I SA/Wa 3010/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi D. S., J. B. i S. B. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz D. S., J. B. i S. B. sumę pieniężną w kwotach po 2000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz D. S., J. B. i S. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

D. S., S. B. i J. B. (dalej: "skarżący") pismem z 14 listopada 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 29 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/19. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]/[...], ozn nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 5 lutego 2020 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2508/21 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 złotych oraz przyznał na rzecz skarżących sumę pieniężną po 1000 złotych, na rzecz każdego z nich, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mimo to sprawa odszkodowania, zainicjowana podaniem z 11 lipca 2016 r., nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwali Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku (pismem z 9 listopada 2022 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny; przyznania na ich rzecz od organu sumy pieniężnej oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W motywach skargi wskazywali na brak podejmowania czynności w sprawie oraz poglądy judykatury wyrażane na tle zbliżonych stanów faktycznych prawnych w kontekście zgłaszanego przez strony żądania przyznania sumy pieniężnej od organu będącego w zwłoce w wykonaniu prawomocnego wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że pismem z 19 grudnia 2022 r. zawiadomiono strony o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym dającym podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie. Przy piśmie procesowym z 23 lutego 2023 r., Prezydent m.st. Warszawy poinformował z kolei o wydaniu w dniu 23 lutego 2023 r. decyzji nr [...], którą umorzył postępowanie odszkodowawcze jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej "p.p.s.a.", który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent m.st. Warszawy do dnia wniesienia skargi nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 11 lipca 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]/[...] w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r. I SAB/Wa 363/19, który to termin ekspirował 5 maja 2020 r. Bezskuteczne okazało się również wymierzenie mu z tego tytułu grzywny oraz nałożenie obowiązku wypłaty skarżącym sumy pieniężnej, o czym tut. Sąd orzekł wyrokiem z 12 maja 2022 r. Jak wynika z akt administracyjnych rozstrzygnięcie w sprawie organ podjął dopiero po wniesieniu skargi (vide decyzja z 22 lutego 2023 r. nr [...]). Oznacza to, że Prezydent pozostawał przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybrała postać kwalifikowaną, a więc rażąco naruszającej prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że już w uprzednio wydanym orzeczeniu zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu i na dzień wniesienia skargi wyniosła 2,5 roku. Stąd zasadne jest wymierzenie mu z tego tytułu grzywny, jak też przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej Sąd, stanął na stanowisku, iż przyznanie stronie bezskutecznie oczekującej na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich ona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające blisko 3 lata po wydaniu wyroku (a przeszło 9 lat - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Skoro przyznanie skarżącym sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie im swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie ich uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy, to okoliczność wydania decyzji po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku nie wyłącza możliwości jej przyznania. Sąd natomiast bierze pod uwagę tę okoliczność przy wymiarze tego środka prawnego jak też wymiarze zasądzanej grzywny. Traci bowiem wówczas na znaczeniu ich dyscyplinująca funkcja. Uwzględniając zatem powyższe, jak też to że po ostatnim wydanym wyroku, akta sprawy pozostawały w dyspozycji sądu administracyjnego i zwrócone zostały 23 czerwca 2021 r. , co znacząco utrudniało organowi rozpoznawanie sprawy wyłącznie w oparciu o akta zastępcze, Sąd ocenił, że adekwatną do stwierdzonej zwłoki w wykonaniu wyroku będzie grzywna w wysokości 5000 złotych, oraz należna każdemu ze skarżących suma pieniężna w wymiarze po 2000 złotych. Ten jej wymiar w sposób wystarczający zrekompensuje im uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez nich sprawie bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 oraz w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).