marca 2021 r. W związku z powyższym Prezydent, pismem z [...] października 2021 r. wystąpił do Ministra Finansów z prośbą o udzielenie informacji czy za ww. nieruchomość zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie zawartych umów indemnizacyjnych. Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę organ nie uzyskał informacji w tym zakresie. Zdaniem Prezydenta, nie miał on możliwości wydania decyzji w sprawie, bez uzyskania takiej informacji. Dalej organ wskazał, że pismem z [...] grudnia 2021 r. poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy i wyznaczył przewidywany termin zakończenia postępowania na [...] lutego 2022 r. Prezydent podniósł również, że postępowania dotyczące nieruchomości [...] objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną tych gruntów, należą do spraw niezwykle skomplikowanych. Wskazał, że ustalenie stanu prawnego nieruchomości jest często czasochłonne i wymaga podjęcia wielu czynności takich jak: wystąpienia do sądów, archiwów oraz innych instytucji, celem uzyskania odpowiedniej dokumentacji. Organ zauważył, że na potrzeby prowadzonych postępowań przeprowadził kwerendę zasobów archiwalnych, dokonywał i nadal dokonuje analizy pozyskanych materiałów historycznych, literatury, periodyków z okresu od 1945 do 1960 r., a działania te wymagały analizy tysięcy dokumentów, co wiązało się z koniecznością przeznaczenia na ten cel przez pracowników organu znacznej ilości czasu. Wyjaśnił, że pozyskiwanie materiałów było w ostatnim czasie dodatkowo utrudnione, z uwagi na istniejący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii, co wiązało się z ograniczeniami ilościowymi i czasowymi w korzystaniu m. in. z zasobów Archiwum Państwowego. Dowody (zdjęcia oraz dokumentacja archiwalna) zostały pozyskane m. in. na skutek podejmowania przez pracowników Biura Spraw Dekretowych systemowego poszukiwania i pozyskiwania różnego rodzaju materiałów archiwalnych, których odnalezienie generuje znaczne trudności, przede wszystkim z uwagi na samą systematykę dokonywanej przez archiwum zakładowe Urzędu [...] oraz Archiwum Państwowe archiwizacji dokumentów. Prezydent, powołał się na ciążący na nim obowiązek ustalenia prawdy materialnej, który stanowi nakaz poszukiwania informacji o konkretnych inwestycjach, na danym terenie w różnorakich źródłach. Przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ skonstatował, że wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji w sytuacji braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego koniecznego do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, prowadziłoby do naruszenia przepisów postępowania oraz uprawnień procesowych stron. Wobec powyższego, organ nie miał możliwości zakończenia sprawy, a tym samym wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 479/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (zob.: wyrok NSA z 22 maja 2012 r. II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanej podstawy prawnej wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżących spełnione. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 23 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 479/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. hip. [...] dz. [...], stanowiącą aktualnie część dz. ew. [...] z obrębu [...] - w terminie 5 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć również należy, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] stycznia 2021 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 479/19 zwrotnego potwierdzenia odbioru – Prezydent otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem i aktami sprawy [...] sierpnia 2020 r. Poza sporem pozostaje również, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2018 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako: "ppsa"), grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy więc od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego, od daty otrzymania przez Prezydenta prawomocnego wyroku Sądu z 23 marca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 479/19 wraz z aktami sprawy do daty wydania wyroku w niniejszej sprawie tj. do 7 lutego 2022 r., Sąd ocenił, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2 000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że Prezydent [...] w powyższym okresie nie był zupełnie bezczynny, ponieważ prowadził postępowanie dowodowe, celem ustalenia spełnienia przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ występował do różnych jednostek organizacyjnych i archiwów o udzielenie informacji i przesłanie dokumentów dotyczących stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, m. in. pismem z [...] czerwca 2020 r. wystąpił do Ministerstwa Rozwoju o nadesłanie dokumentacji dotyczącej nieruchomości; pismami z [...] października 2020 r.: do Archiwum Akt Nowych w W. o przeprowadzenie kwerendy akt archiwalnych, w celu odnalezienia zaświadczenia lokalizacyjnego wstępnego oraz szkicu stanowiącego załącznik do tego dokumentu – na okoliczność ustalenia, że przedmiotowy teren był zajmowany w latach 1950-1953 przez Przedsiębiorstwo Budowlane Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz do Archiwum Państwowego [...] z analogicznym zapytaniem; pismem z [...] października 2020 r. do Urzędu [...] Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum o informację w zakresie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Po złożeniu przez M. P. wezwania z [...] października 2020 r. do wykonania prawomocnego wyroku w sprawie I SAB/Wa 479/19, organ zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego dotyczącego nieruchomości, wraz ze sprawozdaniem z badań ksiąg hipotecznych i archiwalnych. Następnie, pimem z [...] stycznia 2021 r. Prezydent poinformował strony o tym, że rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie zależy od uzyskania wyżej wskazanego materiału geodezyjnego, koniecznego do zlecenia biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia stosownej opinii, szacującej wartość spornej nieruchomości. Jednocześnie organ wyznaczył termin na załatwienie sprawy odszkodowawczej do [...] kwietnia 2021 r. Wezwaniem z [...] marca 2021 r. skarżący ponownie zażądał od Prezydenta podjęcia działań celu wykonania wyroku Sądu z 23 marca 2020 r. Pismem z [...] lipca 2021 r. organ poinformował strony postępowania o braku opracowania geodezyjnego, z czym wiązał możność zakończenia postępowania odszkodowawczego. Prezydent wskazał też, że przewidywany termin zakończenia sprawy to [...] października 2021 r. Z włączonego do akt administracyjnych sprawy protokołu dostarczenia opracowań geodezyjnych wynika, że [...] sierpnia 2021 r. wykonawca dostarczył opracowanie dotyczące nieruchomości przy ul [...] w W. Kolejnym działaniem podjętym przez Prezydenta było wystosowanie w piśmie z [...] października 2021 r. do Ministra Finansów zapytania w przedmiocie wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w ramach umów indemnizacyjnych. Brak odpowiedzi na ww. pismo został wskazany przez organ, jako przyczyna zwłoki w rozpatrzeniu sprawy odszkodowawczej - o czym poinformowano strony postępowania pismem z [...] grudnia 2021 r., wraz ze wskazaniem daty [...] lutego 2022 r., jako kolejnego przewidywanego terminu rozpatrzenia sprawy. Zdaniem Sądu bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z 23 marca 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż postępowanie dotyczące rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego toczy się już ponad 3 lata, a Prezydent, pomimo uzyskania kolejnych, wskazywanych wcześniej jako konieczne do wydania decyzji, dokumentów – nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw dotyczących nieruchomości [...] prowadzonych przez organ. Okoliczność ta nie uwalnia jednak Prezydenta od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu z tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał na uwadze także to, że sprawy dotyczące tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się badaniu legalności decyzji wydanych wiele lat temu. W tej sytuacji Sąd uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. drugie ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).